Είναι πραγματικά με ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω μαζί με τον Υπουργό Εμπορίου και την Υπουργό Γεωργίας στη σημερινή εορταστική εκδήλωση της Παναγροτικής Ένωσης Κύπρου (ΠΕΚ).
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω, λέγοντας ότι η ΠΕΚ είναι η επιτομή της σύγχρονης ιστορίας της πατρίδας μας, αφού είναι άμεσα ταυτισμένη με όλους τους εθνικούς και κοινωνικούς αγώνες αυτού του τόπου. Δημιούργημα της ανάγκης της τότε αγροτικής κοινωνίας για επιβίωση, κοινωνική δικαιοσύνη και ελευθερία, βρίσκεται πάντα στην πρώτη γραμμή των αγώνων του λαού μας και στις τάξεις της γαλουχήθηκαν γενεές ανθρώπων που αγωνίσθηκαν και θυσιάσθηκαν για αξίες και ιδανικά.
Με συγκίνηση και σεβασμό, λοιπόν, χαιρετίζω την αποψινή εκδήλωση, τα μέλη και τους τιμητές μιας περήφανης αγροτικής οργάνωσης 85 χρόνων.
Χαιρετίζω και τιμώ, την ίδια στιγμή, την ηγεσία της ΠΕΚ που συνεχίζει να αγωνίζεται για τα δίκαια του αγροτικού κόσμου, αποτελώντας ταυτόχρονα ουσιαστικό και αξιόπιστο εταίρο της Πολιτείας στη μεγάλη προσπάθεια που καταβάλλουμε για ανάπτυξη του αγροτικού τομέα προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας του τόπου μας.
Οφείλω να ομολογήσω ότι μέσα από τη συνεργασία που έχουμε αναπτύξει με την ΠΕΚ, αυτά τα τρία και πλέον χρόνια, τόσο κατά τον καταρτισμό του Προγράμματος Διακυβέρνησής μας όσο και κατά την υλοποίησή του, κοινή είναι η προσέγγισή μας για την ανάγκη να ενισχύσουμε ουσιαστικά, να προχωρήσουμε με αλλαγές και να εκσυγχρονίσουμε τον πρωτογενή τομέα της πατρίδας μας.
Και ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο, η ΠΕΚ συνέβαλε καθοριστικά τόσο στη διαμόρφωση όσο και στην υλοποίηση της νέας ολοκληρωμένης Στρατηγικής που καταρτίσαμε για τον Πρωτογενή Τομέα, η υλοποίηση της οποίας αναμένεται να αποφέρει παραγωγή 138,6 εκατ. ευρώ, συνεισφορά 70,8 εκατ. ευρώ στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας και περίπου 1.370 νέες θέσεις εργασίας. Και η απόφασή μας για τη διαμόρφωση μιας νέας ολοκληρωμένης Στρατηγικής σε συνεργασία με τις αγροτικές οργανώσεις αποδεικνύει, ανάμεσα σε άλλα, ότι ο πρωτογενής τομέας αποτελεί για τη διακυβέρνησή μας ύψιστη αναγκαιότητα. Μέσα από αυτή τη συλλογιστική, και πέραν της Στρατηγικής που προανέφερα, αξιοποιούμε αποτελεσματικά το Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που αποτελεί και το βασικό εργαλείο χρηματοδότησης του πρωτογενή τομέα, με προϋπολογισμό ύψους 454 εκατ. ευρώ.
Μάλιστα, μέσα από ευρύ κύκλο διαβουλεύσεων, προχωρήσαμε σε ουσιαστικές παρεμβάσεις, ενισχύοντας το επενδυτικό μέτρο και την πρώτη εγκατάσταση νέων γεωργών, με συνολικό προϋπολογισμό 67,5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ουσιαστικό επενδυτικό μέτρο, με τις ενισχύσεις να φτάνουν έως και τις 800.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση.
Παράλληλα, και εδώ ήταν πάλι καθοριστικός ο ρόλος της ΠΕΚ, οριστικοποιήσαμε τη μετεξέλιξη και την ενίσχυση του Συμβουλίου Εμπορίας Κυπριακών Πατατών. Ένα θέμα που μας ταλανίζει από το 2013. Με τη νέα νομοθεσία το Συμβούλιο παραμένει ενεργό και ισχυρό ως Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου, ενώ παράλληλα αποκτά τη δυνατότητα πιο αποτελεσματικής διαχείρισης και λειτουργίας μέσω ενός πιο ευέλικτου επιχειρησιακού μοντέλου. Μια προσπάθεια που στέφθηκε με επιτυχία, με πρωτοβουλία και της ΠΕΚ.
Δεν θα μπορούσα απόψε να μην αναφερθώ στη σοβαρή κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην κτηνοτροφία μας, λόγω του αφθώδους πυρετού, που αναμφίβολα εντείνει και τις πιέσεις που δέχεται ο πρωτογενής τομέας και δημιουργεί εύλογη ανησυχία στους ανθρώπους της παραγωγής.
Από την πρώτη στιγμή, σε συνεργασία με τις αγροτικές οργανώσεις, σταθήκαμε έμπρακτα δίπλα στους κτηνοτρόφους μας, τόσο για τη στήριξή τους όσο και για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας –ένα βασικό ζητούμενο– του τομέα την επόμενη ημέρα.
Για τη στήριξη προς τους κτηνοτρόφους μας, από το τέλος Μαρτίου προχωρούν ήδη προκαταβολές για απώλεια εισοδήματος, καθώς και πληρωμές για γάλα και ζωοτροφές.
Την ίδια στιγμή, μέσα από τον εντατικό διάλογο με τις αγροτικές οργανώσεις, με επικεφαλής την ΠΕΚ και τους εκπροσώπους των κτηνοτρόφων που μετέχουν στην Ειδική Συμβουλευτική Επιτροπή – σημειώνω ότι η συνεργασία ανάμεσα στις αγροτικές οργανώσεις είναι υποδειγματική, αξίζουν συγχαρητηρίων, μακάρι αυτή τη συνεργασία να μπορούσαμε να τη δούμε και σε άλλους τομείς, συνεργάζεστε υποδειγματικά και είστε για μας ο πιο στενός συνεργάτης σε αυτή την προσπάθεια να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις–διαμορφώσαμε ένα δίκαιο και ουσιαστικό πλαίσιο αποζημιώσεων και επαναδραστηριοποίησης του τομέα. Και μάλιστα, να μου επιτρέψετε να το αναφέρω, λόγω της υπεύθυνης μας δημοσιονομικής πολιτικής, που μας επιτρέπει, ανάμεσα σε πολλά άλλα, να απορροφούμε τέτοιου είδους κρίσεις, παρέχουμε στους κτηνοτρόφους μας σημαντικά αυξημένες αποζημιώσεις για το ζωικό κεφάλαιο, σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς κατά 150%-200% περίπου.
Είμαι βέβαιος ότι μέσα από τη συνέχιση της συνεργασίας μας, την έγκαιρη ανταπόκριση και τη συνεπή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, θα ξεπεράσουμε και αυτή την πρόκληση και θα διασφαλίσουμε μια σταθερή επόμενη ημέρα για τον κόσμο της κτηνοτροφίας μας, όπως οφείλουμε.
Και θέλω να εξάρω, για ακόμη μία φορά, την υπεύθυνη και ουσιαστική στάση που επιδεικνύουν οι αγροτικές οργανώσεις, οι οποίες με σοβαρότητα και υπευθυνότητα συμβάλλουν στην ορθή ενημέρωση και καθοδήγηση των παραγωγών, προωθώντας τη συνεπή εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας και τη στάση ευθύνης που απαιτούν οι περιστάσεις.
Ακόμα μια κρίσιμη πρόκληση για τον πρωτογενή τομέα είναι το υδατικό. Το 2025 ήταν δυστυχώς η 8η χειρότερη υδρολογική χρονιά από το 1901.
Και σε αυτή την πρόκληση, ακριβώς λόγω της υπεύθυνης οικονομικής μας πολιτικής, αλλά και των εξαίρετων διπλωματικών μας σχέσεων με χώρες της περιοχής –αναφέρομαι στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα– αναπτύξαμε ένα ολοκληρωμένο πακέτο 168 εκατομμυρίων ευρώ για νέες υποδομές, μείωση απωλειών και ενίσχυση της παραγωγής νερού. Σήμερα, η χώρα μας αξιοποιεί το 90% του ανακτημένου νερού, ποσοστό πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καλύπτοντας το 37% των αρδευτικών αναγκών. Και συνεχίζουμε με περισσότερες υποδομές, έτσι ώστε το ποσοστό να αυξηθεί ακόμα περισσότερο.
Με στόχο την επίλυση του υδατικού κινούμαστε σε τρεις βασικούς άξονες: ενισχύουμε την ύδρευση μέσω της αφαλάτωσης, ώστε να απελευθερώνονται ποσότητες νερού από τα φράγματα για την άρδευση, αξιοποιούμε στο μέγιστο το ανακτημένο νερό και προχωρούμε στον εκσυγχρονισμό των αρδευτικών δικτύων. Ο στόχος είναι η πλήρης κάλυψη της ύδρευσης από τις μονάδες αφαλάτωσης και η διατήρηση των αποθεμάτων στα φράγματα αποκλειστικά για τις ανάγκες των αγροτών μας.
Την ίδια στιγμή, επενδύουμε ουσιαστικά στις υποδομές. Κατά την περίοδο 2023-2025 δαπανήθηκαν 72 εκατ. ευρώ για έργα άρδευσης, εκ των οποίων σημαντικό μέρος αφορά στο ενεργειακό κόστος λειτουργίας των υποδομών.
Θέλω να θυμίσω ότι από το 2004 μέχρι σήμερα, οι γεωργοί μας έλαβαν πλήρη παροχή αρδευτικού νερού για την παραγωγή τους μόλις δύο φορές, γεγονός που καταδεικνύει και τη διαχρονικότητα και τη σοβαρότητα του προβλήματος. Γι’ αυτό, μέσα από τον δικό μας ολιστικό σχεδιασμό, μετά από διάλογο μαζί σας, έχουμε ήδη:
1. Τερματίσει την πρακτική της εφεδρικής χρήσης των μονάδων αφαλάτωσης,
2. προχωράμε με ολοκληρωμένο σχεδιασμό για την ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας και τη σταδιακή απεξάρτηση της ύδρευσης από τις καιρικές συνθήκες,
3. παραλάβαμε πέντε μονάδες αφαλάτωσης και μέσα σε δύο χρόνια θέσαμε σε λειτουργία τρεις νέες κινητές μονάδες αφαλάτωσης, ενώ προχωρούμε με την τέταρτη κινητή μονάδα στον Γαρύλλη, η οποία τίθεται σε λειτουργία εντός Μαΐου,
4. ταυτόχρονα, ενισχύουμε το υδατικό ισοζύγιο και με επιπλέον κινητές μονάδες αφαλάτωσης σε Λεμεσό και Λάρνακα, ενώ
5. προχωράμε και στην υλοποίηση τεσσάρων επιπλέον μόνιμων μονάδων αφαλάτωσης στην Αγία Νάπα, Πόλη Χρυσοχούς, Ανατολική Λεμεσό και Δεκέλεια.
Πέραν των όσων έχω προαναφέρει, απέναντι σε προκλήσεις όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι θεομηνίες, η στήριξη προς τον αγροτικό κόσμο είναι έμπρακτη, ουσιαστική και συνεχής. Ενδεικτικά να αναφέρω ότι για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκε ειδικό Μέτρο για την ανομβρία με ενίσχυση 10,2 εκατ. ευρώ για το έτος 2025, ενώ, μέσω του ταμείου προστασίας και ασφάλισης γεωργικής παραγωγής παραχωρήθηκαν άλλα 31,5 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ύψος στήριξης σε 41,7 εκατ. ευρώ για ζημιές σε γεωργούς που πλήγηκαν από την ανομβρία κατά τα έτη 2024 και 2025.
Ταυτόχρονα, αντιλαμβανόμενοι την κρισιμότητα των προκλήσεων προετοιμαζόμαστε για το μέλλον. Χρειαζόμαστε έναν μακροχρόνιο σχεδιασμό. Ξεκινήσαμε ήδη σε συνεργασία με το Κέντρο Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου και άλλους σχετικούς φορείς την ετοιμασία μελέτης για την προσαρμογή της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή. Στόχος μας είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και η διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας της χώρας, μέσα από την εκπόνηση ενός Δεκαετούς Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Επισιτιστική Ασφάλεια.
Κλείνοντας, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 85 χρόνων από την ίδρυση της ΠΕΚ, επιτρέψτε μου να εκφράσω τη βεβαιότητα ότι η ΠΕΚ θα συνεχίσει να πορεύεται με συνέπεια, σοβαρότητα και υπευθυνότητα.
Να μου επιτρέψετε επίσης να εκφράσω την ιδιαίτερη εκτίμησή μου και προς τον κ. Παπαπέτρου. Όποτε επικοινώνησα μαζί του αμέσως ανταποκρίνεται. Οι συμβουλές και οι εισηγήσεις του πάντοτε λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και θέλω να τον ευχαριστήσω πάρα πολύ για την άμεση ανταπόκριση και τη συνεργασία, που είμαι σίγουρος ότι θα συνεχιστεί. Είναι ένας άνθρωπος που, πέρα από τον θεσμικό του ρόλο ως Προέδρου της ΠΕΚ, συμβάλλει ενεργά στον αγροτικό τομέα μέσα από θέσεις ευθύνης, ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Εμπορίας Κυπριακών Πατατών και ως μέλος της Επιτροπής για το χαλλούμι.
Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι στο επίκεντρο της πολιτικής μας είναι η ασφάλεια σε όλους τους τομείς, η ασφάλεια του κάθε Κύπριου αγρότη και της κάθε Κύπριας αγρότισσας, με στόχο έναν πρωτογενή τομέα –δεν μπορούμε να εξαρτόμαστε από εξωτερικούς παράγοντες–πιο δίκαιο, πιο ανταγωνιστικό και πιο ανθεκτικό.
Συγχαρητήρια σε όσους εργάστηκαν για τη διοργάνωση της αποψινής εκδήλωσης. Να είστε πάντα καλά. Χρόνια πολλά στην ΠΕΚ.
(ΡΜ/ΕΑθ/ΓΣ)
