Η συμφωνία για τη διάνοιξη δύο νέων σημείων διέλευσης στην Κύπρο αποτελεί ένα βήμα προόδου στις προσπάθειες οικοδόμησης εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Ωστόσο, οι διαφωνίες για τη Μια Μηλιά και τη διαδρομή Αθηένου–Πυροΐου–Αγλαντζιάς παραμένουν άλυτες, με μια εκκρεμότητα από το 2023 στην περιοχή της Πύλας να επανέρχεται στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων.
Η συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου μεταξύ του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, υπό την αιγίδα της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, κατέληξε σε συμφωνία για την ταυτόχρονη διάνοιξη των σημείων Λουρουτζίνας–Λυμπιών και Κάμπου–Καραβοστασίου.
Η συμφωνία δεν συνοδεύεται ακόμη από συγκεκριμένη ημερομηνία λειτουργίας, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες για τον καθορισμό των απαιτούμενων τεχνικών εργασιών.
Τα δύο σημεία που έμειναν εκτός συμφωνίας
Παρά την πρόοδο, εκτός της συμφωνίας παρέμειναν δύο διελεύσεις που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για τις καθημερινές μετακινήσεις.
Η Μια Μηλιά θα μπορούσε να συμβάλει στην αποσυμφόρηση του οδοφράγματος Αγίου Δομετίου στη Λευκωσία, ενώ παράλληλα θα διευκόλυνε τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Η διαδρομή Αθηένου–Πυροΐου–Αγλαντζιάς θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικά συντομότερη πρόσβαση των κατοίκων της Αθηένου προς την πρωτεύουσα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του «Πολίτη», η ελληνοκυπριακή πλευρά αντιμετωπίζει τη διάνοιξη της Μιας Μηλιάς σε συνδυασμό με την αντίστοιχη διέλευση της Αθηένου, επιδιώκοντας μια συνολική συμφωνία.
Οι διαφωνίες που προέκυψαν για τη δεύτερη διαδρομή επηρέασαν και τις προοπτικές συμφωνίας για τη Μια Μηλιά.
Πώς επανήλθε στο τραπέζι ο δρόμος Άρσους–Πύλας
Το βασικό εμπόδιο συνδέεται με τη διαχείριση της νεκρής ζώνης και την παλαιότερη διαφωνία για την κατασκευή δρόμου από το κατεχόμενο Άρσος προς την Πύλα.
Ο Τουφάν Έρχιουρμαν συνέδεσε τη συζήτηση για τη διαδρομή Αθηένου–Πυροΐου–Αγλαντζιάς με την πρόσβαση των Τουρκοκυπρίων στην Πύλα μέσω της νεκρής ζώνης.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά θέτει, μεταξύ άλλων, ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση τμημάτων του οδικού δικτύου εντός της νεκρής ζώνης, περιλαμβανομένης της αρμοδιότητας αντιμετώπισης ατυχημάτων και άλλων περιστατικών.
Από την πλευρά της, η Λευκωσία απορρίπτει την αποσπασματική εφαρμογή της παλαιότερης συνεννόησης για την Πύλα, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε επαναφορά της πρέπει να αφορά το σύνολο των ρυθμίσεων που είχαν συζητηθεί.
Η εκκρεμότητα του 2023 και τα επεισόδια με την Ειρηνευτική Δύναμη
Η υπόθεση του δρόμου Άρσους–Πύλας είχε προκαλέσει σοβαρή ένταση τον Αύγουστο του 2023, όταν προσωπικό από την τουρκοκυπριακή πλευρά επιτέθηκε σε μέλη της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών, τα οποία επιχειρούσαν να αποτρέψουν μη εξουσιοδοτημένες κατασκευαστικές εργασίες εντός της νεκρής ζώνης.
Το περιστατικό καταδικάστηκε από τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, υπό τη διαμεσολάβηση των Ηνωμένων Εθνών, επιτεύχθηκε συνεννόηση για διευθετήσεις στην περιοχή της Πύλας, με στόχο τη διατήρηση του καθεστώτος της νεκρής ζώνης.
Το πλαίσιο προέβλεπε ρυθμίσεις για την οδική πρόσβαση και την ανάπτυξη της περιοχής, όμως η εφαρμογή του ανεστάλη λίγο μετά την έναρξη των εργασιών.
Τρία χρόνια αργότερα, η εκκρεμότητα αυτή επηρεάζει εκ νέου τις προσπάθειες για νέα σημεία διέλευσης.
Απογοήτευση στην Αθηένου – Ζητείται παρέμβαση των ηγετών
Η μη συμπερίληψη της διέλευσης Αθηένου–Πυροΐου στη συμφωνία προκάλεσε απογοήτευση στην τοπική κοινωνία.
Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηένου συνεδρίασε εκτάκτως την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου και κάλεσε τους δύο ηγέτες να επανεξετάσουν το ζήτημα.
Παράλληλα, αποφασίστηκε να ζητηθεί συνάντηση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ώστε να υπάρξει ενημέρωση για τις διαβουλεύσεις και τα επόμενα βήματα.
Για τους κατοίκους της Αθηένου, η διάνοιξη της συγκεκριμένης διαδρομής συνδέεται άμεσα με την καθημερινότητα, τις μετακινήσεις και την οικονομική δραστηριότητα της περιοχής.
Τι συμφωνήθηκε πέρα από τα οδοφράγματα
Η συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου δεν περιορίστηκε στα σημεία διέλευσης.
Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν των Ηνωμένων Εθνών, συμφωνήθηκε επίσης η επανέναρξη του δικοινοτικού εκπαιδευτικού προγράμματος «Imagine», η προώθηση περιβαλλοντικών δράσεων και η ανταλλαγή αρχειακού υλικού μέσω της Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά.
Ακόμη, προβλέπεται η δημιουργία μηχανισμού ταχείας ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και η αποκατάσταση συγκεκριμένων μαρωνιτικών εκκλησιών και ενός αρμενικού μοναστηριού.
Το επόμενο βήμα περνά από τον Γκουτέρες
Οι εκκρεμότητες για τα σημεία διέλευσης αναμένεται να επανέλθουν στις συνομιλίες των δύο ηγετών με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, τις επόμενες εβδομάδες.
Η Λευκωσία επιδιώκει να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για μια διευρυμένη συνάντηση και ενδεχόμενη επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.
Προς το παρόν, ωστόσο, παραμένουν ανοικτά τόσο το χρονοδιάγραμμα λειτουργίας των δύο συμφωνημένων διελεύσεων όσο και οι διαφωνίες για τη Μια Μηλιά, την Αθηένου και την Πύλα.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει κατά πόσο η περιορισμένη πρόοδος της 9ης Νοεμβρίου μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερες συγκλίσεις.
