Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων μετά τη σύγκρουση δύο τρένων στο Τολέδο – Ο επικεφαλής της Iryo είχε επισημάνει προβλήματα στο σύστημα σηματοδότησης, ενώ οι έρευνες στρέφονται στις κρίσιμες εντολές που δόθηκαν λίγο πριν από το δυστύχημα.
Νέα στοιχεία για τη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία, που στοίχισε τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους, φέρνουν στο προσκήνιο προειδοποιήσεις για τεχνικά προβλήματα στο σύστημα σηματοδότησης, οι οποίες είχαν διατυπωθεί μόλις 23 ημέρες πριν από τη μοιραία σύγκρουση.
Το δυστύχημα σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης, 28 Οκτωβρίου, στην περιοχή Ούρδα του Τολέδο, όταν συρμός υψηλής ταχύτητας της ισπανικής Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος ακινητοποιημένου τρένου της ιδιωτικής εταιρείας Iryo, στη γραμμή Μαδρίτης–Σεβίλλης.
Σύμφωνα με τις επιβεβαιωμένες πληροφορίες των διεθνών πρακτορείων, τουλάχιστον 69 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 100 τραυματίστηκαν, ενώ οι ισπανικές αρχές συνεχίζουν τις έρευνες για τις συνθήκες της σύγκρουσης.
Η προειδοποίηση στη Γερουσία στις 5 Οκτωβρίου
Στις 5 Οκτωβρίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Iryo, Φαμπρίτσιο Φαβάρα, είχε αναφερθεί ενώπιον της ισπανικής Γερουσίας σε επαναλαμβανόμενα προβλήματα του συστήματος σηματοδότησης LZB, το οποίο χρησιμοποιείται στη σιδηροδρομική γραμμή Μαδρίτης–Σεβίλλης.
Όπως είχε εξηγήσει, όταν διακόπτεται η επικοινωνία μεταξύ του τρένου και του εξοπλισμού της γραμμής, το σύστημα ασφαλείας προκαλεί αυτόματη ακινητοποίηση του συρμού. Ωστόσο, η αποκατάσταση της σύνδεσης και η επανεκκίνηση μπορεί να απαιτούν σημαντικό χρόνο.
Ο επικεφαλής της εταιρείας είχε χαρακτηρίσει το σύστημα παλαιό αλλά ασφαλές, επισημαίνοντας ότι οι αποσυνδέσεις αποτελούσαν συχνή αιτία προβλημάτων στη λειτουργία των δρομολογίων.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά το δυστύχημα, καθώς η σύγκρουση σημειώθηκε έπειτα από βλάβη του ίδιου συστήματος σηματοδότησης.
Η προειδοποίηση, πάντως, αφορούσε γνωστά λειτουργικά προβλήματα και όχι συγκεκριμένο κίνδυνο επικείμενης σύγκρουσης.
Τα 17 κρίσιμα λεπτά πριν από τη σύγκρουση
Σύμφωνα με την ανασύνθεση των γεγονότων που δημοσιεύθηκε στον ισπανικό Τύπο, τα πρώτα προβλήματα εκδηλώθηκαν περίπου στις 08:30 το πρωί της 28ης Οκτωβρίου.
Μια τεχνική βλάβη διέκοψε τη λειτουργία του συστήματος LZB σε τμήμα της γραμμής, επηρεάζοντας συνολικά έξι τρένα.
Στις 08:36, το κέντρο ελέγχου κυκλοφορίας της Adif, στον σταθμό Ατότσα της Μαδρίτης, επέτρεψε σε συρμό AVE της Renfe να συνεχίσει την πορεία του με κανονική λειτουργία κυκλοφορίας.
Λίγα λεπτά αργότερα, η μηχανοδηγός του τρένου της Iryo ενημέρωσε το κέντρο ελέγχου ότι αντιμετώπιζε προβλήματα επανεκκίνησης.
Στις 08:48, ανέφερε εκ νέου ότι ο συρμός της παρέμενε ακινητοποιημένος, καθώς δεν είχε αποκατασταθεί η λειτουργία του συστήματος.
Πέντε λεπτά αργότερα, στις 08:53, το τρένο της Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος του ακινητοποιημένου συρμού.
Το κρίσιμο ερώτημα που εξετάζεται είναι γιατί δεν δόθηκε εγκαίρως εντολή επιβράδυνσης ή ακινητοποίησης του επερχόμενου τρένου, παρά τις πληροφορίες που είχε λάβει το κέντρο ελέγχου.
Υπουργός Μεταφορών: Ανεξήγητη η απόφαση να συνεχίσει το τρένο
Ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε ανεξήγητη την απόφαση του κέντρου ελέγχου να επιτρέψει στο τρένο της Renfe να συνεχίσει την πορεία του υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες.
Οι αρχικές εκτιμήσεις των αρμόδιων αρχών επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους στη διαχείριση της κυκλοφορίας, χωρίς ωστόσο να έχει αποκλειστεί η συμβολή τεχνικών ή οργανωτικών παραγόντων.
Παράλληλα, συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων στους ισπανικούς σιδηροδρόμους επισημαίνουν ότι τα προβλήματα του συστήματος σηματοδότησης, οι ελλείψεις προσωπικού και η αυξημένη επιβάρυνση του δικτύου αποτελούσαν ζητήματα που είχαν τεθεί επανειλημμένα στις αρμόδιες αρχές.
Το LZB λειτουργεί εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία αντικατάστασης.
Στο επίκεντρο η ευθύνη της Adif
Η ισπανική εταιρεία διαχείρισης σιδηροδρομικών υποδομών Adif βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της έρευνας, καθώς οι ελεγκτές κυκλοφορίας της είχαν την ευθύνη συντονισμού των δρομολογίων την ώρα που παρουσιάστηκε η βλάβη.
Πέρα από τις εντολές που δόθηκαν το πρωί της σύγκρουσης, εξετάζεται κατά πόσο τα προηγούμενα τεχνικά προβλήματα είχαν αξιολογηθεί επαρκώς και εάν είχαν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή λειτουργία του δικτύου.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η επισήμανση του διευθύνοντος συμβούλου της Iryo ότι, παρότι οι μηχανοδηγοί ενημερώνουν την Adif για τεχνικά περιστατικά, δεν υπάρχει γενική υποχρέωση του διαχειριστή να ενημερώνει τις σιδηροδρομικές εταιρείες για τις επιθεωρήσεις ή τις εργασίες αποκατάστασης που πραγματοποιούνται στη συνέχεια.
Δικαστική και τεχνική έρευνα για τα αίτια
Η ισπανική Δικαιοσύνη έχει αναλάβει τη διερεύνηση της υπόθεσης, ενώ παράλληλα διεξάγεται ανεξάρτητη τεχνική έρευνα για τον προσδιορισμό των αιτιών του δυστυχήματος.
Οι αρχές εξετάζουν τις καταγραφές επικοινωνίας μεταξύ μηχανοδηγών και κέντρου ελέγχου, τα δεδομένα κυκλοφορίας και τα στοιχεία από τους καταγραφείς των δύο τρένων.
Η έρευνα καλείται να εξακριβώσει εάν η τραγωδία προκλήθηκε από μεμονωμένη λανθασμένη απόφαση, από συνδυασμό τεχνικών και ανθρώπινων παραγόντων ή από ευρύτερες αδυναμίες στη διαχείριση της ασφάλειας.
Η σύγκρουση στο Ούρδα αποτελεί τη δεύτερη μεγάλη σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία μέσα στο 2026, μετά το δυστύχημα του Ιανουαρίου στην περιοχή Ανταμούθ της Κόρδοβας, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους 46 άνθρωποι.
Οι αποκαλύψεις για τις προγενέστερες προειδοποιήσεις εντείνουν πλέον την πίεση προς τις ισπανικές αρχές να δώσουν σαφείς απαντήσεις για την κατάσταση των υποδομών και τις διαδικασίες ασφαλείας, χωρίς να έχουν ακόμη προσδιοριστεί οριστικά τα αίτια και οι ευθύνες για την τραγωδία.
