Ο πόλεμος με το Ιράν και η νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ προκαλούν σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες αερομεταφορές, εντείνοντας τους φόβους για μαζικές ακυρώσεις πτήσεων και σημαντικές αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια, σε μια περίοδο όπου η ταξιδιωτική ζήτηση αυξάνεται λόγω της θερινής σεζόν.
Η κρίση έχει οδηγήσει σε μεγάλες ελλείψεις καυσίμων αεροσκαφών, καθώς οι διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο επηρεάζουν άμεσα την παραγωγή jet fuel και κηροζίνης. Τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής, που καλύπτουν πάνω από το 10% της παγκόσμιας παραγωγής αεροπορικών καυσίμων, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στη μεταφορά φορτίων προς αγορές εκτός περιοχής.
Ραγδαία άνοδος στις τιμές των καυσίμων
Οι τιμές του jet fuel αυξάνονται ταχύτερα ακόμη και από το αργό πετρέλαιο μετά την έναρξη της σύγκρουσης. Στην Ευρώπη, οι τιμές ξεπέρασαν τα 200 δολάρια ανά βαρέλι, επιβαρύνοντας δραματικά το κόστος λειτουργίας των αεροπορικών εταιρειών.
Μπροστά στην εκτόξευση του κόστους και στις περιορισμένες προμήθειες καυσίμων, πολλές αεροπορικές έχουν ήδη προχωρήσει σε χιλιάδες ακυρώσεις πτήσεων, απόσυρση παλαιότερων και πιο ενεργοβόρων αεροσκαφών, αλλά και αυξήσεις στους ναύλους. Η αγορά εκτιμά ότι ενδέχεται να ακολουθήσουν ακόμη μεγαλύτερες περικοπές δρομολογίων.
Μεγαλύτερη πίεση σε Ασία και Ευρώπη
Η Ασία θεωρείται η περιοχή που πλήττεται περισσότερο, καθώς απορροφά παραδοσιακά μεγάλο μέρος του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με στοιχεία της OilX της Energy Aspects, η παραγωγή jet fuel και κηροζίνης στα ασιατικά διυλιστήρια μειώθηκε τον Απρίλιο στα 2,9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή πάνω από 500.000 βαρέλια λιγότερα σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Αντίστοιχη πίεση δέχεται και η Ευρώπη, όπου αρκετά διυλιστήρια έχουν κλείσει τα τελευταία χρόνια λόγω αδυναμίας ανταγωνισμού με τις μεγάλες ασιατικές μονάδες. Σήμερα, περίπου το 40% του jet fuel που καταναλώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι εισαγόμενο και σχεδόν το μισό διέρχεται συνήθως από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Shell ανακοίνωσε ότι τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια λειτουργούν ήδη στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους για την παραγωγή αεροπορικών καυσίμων, ενώ η Ευρώπη ενισχύει τις εισαγωγές από τη Βόρεια Αμερική και την Αφρική.
Παράλληλα, ο International Energy Agency προειδοποιεί ότι αν δεν καλυφθεί τουλάχιστον το ήμισυ των απωλειών προμηθειών από τη Μέση Ανατολή, τα αποθέματα jet fuel στην Ευρώπη μπορεί να φτάσουν σε κρίσιμο σημείο ήδη από τον Ιούνιο. Σε αυτό το ενδεχόμενο, δεν αποκλείονται ακόμη και πραγματικές ελλείψεις καυσίμων σε αεροδρόμια, με συνέπεια νέες ακυρώσεις πτήσεων και περιορισμό της επιβατικής ζήτησης.
Οι ΗΠΑ εμφανίζονται πιο προστατευμένες
Ο Donald Trump δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν επαρκή αποθέματα jet fuel και απέρριψε το ενδεχόμενο περιορισμού των εξαγωγών για την προστασία της εγχώριας αγοράς.
Ωστόσο, τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούν ήδη σε ιστορικά υψηλά επίπεδα παραγωγής και έχουν περιορισμένα περιθώρια περαιτέρω αύξησης. Παρά το γεγονός ότι οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας jet fuel, η δυτική ακτή της χώρας εξακολουθεί να εξαρτάται σε ποσοστό 15%-20% από εισαγωγές, κυρίως από τη Νότια Κορέα.
Ασφυκτική πίεση στις αεροπορικές εταιρείες
Τα καύσιμα αποτελούν τη δεύτερη μεγαλύτερη δαπάνη για τις αεροπορικές εταιρείες μετά το εργατικό κόστος και μπορεί να αντιστοιχούν έως και στο 30% των λειτουργικών εξόδων.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές αεροπορικές είχαν προχωρήσει εγκαίρως σε συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου, εξασφαλίζοντας σταθερές τιμές καυσίμων για τους επόμενους μήνες. Αντίθετα, πολλές αμερικανικές εταιρείες εγκατέλειψαν αυτή την πρακτική μετά τις απώλειες που υπέστησαν κατά την κρίση του 2008, με αποτέλεσμα να είναι σήμερα περισσότερο εκτεθειμένες.
Η American Airlines εκτιμά ότι το επιπλέον κόστος καυσίμων θα ξεπεράσει τα 4 δισεκατομμύρια δολάρια φέτος, ενώ η μητρική της British Airways, η International Airlines Group, προβλέπει αύξηση δαπανών κατά περίπου 2 δισ. ευρώ το 2026.
Ιδιαίτερα ευάλωτες εμφανίζονται και οι low-cost εταιρείες, καθώς το επιχειρηματικό τους μοντέλο βασίζεται στα χαμηλά λειτουργικά κόστη και στους οικονομικούς ναύλους. Η Spirit Aviation Holdings κατέρρευσε στις αρχές Μαΐου, καθώς η εκτίναξη των τιμών καυσίμων δυσχέρανε την προσπάθεια εξόδου της από καθεστώς πτώχευσης.
Αυξήσεις στα αεροπορικά εισιτήρια
Οι αεροπορικές εταιρείες μετακυλίουν ήδη μεγάλο μέρος του αυξημένου κόστους στους επιβάτες, μέσω ακριβότερων ναύλων, πρόσθετων χρεώσεων καυσίμων και αυξημένων τελών για αποσκευές ή επιλογή θέσης.
Στην Ασία, οι αυξήσεις είναι ήδη εμφανείς. Η Cathay Pacific ανακοίνωσε νέες επιβαρύνσεις καυσίμων που φτάνουν περίπου τα 350 δολάρια για διεθνείς πτήσεις μεγάλων αποστάσεων από τα μέσα Μαΐου.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με την πλατφόρμα Kayak, το μέσο κόστος ενός διεθνούς αεροπορικού ταξιδιού μετ’ επιστροφής αυξήθηκε κατά 16% σε σχέση με πέρυσι, φτάνοντας τα 1.101 δολάρια. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η αύξηση στα εσωτερικά δρομολόγια, όπου οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 24%, αγγίζοντας τα 365 δολάρια.
Νέο κύμα ακυρώσεων στον ορίζοντα
Η εταιρεία ανάλυσης Cirium εκτιμά ότι οι αεροπορικές έχουν ήδη περιορίσει τη θερινή χωρητικότητα κατά σχεδόν 4%, αφαιρώντας περίπου 9,3 εκατομμύρια θέσεις από τα προγράμματά τους.
Η Lufthansa ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει 20.000 μη κερδοφόρες πτήσεις μικρών αποστάσεων στην Ευρώπη αυτό το καλοκαίρι, ενώ εξετάζει ακόμη και τη χρήση ενδιάμεσων σταθμών ανεφοδιασμού για ορισμένες απευθείας πτήσεις.
Παρότι οι περικοπές δρομολογίων μπορεί να μειώσουν την πίεση στην αγορά καυσίμων, δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στους επιβάτες, των οποίων τα ταξιδιωτικά σχέδια ανατρέπονται.
Οι κανόνες προστασίας των καταναλωτών διαφέρουν ανά χώρα. Συνήθως, σε περίπτωση ακύρωσης πτήσης, οι αεροπορικές προσφέρουν επιστροφή χρημάτων, πίστωση για νέα κράτηση ή εναλλακτική πτήση.
Ωστόσο, η αποζημίωση για την ταλαιπωρία εξαρτάται από το αν οι λόγοι ακύρωσης θεωρούνται υπό τον έλεγχο της εταιρείας. Οι αεροπορικές απαλλάσσονται από την υποχρέωση αποζημίωσης σε έκτακτες περιστάσεις, όπως πόλεμοι ή ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η European Commission έχει διευκρινίσει ότι οι τοπικές ελλείψεις καυσίμων θεωρούνται έκτακτες περιστάσεις, όχι όμως και το υψηλό κόστος των καυσίμων. Αυτό σημαίνει ότι εάν πτήση εντός ή από την ΕΕ ακυρωθεί λόγω αυξημένου κόστους καυσίμων λιγότερο από 14 ημέρες πριν από την αναχώρηση, οι επιβάτες ενδέχεται να δικαιούνται αποζημίωση έως 600 ευρώ. Το ίδιο ισχύει και για πτήσεις προς την ΕΕ, εφόσον η κράτηση έχει γίνει με αεροπορική εταιρεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πηγή:protothema.gr
