Την ανάγκη μεγαλύτερης ευελιξίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη λήψη εθνικών μέτρων αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους έθεσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, κατά την προσέλευσή του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου. Παράλληλα, αναφέρθηκε στον Great Sea Interconnector (GSI), στις διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και στις διαδικασίες ένταξης της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν.
Ο Πρόεδρος ανέδειξε πέντε βασικές προτεραιότητες στις συζητήσεις των Ευρωπαίων ηγετών, με το υψηλό κόστος ενέργειας και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034 να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Ευελιξία στα εθνικά μέτρα και αναστολή του ETS2
Αναφερόμενος στην ενεργειακή ακρίβεια, ο Πρόεδρος ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία από την ΕΕ, ώστε τα κράτη μέλη να μπορούν να λαμβάνουν μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της περαιτέρω αναστολής εφαρμογής του νέου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS2), επισημαίνοντας ότι το αίτημα υποστηρίζεται και από άλλα κράτη μέλη.
Ο ίδιος αναφέρθηκε στην ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων για το ενεργειακό κόστος, αλλά και μακροπρόθεσμων μέτρων που θα περιορίζουν την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης.
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ο GSI και οι τουρκικές ενέργειες
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρόεδρος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, τονίζοντας ότι θα αναδείξει την ενεργειακή, οικονομική και γεωπολιτική σημασία του έργου.
Όπως ανέφερε, στο πλαίσιο των συζητήσεων θα τεθούν και οι ενέργειες της Τουρκίας που συνδέονται με το έργο, καθώς και το μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ Τουρκίας και τουρκοκυπριακής πλευράς, το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία χαρακτηρίζει παράνομο.
Η παρέμβαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η γαλλική Nexans έχει υποβάλει αιτήματα στις ελληνικές αρχές για την επανέναρξη των θαλάσσιων ερευνών που προηγούνται της πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός: Στόχος η συμφωνία έως το τέλος του 2026
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, ο Νίκος Χριστοδουλίδης χαιρέτισε τη νέα πρόταση της ιρλανδικής Προεδρίας, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι πρόσθετες χρηματοδοτήσεις για την άμυνα, την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα δεν πρέπει να αποδυναμώσουν την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την Πολιτική Συνοχής.
Σημείωσε ότι η νέα πρόταση προβλέπει μείωση περίπου 8% σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με την οποία η κυπριακή πλευρά δεν συμφωνεί.
Ο Πρόεδρος εκτίμησε ότι ενδέχεται να χρειαστούν περαιτέρω συμβιβασμοί, ενώ αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο έκτακτης Συνόδου Κορυφής τον Νοέμβριο, με στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας μέχρι το τέλος του έτους.
Σένγκεν: Προσδοκίες για πολιτικές αποφάσεις τον Δεκέμβριο
Σε ό,τι αφορά την ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι έχει ολοκληρωθεί η τεχνική προετοιμασία και ότι αναμένεται συζήτηση στο αρμόδιο ευρωπαϊκό συμβούλιο εντός Δεκεμβρίου.
Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η λήψη των τελικών πολιτικών αποφάσεων για την πλήρη ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η αναφορά αυτή δεν συνιστά ανακοίνωση οριστικής ένταξης, καθώς εξακολουθούν να απαιτούνται οι σχετικές αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Λίβανος και μεταναστευτικό
Ο Πρόεδρος εξέφρασε επίσης την ετοιμότητα της Κύπρου να φιλοξενήσει το επιχειρησιακό κέντρο ευρωπαϊκής αποστολής για τον Λίβανο, επικαλούμενος τη γεωγραφική εγγύτητα, τις διμερείς σχέσεις και τις διαθέσιμες υποδομές, μεταξύ των οποίων το εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS.
Στο μεταναστευτικό, υποστήριξε ότι οι πολιτικές της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουν οδηγήσει σε μείωση των αφίξεων πέραν του 90% και σε αύξηση των επιστροφών κατά 180%, σε σύγκριση με το 2022.
Παράλληλα, εξέφρασε στήριξη στη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού άμεσης ανταπόκρισης σε περιπτώσεις μεταναστευτικών πιέσεων.
Οι εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου συνεχίζονται την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, με τις συζητήσεις για την ενέργεια και τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό να αποτελούν βασικά θέματα της Συνόδου.
