Σας καλωσορίζω θερμά στην Κύπρο και στη γενέτειρά μου, την Πάφο, για αυτή την ιδιαίτερα σημαντική διάσκεψη αφιερωμένη στα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Είναι ιδιαίτερα σημαντικό και βαθιά προσωπικό για μένα το γεγονός ότι φιλοξενούμε αυτή τη συνάντηση, την τελευταία μεγάλη εκδήλωση της Προεδρίας μας, εδώ στην Πάφο. Εδώ, και σε όλο αυτό το ευλογημένο νησί, η θάλασσα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητάς μας, της οικονομίας μας, του πολιτισμού μας και της καθημερινότητάς μας. Ταυτόχρονα, η γενέτειρά μου, η Πάφος, αποτυπώνει με πολύ απτό τρόπο αυτό που πραγματικά αντιπροσωπεύουν οι δύο στρατηγικές της Επιτροπής που παρουσιάζουμε σήμερα. Τις αξιοσημείωτες δυνατότητες των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων, αλλά και την ανάγκη να τις εφοδιάσουμε με τα εργαλεία τις αναγκαίες επενδύσεις και την ανθεκτικότητα που απαιτείται, ώστε να ευημερήσουν.
Είναι, λοιπόν, ιδιαίτερα συμβολικό ότι η σημερινή συζήτηση πραγματοποιείται σε αυτό το μοναδικό περιβάλλον, ένα περιβάλλον, το οποίο μας υπενθυμίζει ότι τα νησιά και οι παράκτιες περιοχές πρέπει να υποστηριχθούν ουσιαστικά, προκειμένου να μετατρέψουν τις προκλήσεις σε ευκαιρίες. Ευκαιρίες για βιώσιμη ανάπτυξη, για ισχυρότερες κοινότητες και για ένα καλύτερο μέλλον για τους κατοίκους τους. Και αυτό συνδέεται άρρηκτα με τις προσπάθειές μας να ενισχύσουμε την κοινωνική συνοχή της ΕΕ, παράλληλα με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Διότι, αγαπητοί φίλοι, η συνοχή και η ανταγωνιστικότητα είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Η μία ενισχύει και συμπληρώνει την άλλη.
Θα ήθελα να εκφράσω την ειλικρινή μου εκτίμηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πολύτιμη συνεργασία της στη συνδιοργάνωση της σημερινής εκδήλωσης. Επιτρέψτε μου να εκφράσω την εκτίμησή μου για την αδιάλειπτη υποστήριξη των ευρωπαϊκών θεσμών, τόσο της [Ευρωπαϊκής] Επιτροπής όσο και, φυσικά, του [Ευρωπαϊκού] Κοινοβουλίου, καθ’ όλη τη διάρκεια της Προεδρίας μας. Σε αυτό το πλαίσιο, χαίρομαι ιδιαίτερα που καλωσορίζω τον αγαπητό μου φίλο, τον Πρωθυπουργό της Μάλτας, τον Εκτελεστικό Αντιπρόεδρο της [Ευρωπαϊκής] Επιτροπής, τον Αντιπρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και τον Επίτροπο [της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αλιεία και τους Ωκεανούς] κ. Καδή.
Βρίσκεστε εδώ μαζί μας, καθώς η Προεδρία μας ολοκληρώνεται και καθώς παραδίδουμε τη σκυτάλη στους Ιρλανδούς εταίρους μας˙ από το ένα νησιωτικό κράτος μέλος στο άλλο. Και δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερη στιγμή, για να επικεντρωθούμε στο μέλλον των νησιών και των παράκτιων κοινοτήτων της Ευρώπης. Ούτε είναι τυχαίο το γεγονός ότι κλείνουμε την Προεδρία μας με αυτή τη διάσκεψη υψηλού επιπέδου για τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες. Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Εκτελεστικέ Αντιπρόεδρε [της Ευρωπαϊκής Επιτροπής] κ. Fitto, που προσαρμόσατε το πρόγραμμα της παρουσίασης αυτής της στρατηγικής, ώστε να συμπέσει με την Κυπριακή Προεδρία, καθώς και για τις άριστες υπηρεσίες σας, και τη Γενική Διεύθυνση που ανέλαβε την υλοποίησή της. Εξάλλου, η σημασία των δύο αυτών στρατηγικών αναγνωρίστηκε και στα πλέον πρόσφατα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου.
Λίγες μόνο μέρες πριν την ολοκλήρωση αυτής της εθνικής αποστολής –γιατί η προεδρία για εμάς ήταν μια εθνική αποστολή– μπορώ να πω με βεβαιότητα και, φυσικά, με ιδιαίτερη ικανοποίηση, ότι η Προεδρία μας, η Κυπριακή Προεδρία, έχει φέρει συγκεκριμένα, απτά, μετρήσιμα και ουσιαστικά αποτελέσματα σε όλους τους πυλώνες προτεραιοτήτων μας, προς όφελος των Ευρωπαίων πολιτών, αλλά και της επίτευξης αυτού που θεωρώ κοινού μας στόχου για «Μια Αυτόνομη Ένωση. Ανοιχτή στον Κόσμο».
Αυτούς τους έξι μήνες χειριστήκαμε και διαπραγματευτήκαμε ζητήματα μείζονος γεωπολιτικής σημασίας, ιδιαίτερα απαιτητικούς νομοθετικούς φακέλους, όπως για παράδειγμα τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ. Χειριστήκαμε θέματα ανταγωνιστικότητας, χειριστήκαμε θέματα διεύρυνσης, αλλά και θέματα που αγγίζουν την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών, όπως είναι η παιδεία, η υγεία, τα εργασιακά δικαιώματα, τα δικαιώματα των αεροπορικών επιβατών και πολλά άλλα, και καταφέραμε να κλείσουμε θέματα, τα οποία ήταν σε εκκρεμότητα πέρα από μια δεκαετία.
Χαίρομαι ιδιαίτερα διότι το έργο της Κυπριακής Προεδρίας τυγχάνει αναγνώρισης τόσο από τους Προέδρους των θεσμών, αξιωματούχους θεσμικών οργάνων, αλλά και από τους ομολόγους μου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Και αισθάνομαι ιδιαίτερα περήφανος γι’ αυτό. Υπερήφανος για την χώρα μου και για τους ανθρώπους της και για τα όσα έχουν καταφέρει μέσα σε μόλις 181 ημέρες. Η Κυπριακή Προεδρία στόχευσε και πέτυχε σε μια σειρά από τομείς από την άμυνα και την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια, την υγεία. Πετύχαμε να δοθεί, αν θέλετε, ουσιαστικό περιεχόμενο σε αυτό που χρόνια συζητούσαμε σε θεωρητικό επίπεδο, να υπάρξει πρόοδος και απτά αποτελέσματα προς επίτευξη του στόχου της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης, στην επίτευξη του στόχου της περαιτέρω ολοκλήρωσης. Και θεωρώ αυτό είναι το σημαντικότερο αποτύπωμα που αφήνουμε ως Κυπριακή Προεδρία.
Κυρίες και κύριοι,
Σήμερα μπορεί να κλείνει ο κύκλος της Κυπριακής Προεδρίας συμβολικά, όμως, εξίσου συμβολικά, η Προεδρία μας ανοίγει δύο καθοριστικές πολιτικές για την ΕΕ. Παρουσιάζουμε σήμερα εδώ –επαναλαμβάνω, στο νότιοανατολικότερο άκρο της ΕΕ– στο νησί μας, δύο εξαιρετικής σημασίας στρατηγικές πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: τη στρατηγική για τα νησιά και τη στρατηγική για τις ανθεκτικές, ευημερούσες και βιώσιμες παράκτιες περιοχές, για τις οποίες, όπως προανέφερα, γίνεται και ειδική αναφορά στα πρόσφατα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Για πρώτη φορά, μέσα από αυτές τις δύο στρατηγικές παρέχεται ένα ολοκληρωμένο, ένα συνεκτικό πλαίσιο αντιμετώπισης των ιδιαίτερων προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εν λόγω περιοχές, αλλά και αξιοποίησης των τεράστιων, θεωρώ, ευκαιριών και προοπτικών των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών της Ένωσής μας.
Αγαπητέ Raffaele [Fitto], αγαπητέ Κώστα [Καδή],
Με την ανάληψη των χαρτοφυλακίων σας είχατε αναλάβει και αυτή τη σημαντική δέσμευση, την οποία και έχετε υλοποιήσει. Και θέλω να σας ευχαριστήσω θερμά για τη σημαντική δουλειά που έχετε επιτελέσει. Η παρουσία σας σήμερα εδώ στο τελευταίο, στο μόνο υπό κατοχή κράτος μέλος της ΕΕ, στέλνει το ισχυρό μήνυμα ότι οι παράκτιες νησιωτικές περιοχές μπορεί να βρίσκονται γεωγραφικά στην περιφέρεια της ΕΕ, αλλά βρίσκονται, την ίδια στιγμή, στην καρδιά των ευρωπαϊκών πολιτικών.
Και επειδή, φίλες και φίλοι, οι αριθμοί πολλές φορές είναι πιο ηχηροί από τις λέξεις, να αναφέρω κάποιους αριθμούς. Δεκαεπτά εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες ζουν στα περισσότερα από 4.000 κατοικημένα νησιά της ΕΕ. Ενενήντα πέντε εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες ζουν σε παράκτιες περιοχές της ΕΕ, οι οποίες εκτείνονται περίπου σε μια περιοχή 70 χιλιάδων χιλιομέτρων. Δεκαεπτά κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν νησιωτικές περιφέρειες και 22 κράτη μέλη της ΕΕ έχουν παράκτιες περιοχές. Από τη Φινλανδία, τη Σουηδία στον βορρά έως την Ισπανία και την Ιταλία στο νότο, από την Πορτογαλία στη Δύση έως την Ελλάδα στην Ανατολή, οι παράκτιες περιοχές, αλλά και τα νησιά της ΕΕ εκτείνονται σε ένα μοναδικό γεωγραφικό τόξο. Στο βορειοδυτικό άξονα, η Ιρλανδία αποτελεί ένα εμβληματικό σημείο αναφοράς της ευρωπαϊκής θαλάσσιας γεωγραφίας, ενώ στη Μεσόγειο η Μάλτα και η Κύπρος αναδεικνύουν τη νησιωτική διάσταση στα νότια σύνορα της Ευρώπης. Και αυτή η ευρεία γεωγραφική διάσταση αποτυπώνει όχι μόνο την πλούσια ποικιλομορφία των ευρωπαϊκών θαλασσών και των ακτογραμμών, αλλά και τη στρατηγική σημασία των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών για την οικονομική συνοχή, για την επισιτιστική ασφάλεια, για την προστασία του περιβάλλοντος, την ανθεκτικότητα, αλλά ακόμη και για την ασφάλεια της ΕΕ.
Κυρίες και κύριοι,
Η ζωή σε νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες αποτελεί ιδιαίτερο, θα έλεγα, προνόμιο και γι’ αυτό μπορώ να σας διαβεβαιώσω προσωπικά. Προσφέρει ένα μοναδικό φυσικό πλούτο και βιοποικιλότητα, μια ξεχωριστή πολιτιστική ταυτότητα, αλλά την ίδια στιγμή και σημαντικές προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη. Την ίδια στιγμή, όμως, όπως πολύ καλά γνωρίζετε, η διαβίωση στις περιοχές αυτές πολλές φορές εμπεριέχει προκλήσεις και πραγματικές καθημερινές δυσκολίες.
Η συνδεσιμότητα, η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή και υδατική ασφάλεια, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η παράκτια διάβρωση, αλλά και η ανάγκη διατήρησης ζωντανών τοπικών κοινοτήτων είναι μόνο μερικές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εν λόγω περιοχές. Για τα νησιωτικά κράτη μέλη, οι προκλήσεις αυτές έχουν πραγματικές συνέπειες. Επηρεάζουν άμεσα την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα, τον τουρισμό, την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια, τους υδάτινους πόρους, τις υποδομές και γενικότερα την καθημερινή ζωή των τοπικών κοινωνιών.
Η παρουσίαση λοιπόν σήμερα των στρατηγικών αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα προς μια, αν θέλετε, ολιστική, προς μια οριζόντια αντιμετώπιση όλων αυτών των προκλήσεων, με τελικό στόχο μια πιο συνεκτική και ανθεκτική Ευρώπη. Μια Ευρώπη που αναγνωρίζει την ποικιλομορφία των κρατών μελών της και διασφαλίζει ότι όλες οι ευρωπαϊκές πολιτικές και, κατ’ επέκταση, η χρηματοδότησή τους, ευθυγραμμίζονται με τις ιδιαιτερότητες όλων των περιφερειών της και ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των πολιτών.
Φίλες και φίλοι,
Ορισμένοι από εσάς είχατε χθες την ευκαιρία να δείτε από κοντά πως η χρηματοδότηση της ΕΕ έχει απτά αποτελέσματα και σημαντικό αντίκτυπο σε μια παράκτια πόλη, όπως η Πάφος. Και, φυσικά, έχει θετικό αντίκτυπο στους πολίτες της. Και το αναφέρω αυτό γιατί θέλω να επισημάνω ότι η ευρωπαϊκή ατζέντα, και εν προκειμένω οι δύο στρατηγικές που παρουσιάζονται σήμερα, βρίσκονται σε πλήρη σύμπλευση με την εθνική μας ατζέντα και τις προτεραιότητες της κυβέρνησής μας. Για εμάς η ευρωπαϊκή και η εθνική δράση δεν λειτουργούν, αν θέλετε, παράλληλα, αλλά αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοενισχύονται.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εθνική μας πολιτική για την αειφόρο ανάπτυξη της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας. Τα τελευταία 15 χρόνια, ο τομέας καταγράφει σταθερή ετήσια ανάπτυξη μεταξύ του 4% και του 5%, ενισχύοντας την οικονομική δραστηριότητα στις παράκτιες περιοχές, δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα των παράκτιων κοινοτήτων.
Εξίσου χαρακτηριστικές είναι και οι επενδύσεις άνω των 150 εκατομμυρίων ευρώ στην Κύπρο, με συγχρηματοδότηση από την πολιτική Συνοχής της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό και την ψηφιοποίηση του ηλεκτρικού δικτύου. Με την εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων διαχείρισης νέων ενεργειακών υποδομών και συστημάτων αποθήκευσης ενισχύουμε την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, διευρύνουμε την αξιοποίηση των ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και καθιστούμε το ενεργειακό μας σύστημα πιο ανθεκτικό και πιο αξιόπιστο.
Ειδικά για την Κύπρο, για ένα νησιωτικό και ενεργειακά απομονωμένο κράτος μέλος της ΕΕ, τέτοιες επενδύσεις αποτελούν βασική προϋπόθεση για την πράσινη μετάβαση, για την ανταγωνιστικότητα και την ουσιαστική στρατηγική για αυτονομία της ΕΕ. Είναι εξαιρετικά σημαντικό ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των διαρθρωτικών περιορισμών, των διαρθρωτικών προκλήσεων που προκύπτουν από τη γεωγραφική ιδιαιτερότητα των περιφερειών αυτών, αλλά και η αναγνώριση και η ενίσχυση των στρατηγικών δυνατοτήτων τους, βρίσκονται στον πυρήνα των δύο στρατηγικών που παρουσιάζονται σήμερα.
Η σημασία, φυσικά, αυτών των στρατηγικών επεκτείνεται πολύ πιο πέρα από τα συμφέροντα, αν θέλετε, των νησιωτικών και των παράκτιων περιοχών της Ευρώπης. Πολλά νησιά, αλλά και παράκτιες κοινότητες της Ευρώπης αποτελούν την ίδια στιγμή –είναι μια ιδιαίτερα σημαντική διάσταση που πολλές φορές δεν δίνουμε τη σημασία που πρέπει– τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Βρίσκονται, ως εκ τούτου, στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης σημαντικών κρίσεων και σημαντικών προκλήσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια και την άμυνα, την προστασία ζωτικών υποδομών, αλλά και την αποτελεσματική διαχείριση μεταναστευτικών ροών.
Συνεπώς, μέσα από την προστασία, μέσα από τη στήριξη αυτών των περιοχών, στηρίζουμε στην ουσία και την ΕΕ στο σύνολό της και κάνουμε, μέσα από αυτή τη στήριξη, και ένα ουσιαστικό βήμα πιο κοντά προς το όραμά μας για μια Ευρώπη ανταγωνιστική και ευημερούσα, μια Ευρώπη ασφαλή και ισχυρή. Για μια Ευρώπη ένωση αξιών για όλους. Για μια στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη ανοιχτή στον κόσμο, όπως ήταν και ο στόχος της Κυπριακής Προεδρίας. Με αυτό ακριβώς το όραμα ξεκίνησε η Κυπριακή Προεδρία πριν από έξι μήνες. Με το ίδιο όραμα ολοκληρώνουμε σήμερα αυτή την πολύ όμορφη, αλλά –αυτό είναι πιο σημαντικό–, την πολύ πετυχημένη διαδρομή. Σας ευχαριστώ θερμά που ήσασταν μέρος αυτής της δημιουργικής πορείας και, φυσικά, που είστε σήμερα εδώ μαζί μας, στο ξεκίνημα μιας νέας πορείας, με πυξίδα τον κοινό μας στόχο για ανάπτυξη των νησιών, για ανάπτυξη των παράκτιων περιοχών της ΕΕ.
Σας ευχαριστώ πολύ.
(ΑΣ/ΕΑθ)
