Σε νέα, ιδιαίτερα κρίσιμη φάση περνά η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς η Ουάσιγκτον εντείνει την οικονομική και στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη, ενώ το Ιράν προειδοποιεί ότι θα θεωρήσει εχθρικό οποιοδήποτε κράτος συνταχθεί με την αμερικανική εκστρατεία οικονομικών κυρώσεων.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες αρτηρίες παγκοσμίως. Πριν από την έναρξη του πολέμου, από την περιοχή διέρχονταν περίπου 21,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων ημερησίως, ενώ μέσω του Ορμούζ μεταφέρεται και σημαντικό μέρος του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο χάρτης του Τραμπ για το Ορμούζ
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναδημοσίευσε στο Truth Social έναν χάρτη στον οποίο το Στενό του Ορμούζ εμφανίζεται κυκλωμένο και χαρακτηρίζεται «NEW US Territory». Πρόκειται για τη δεύτερη φορά μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα που ο Αμερικανός πρόεδρος κοινοποιεί τη συγκεκριμένη εικόνα.
Η κίνηση ήρθε μία ημέρα μετά τις δηλώσεις του Τραμπ σε συγκέντρωση στη Νότια Καρολίνα, όπου υποστήριξε ότι αντιμετωπίζει το Ορμούζ ως «αμερικανικό έδαφος» και ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν ουσιαστικά τη διέλευση των πλοίων.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη αναφορά δεν μεταβάλλει το νομικό καθεστώς του Στενού. Το Ορμούζ βρίσκεται μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, με τη διαχείριση της θαλάσσιας κυκλοφορίας να αποτελεί αρμοδιότητα των δύο παράκτιων κρατών.
Σκληρή προειδοποίηση από την Τεχεράνη
Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση. Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε ότι κάθε χώρα που θα συμμετάσχει στην εφαρμογή των νέων αμερικανικών οικονομικών περιορισμών θα θεωρείται εχθρός της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Ο Ιρανός αξιωματούχος κάλεσε τα γειτονικά κράτη να μην υποστηρίξουν την αμερικανική προσπάθεια οικονομικής απομόνωσης της Τεχεράνης. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι σε περίπτωση συνεργασίας με την Ουάσιγκτον, το Ιράν θα μπορούσε να πλήξει τα συμφέροντα των συγκεκριμένων χωρών.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ακόμη ότι το Ορμούζ δεν πρόκειται να ανοίξει πλήρως μέχρι να αλλάξει η στάση της Ουάσιγκτον και να εκπληρωθούν οι όροι που επικαλείται το Ιράν.
Οι ΗΠΑ ετοιμάζουν νέες κυρώσεις
Την ίδια ώρα, η αμερικανική κυβέρνηση προετοιμάζει νέο πακέτο οικονομικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, αναμένεται να παρουσιάσει τα νέα μέτρα, τα οποία η κυβέρνηση Τραμπ χαρακτηρίζει ως τα αυστηρότερα που έχουν επιβληθεί μέχρι σήμερα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προειδοποιήσει ότι οι οικονομικές συνέπειες δεν θα αφορούν μόνο την Τεχεράνη. Στο στόχαστρο ενδέχεται να βρεθούν χώρες, τράπεζες και επιχειρήσεις που παρέχουν οικονομική ή εμπορική στήριξη στο Ιράν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η στάση της Κίνας, η οποία αποτελεί βασικό αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου. Το Πεκίνο έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή του στην πολιτική των αμερικανικών πιέσεων, ενώ μια ευρύτερη οικονομική σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα μπορούσε να έχει σημαντικές διεθνείς επιπτώσεις.
Το Ορμούζ ως ενεργειακός μοχλός
Η διαμάχη για τη λειτουργία του Στενού έχει άμεσες συνέπειες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι πετρελαϊκές ροές μέσω του Ορμούζ έχουν μειωθεί σημαντικά μετά την έναρξη του πολέμου, ενώ η περιοχή παραμένει κρίσιμη και για τη μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ.
Η ιρανική πλευρά έχει επιτρέψει επιλεκτικά τη διέλευση ορισμένων δεξαμενόπλοιων, ενώ χώρες της περιοχής αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές για τη μεταφορά και εξαγωγή πετρελαίου.
Την ίδια στιγμή, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη δίνουν διαφορετική εικόνα για την κατάσταση στο Στενό. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι το Ορμούζ παραμένει ανοικτό και λειτουργικό, ενώ το Ιράν επιμένει ότι η δίοδος δεν έχει επανέλθει σε πλήρη λειτουργία.
Χωρίς σαφή διπλωματική διέξοδο
Παρά τις αναφορές για επαφές μεταξύ των δύο πλευρών, μέχρι στιγμής δεν διαφαίνεται σαφής δρόμος προς μια διπλωματική λύση. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι δεν διεξάγονται ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με την Τεχεράνη, ενώ από την αμερικανική πλευρά έχουν υπάρξει διαφορετικά μηνύματα για το ενδεχόμενο επαφών.
Αντίστοιχα, στην Τεχεράνη καταγράφονται διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο τερματισμού του πολέμου, την ώρα που στρατιωτικοί και ανώτατοι αξιωματούχοι προειδοποιούν για σκληρά αντίποινα.
Το Ορμούζ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο όχι μόνο της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, αλλά και ενός ευρύτερου οικονομικού και ενεργειακού πολέμου, με τις εξελίξεις στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο να μπορούν να επηρεάσουν τις διεθνείς αγορές και την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
