Καταρχάς, σας ευχαριστώ για την πρόσκληση να συμμετάσχω στη σημερινή συζήτηση.
Για την Κύπρο, η διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη δεν αποτελεί μια μακρινή ευρωπαϊκή συζήτηση. Έχει πολύ συγκεκριμένη σημασία για ασθενείς και οικογένειες που, σε μια δύσκολη στιγμή, χρειάζεται να αναζητήσουν θεραπεία εκτός της χώρας μας.
Για μια μεγάλη χώρα, η διασυνοριακή περίθαλψη μπορεί κυρίως να διευρύνει τις διαθέσιμες επιλογές. Για ένα μικρό νησιωτικό κράτος, όπως η Κύπρος, σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί αναγκαίο μέρος της προσπάθειας να εξασφαλιστεί στον ασθενή η θεραπεία που χρειάζεται.
Το σύστημα υγείας μας εξελίσσεται και οι δυνατότητές του διευρύνονται. Είναι όμως αντικειμενικά αδύνατο να παρέχεται εντός της χώρας κάθε εξαιρετικά εξειδικευμένη θεραπεία για κάθε πιθανή πάθηση. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στις περιπτώσεις σπάνιων νοσημάτων ή θεραπειών που προσφέρονται μόνο σε περιορισμένο αριθμό εξειδικευμένων κέντρων.
Η πρόσβαση σε κέντρα του εξωτερικού δεν υποκαθιστά, επομένως, το εθνικό σύστημα υγείας. Το συμπληρώνει εκεί όπου οι ανάγκες ενός ασθενούς ξεπερνούν τις δυνατότητες που μπορεί εύλογα να αναπτύξει μια μικρή χώρα.
Αυτή η δυνατότητα στηρίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και για τη διασυνοριακή υγειονομική περίθαλψη. Πίσω όμως από τους Κανονισμούς, τις Οδηγίες και τις διαδικασίες υπάρχει πάντοτε μια πραγματική υπόθεση: ένας άνθρωπος που περιμένει να μάθει πού μπορεί να λάβει θεραπεία, με ποιους όρους και πόσο σύντομα.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο συναντώνται η διασυνοριακή περίθαλψη και τα δικαιώματα των ασθενών.
Δεν αρκεί να προβλέπεται ένα δικαίωμα στη νομοθεσία. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι το έχει και να μπορεί να κατανοήσει τι χρειάζεται να κάνει για να το ασκήσει. Πρέπει να ενημερώνεται εγκαίρως για τις διαθέσιμες επιλογές, για το ενδεχόμενο προέγκρισης, για την κάλυψη των εξόδων και για τον φορέα, στον οποίο μπορεί να απευθυνθεί.
Η ευθύνη της Πολιτείας δεν περιορίζεται, συνεπώς, στη δημιουργία των μηχανισμών. Περιλαμβάνει και την υποχρέωση να τους καθιστά κατανοητούς και προσβάσιμους στον πολίτη. Σε αυτό συμβάλλει το Εθνικό Σημείο Επαφής για τη Διασυνοριακή Υγειονομική Περίθαλψη, παρέχοντας πληροφόρηση και καθοδήγηση στους ασθενείς.
Νέες δυνατότητες δημιουργούνται και μέσα από την τεχνολογία. Η διασυνοριακή χρήση ηλεκτρονικών συνταγών και η ασφαλής πρόσβαση, με τη συγκατάθεση του ασθενούς, σε βασικές πληροφορίες για την υγεία του μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά τη φροντίδα του όταν βρίσκεται σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα.
Η πρόοδος, ωστόσο, δεν κρίνεται μόνο από το πόσες υπηρεσίες δημιουργούνται. Κρίνεται και από το πόσο εύκολα μπορεί να τις χρησιμοποιήσει ο άνθρωπος που τις χρειάζεται. Μια διαδικασία μπορεί να είναι θεσμικά ορθή, αλλά για έναν ασθενή που βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σοβαρή διάγνωση να παραμένει δύσκολη, αργή ή δυσνόητη.
Γι’ αυτό έχει σημασία να ακούμε την εμπειρία των ίδιων των ασθενών. Να εντοπίζουμε πού συναντούν εμπόδια και να εξετάζουμε πώς οι προβλεπόμενες διαδικασίες μπορούν να λειτουργούν καλύτερα στην πράξη.
Κυρίες και κύριοι,
Η διασυνοριακή περίθαλψη δείχνει με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο τι μπορεί να προσφέρει η ευρωπαϊκή συνεργασία: να συμπληρώνει τις δυνατότητες των εθνικών συστημάτων υγείας και να ανοίγει για τον ασθενή δρόμους που διαφορετικά μπορεί να μην υπήρχαν.
Το ζητούμενο είναι αυτή η δυνατότητα να μη χάνεται μέσα στην πολυπλοκότητα των διαδικασιών. Αυτό απαιτεί σωστή ενημέρωση, αποτελεσματική καθοδήγηση και διαρκή προσπάθεια για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που συναντούν οι ασθενείς στην πράξη.
Η σημερινή συζήτηση μπορεί να συμβάλει σε αυτή την προσπάθεια, αναδεικνύοντας όχι μόνο όσα προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο, αλλά και όσα χρειάζεται ακόμη να βελτιώσουμε στον τρόπο, με τον οποίο αυτό εφαρμόζεται.
Γιατί τα δικαιώματα των ασθενών αποκτούν πραγματικό περιεχόμενο όταν την ώρα της ανάγκης ο πολίτης δεν μένει μόνος απέναντι στις διαδικασίες. Όταν γνωρίζει ποιες επιλογές έχει, σε ποιον μπορεί να απευθυνθεί και πώς θα αποκτήσει πρόσβαση στην κατάλληλη θεραπεία.
Αυτό είναι τελικά το μέτρο, με το οποίο πρέπει να κρίνουμε κάθε θεσμό και κάθε μηχανισμό που δημιουργούμε: κατά πόσο λειτουργεί πραγματικά για τον ασθενή.
Σας ευχαριστώ.
(ΔΚ/ΚΑ/ΑΣ)
