Η έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, στις 12 Ιουνίου 2026, και η έγκριση του νέου Κανονισμού Επιστροφών από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 17 Ιουνίου 2026, αποτελούν δύο εξελίξεις ιδιαίτερης σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση (EE), για τα κράτη μέλη πρώτης γραμμής και, ασφαλώς, για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το Σύμφωνο προβλέπει σαφείς κανόνες, ταχύτερες διαδικασίες, αυστηρότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, καθώς και μηχανισμούς αλληλεγγύης και δίκαιης κατανομής ευθυνών ανάμεσα στα κράτη μέλη.
Για κράτη μέλη όπως η Κύπρος, τα οποία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των μεταναστευτικών πιέσεων, η εφαρμογή του Συμφώνου έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η χώρα μας έχει βιώσει έντονα τις επιχειρησιακές, κοινωνικές και θεσμικές προκλήσεις της μετανάστευσης. Γνωρίζουμε, επομένως, πόσο σημαντικό είναι να υπάρχει ένα κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο που να λειτουργεί στην πράξη, να στηρίζει τα κράτη μέλη που δέχονται δυσανάλογες πιέσεις και να ενισχύει την αξιοπιστία του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου.
Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να τονίσω ότι η Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας, από την ανάληψη των καθηκόντων της, έλαβε αυστηρά μέτρα για να αντιμετωπίσει τη μεταναστευτική πίεση. Ως αποτέλεσμα αυτών των μέτρων, σήμερα οι παράνομες ροές έχουν μειωθεί περίπου κατά 90% σε σχέση με το 2022, ενώ την ίδια περίοδο αναχώρησαν περίπου 35.000 υπήκοοι τρίτων χωρών. Ταυτόχρονα, ενισχύσαμε τη νομοθεσία μας, η οποία μας παρέχει εργαλεία για αντιμετώπιση της παραβατικότητας των αλλοδαπών.
Παράλληλα με το Σύμφωνο, η έγκριση του Κανονισμού Επιστροφών από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17 Ιουνίου 2026 αποτελεί ουσιαστική ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών. Ο Κανονισμός στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής και την αύξηση του αριθμού επαναπατρισμών υπηκόων τρίτων χωρών που δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην EE.
Η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας για τον Κανονισμό Επιστροφών, την 1η Ιουνίου 2026, υπήρξε αποτέλεσμα εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ του Συμβουλίου της EE, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στις διαπραγματεύσεις αυτές, είχα την τιμή να εκπροσωπήσω την Κυπριακή Προεδρία και, μέσω αυτής, το Συμβούλιο της EE.
Ο ρόλος της Προεδρίας στις διαπραγματεύσεις ήταν απαιτητικός και θεσμικά καθοριστικός. Ως Προεδρία, εργαστήκαμε με σοβαρότητα, προσήλωση και αίσθημα ευθύνης, λειτουργώντας ως έντιμος διαμεσολαβητής ανάμεσα στα θεσμικά όργανα της Ένωσης, με στόχο την επίτευξη μιας ισορροπημένης συμφωνίας.
Η έγκριση του Κανονισμού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λίγες ημέρες μετά την έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου επιβεβαιώνει τη σημασία της συνολικής ευρωπαϊκής προσέγγισης.
Τα δύο αυτά ορόσημα αποτέλεσαν βασικές προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η πρόοδος αυτή αποδεικνύει ότι η Κύπρος, παρά το μέγεθός της και παρά τις δικές της ιδιαίτερες προκλήσεις, μπορεί να συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών και να βρίσκεται στον πυρήνα σημαντικών αποφάσεων για το μέλλον της Ένωσης.
Η έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου στη Λευκωσία και η επίτευξη συμφωνίας και έγκρισης του Κανονισμού Επιστροφών αποτελούν απτή απόδειξη των πιο πάνω.
Θα ήθελα, με την ευκαιρία αυτή, να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες και την ειλικρινή μου εκτίμηση προς όλες και όλους τους λειτουργούς του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, καθώς και προς τους λειτουργούς της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Κυπριακής Δημοκρατίας στην EE.
Η προσπάθεια που κατέβαλαν ήταν επίμοχθη. Περιελάμβανε τεχνικές προετοιμασίες, διαπραγματεύσεις, νομική και πολιτική ανάλυση, συντονισμό με τα θεσμικά όργανα της EE, επαφές με τα κράτη μέλη.
Τους ευχαριστώ θερμά για τον επαγγελματισμό, την αφοσίωση, την επιμονή και το υψηλό αίσθημα ευθύνης που επέδειξαν. Τα αποτελέσματα αυτά δεν θα ήταν δυνατά χωρίς τη δική τους συστηματική εργασία και την προσήλωσή τους στην αποστολή που ανέλαβε η Κυπριακή Δημοκρατία στο πλαίσιο της Προεδρίας. Ως Υφυπουργός, αισθάνομαι υπερήφανος και ευγνώμων για τη συμβολή τους.
Θέλω επίσης να ευχαριστήσω τους Κύπριους Ευρωβουλευτές Φουρλά, Χατζηπαντέλα, Μαυρίδη, Γεάδη και Παναγιώτου, οι οποίοι υπερψήφισαν τον Κανονισμό Επιστροφών.
Οι εξελίξεις αυτές δεν ολοκληρώνουν την προσπάθεια. Αντίθετα, ανοίγουν μια νέα και απαιτητική φάση εφαρμογής. Η επιτυχία του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου θα κριθεί στην πράξη.
Η Κύπρος θα συνεχίσει να συμμετέχει ενεργά και υπεύθυνα σε αυτή την κοινή ευρωπαϊκή προσπάθεια. Την ίδια στιγμή, η Κυβέρνηση θα συνεχίσει να εφαρμόζει μια αυστηρή, αλλά δίκαιη μεταναστευτική πολιτική, με σκοπό τόσο την εκπλήρωση των διεθνών μας υποχρεώσεων όσο και την προστασία των συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
(ΑΝ/ΕΑθ/ΑΣ)
