Σύστημα διορισμών εκπαιδευτικών: Ρήγμα μεταξύ διορίσιμων και συντεχνιών – Τι αλλάζει από το 2027 και γιατί βγαίνουν στο Προεδρικό
Σε νέα φάση περνά η αντιπαράθεση για το σύστημα διορισμών στην εκπαίδευση, μετά τη δημοσιοποίηση της αναθεωρημένης πρότασης του Υπουργείου Παιδείας. Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις προχωρούν την Πέμπτη σε κινητοποίηση έξω από το Προεδρικό, ζητώντας ισχυρότερες εγγυήσεις για όσους ήδη υπηρετούν, ενώ ο Σύνδεσμος Διορίσιμων Μέσης Εκπαίδευσης στρέφεται κατά της στάσης των συνδικαλιστών και τάσσεται υπέρ της κατάργησης του παλαιού πίνακα διοριστέων.
Σε ένα από τα πιο σύνθετα εργασιακά και εκπαιδευτικά ζητήματα των τελευταίων ετών εξελίσσεται η συζήτηση για το σύστημα διορισμού των εκπαιδευτικών στην Κύπρο.
Το Υπουργείο Παιδείας παρουσίασε στις 6 Οκτωβρίου την αναθεωρημένη πρότασή του για το καθεστώς που θα ισχύσει μετά το 2027, όταν, βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας, ολοκληρώνεται η μεταβατική περίοδος και καταργείται ο πίνακας διοριστέων.
Η νέα πρόταση δεν εκτόνωσε, πάντως, την ένταση. ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ δηλώνουν ότι προχωρούν κανονικά στην προγραμματισμένη κινητοποίηση έξω από το Προεδρικό Μέγαρο την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου στις 17:00, ενώ την ίδια ώρα οι διορίσιμοι εκπαιδευτικοί ασκούν έντονη κριτική στη στάση των οργανώσεων.
Δύο διαφορετικοί πίνακες μέχρι το 2027
Για να γίνει κατανοητή η σύγκρουση, χρειάζεται να διαχωριστούν οι δύο πίνακες που λειτουργούν σήμερα.
Ο πίνακας διοριστέων είναι το παλαιότερο σύστημα, στο οποίο η σειρά προτεραιότητας καθορίζεται κυρίως από την αρχαιότητα και τον χρόνο απόκτησης και κατάθεσης του πτυχίου.
Ο πίνακας διορισίμων δημιουργήθηκε με τη μεταρρύθμιση του 2015 και λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τη γραπτή εξέταση, τα ακαδημαϊκά προσόντα και την εκπαιδευτική προϋπηρεσία.
Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027 οι θέσεις καλύπτονται εναλλάξ από τους δύο πίνακες, στο γνωστό σύστημα 50-50. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2027, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ο πίνακας διοριστέων καταργείται.
Αυτό σημαίνει ότι η φράση των διορίσιμων πως είναι «απαράδεκτο το 2026 να μπαίνει κάποιος στην εκπαίδευση με μόνο κριτήριο πότε κατέθεσε το πτυχίο του» αφορά συγκεκριμένα το σκέλος των διορισμών που εξακολουθούν να γίνονται μέσω του παλαιού πίνακα διοριστέων και όχι το σύνολο των σημερινών διορισμών.
Τι αλλάζει στις εξετάσεις
Η αναθεωρημένη πρόταση του Υπουργείου προβλέπει σημαντικές αλλαγές στη γραπτή εξέταση.
Μεταξύ άλλων, προτείνεται η κατάργηση της βάσης επιτυχίας για την κατάρτιση των πινάκων διορισίμων. Η εξέταση θα λειτουργεί ως εξέταση κατάταξης, δηλαδή η βαθμολογία θα εξακολουθεί να προσμετράται, χωρίς όμως να υπάρχει συγκεκριμένο όριο κάτω από το οποίο κάποιος αποκλείεται από τον πίνακα.
Η γραπτή εξέταση θα εξακολουθήσει να μπορεί να αντιστοιχεί μέχρι και στο 50% της συνολικής μοριοδότησης.
Παράλληλα, προτείνεται να διεξάγεται κάθε τρία χρόνια, ενώ η βαθμολογία θα έχει κατά κανόνα ισχύ έξι ετών.
Ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή στην αναθεωρημένη πρόταση είναι η διατήρηση της στατιστικής συγκρισιμότητας των αποτελεσμάτων διαφορετικών εξεταστικών περιόδων μέχρι το 2033. Η πλήρης κατάργηση της συγκρισιμότητας τοποθετείται στο 2036.
Το συγκεκριμένο σημείο είχε προκαλέσει έντονη αντίδραση από διορίσιμους εκπαιδευτικούς σε προηγούμενη φάση του διαλόγου, καθώς υπήρχε φόβος ότι όσοι είχαν ήδη επιτύχει στις εξετάσεις θα έχαναν το πλεονέκτημα της βαθμολογίας τους.
Το κλειστό μητρώο για όσους ήδη εργάζονται
Το δεύτερο βασικό σκέλος της πρότασης αφορά τους εκπαιδευτικούς που έχουν ήδη αποκτήσει υπηρεσία στο δημόσιο σχολείο.
Το Υπουργείο προτείνει τη δημιουργία ενός κλειστού μητρώου ανά ειδικότητα για την κάλυψη έκτακτων αναγκών, δηλαδή συμβάσεων και αντικαταστάσεων.
Σε αυτό προβλέπεται να ενταχθούν όσοι θα υπηρετούν με σύμβαση κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2027-2028, όσοι εργάστηκαν με σύμβαση το 2025-2026 ή το 2026-2027, καθώς και αντικαταστάτες που έως τις 31 Αυγούστου 2027 θα έχουν συμπληρώσει συνολικά 24 μήνες υπηρεσίας σε δημόσια σχολεία κατά τα προηγούμενα πέντε χρόνια.
Σημαντική διαφοροποίηση της τελευταίας πρότασης είναι ότι στο μητρώο θα μπορούν να περιληφθούν εκπαιδευτικοί που πληρούν τα κριτήρια είτε προέρχονται από τον πίνακα διοριστέων είτε από τον πίνακα διορισίμων.
50-50 και μετά το 2027, αλλά για τις έκτακτες ανάγκες
Μετά την κατάργηση του πίνακα διοριστέων, οι συμβάσεις και οι αντικαταστάσεις προτείνεται να καλύπτονται κατά 50% από το νέο κλειστό μητρώο και κατά 50% από τον πίνακα διορισίμων.
Όταν το κλειστό μητρώο εξαντληθεί, οι έκτακτες ανάγκες θα καλύπτονται εξ ολοκλήρου από τον πίνακα διορισίμων.
Το μητρώο δεν θα ανανεώνεται με νέα πρόσωπα και χαρακτηρίζεται από το Υπουργείο ως μεταβατικός μηχανισμός.
Ένας εκπαιδευτικός θα διαγράφεται, μεταξύ άλλων, εάν απορρίψει σύμβαση ή αντικατάσταση διάρκειας άνω των τριών μηνών, εάν καταστεί αορίστου χρόνου ή εάν του προσφερθεί μόνιμος επί δοκιμασία διορισμός.
Η μονιμοποίηση παραμένει το μεγάλο αγκάθι
Εδώ βρίσκεται και ένα από τα βασικότερα σημεία τριβής με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις.
Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι οι εκπαιδευτικοί αορίστου χρόνου και οι συμβασιούχοι δεν μπορούν να μονιμοποιούνται αυτόματα και ότι ο μόνιμος διορισμός τους θα πρέπει να γίνεται μέσω του πίνακα διορισίμων.
Στην πρόταση αναφέρεται ότι η εκπαιδευτική τους προϋπηρεσία θα μοριοδοτείται, δίνοντάς τους συγκριτικό πλεονέκτημα στη διεκδίκηση μόνιμης θέσης.
Οι οργανώσεις, από την πλευρά τους, θεωρούν ότι η ένταξη κάποιου σε έναν προσωρινό μηχανισμό για συμβάσεις και αντικαταστάσεις δεν ισοδυναμεί με πραγματική διασφάλιση του εργασιακού του μέλλοντος.
ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ επιμένουν ότι απαιτούνται συγκεκριμένες εγγυήσεις για όσους εργάζονται επί χρόνια στα δημόσια σχολεία και εκφράζουν επίσης ανησυχίες για το κατά πόσο θα υπάρξει επαρκής στελέχωση μετά το 2027.
Η έντονη αντίδραση των διορίσιμων
Στον αντίποδα, ο Σύνδεσμος Διορίσιμων Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης θεωρεί ότι η αναθεωρημένη πρόταση έχει διορθώσει σημαντική αδικία που υπήρχε στην αρχική εκδοχή.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Μιχάλης Πολυκάρπου ανέφερε ότι η διατήρηση της συγκρισιμότητας των εξετάσεων αντιμετωπίζει μία από τις βασικές ανησυχίες όσων έχουν ήδη επιτύχει στις εξετάσεις διορισίμων.
Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στις συνδικαλιστικές οργανώσεις, υποστηρίζοντας ότι πίσω από τις αντιδράσεις τους βρίσκεται η επιθυμία διατήρησης του πίνακα διοριστέων.
«Θεωρούμε απαράδεκτο το 2026 να μπαίνει κάποιος στην εκπαίδευση με μόνο κριτήριο πότε κατέθεσε το πτυχίο του», ανέφερε, προσθέτοντας ότι κατά την άποψή του δεν μπορεί ένας εκπαιδευτικός να εισέρχεται στο σύστημα χωρίς να ελέγχεται η επαφή του με το γνωστικό του αντικείμενο.
Ο ίδιος χαρακτήρισε «υποκρισία» το κάλεσμα των οργανώσεων προς τους διορίσιμους να συμμετάσχουν στην κινητοποίηση, εφόσον –όπως υποστηρίζει ο Σύνδεσμος– μέρος των αιτημάτων αφορά τη διατήρηση του παλαιού πίνακα.
Πρόκειται, ωστόσο, για θέση του Συνδέσμου Διορίσιμων. Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις παρουσιάζουν ως κεντρικό λόγο της κινητοποίησής τους την εργασιακή ασφάλεια όσων ήδη υπηρετούν και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του δημόσιου σχολείου.
Από το 2015 μέχρι τη σημερινή σύγκρουση
Το σημερινό αδιέξοδο έχει τις ρίζες του στη μεταρρύθμιση του 2015, όταν θεσπίστηκε το νέο σύστημα διορισμών και συμφωνήθηκε μακρά μεταβατική περίοδος με παράλληλη λειτουργία των δύο πινάκων.
Καθώς πλησιάζει η 1η Σεπτεμβρίου 2027, οπότε ο παλαιός πίνακας προβλέπεται να καταργηθεί, το Υπουργείο επιχείρησε μέσα στο 2026 να τροποποιήσει το σύστημα ώστε να αντιμετωπιστούν δύο βασικά ζητήματα: ο κίνδυνος έλλειψης υποψηφίων σε ορισμένες ειδικότητες και η τύχη εκπαιδευτικών που έχουν ήδη πολυετή υπηρεσία.
Στις 29 Ιουλίου στάλθηκε στις οργανώσεις το πρώτο ολοκληρωμένο κείμενο εργασίας. Ακολούθησαν διαβουλεύσεις τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο, με ΟΕΛΜΕΚ, ΠΟΕΔ και ΟΛΤΕΚ να ζητούν αλλαγές και μεγαλύτερη εργασιακή προστασία.
Στις 21 Σεπτεμβρίου οι τρεις οργανώσεις ανακοίνωσαν κοινή κινητοποίηση για τις 8 Οκτωβρίου, υποστηρίζοντας ότι δεν υπήρχαν επαρκείς εγγυήσεις για το εργασιακό μέλλον των εκπαιδευτικών.
Στις 6 Οκτωβρίου η Υπουργός Παιδείας Αθηνά Μιχαηλίδου παρουσίασε τη νέα, αναθεωρημένη εκδοχή, στην οποία εντάχθηκαν μεταξύ άλλων η διεύρυνση του κλειστού μητρώου και η διατήρηση της συγκρισιμότητας των εξετάσεων.
Η διαμαρτυρία προχωρεί – Ο διάλογος παραμένει ανοικτός
Παρά τις αλλαγές, οι τρεις εκπαιδευτικές οργανώσεις αποφάσισαν να μην αναστείλουν την κινητοποίηση.
Το ραντεβού έχει δοθεί για την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου στις 17:00 έξω από το Προεδρικό Μέγαρο.
Την ίδια ώρα, το Υπουργείο έχει ζητήσει από τις οργανώσεις να μελετήσουν την αναθεωρημένη πρόταση και να επανέλθουν με τις θέσεις τους.
Η συζήτηση, επομένως, δεν έχει κλείσει.
Το βασικό ζήτημα που καλείται πλέον να επιλύσει ο διάλογος είναι πώς θα συνδυαστούν τρεις διαφορετικές ανάγκες: η αξιοκρατική πρόσβαση νέων υποψηφίων στην εκπαίδευση, η προστασία όσων εργάζονται ήδη για χρόνια στα σχολεία και η εξασφάλιση ότι από τον Σεπτέμβριο του 2027 θα υπάρχει επαρκές προσωπικό για να καλύπτονται όλες οι ανάγκες του δημόσιου σχολείου.
