Ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα καταγράφεται στην Κύπρο για την παιδική παχυσαρκία, καθώς ένα στα πέντε 9χρονα παιδιά ζει με παχυσαρκία. Την ίδια ώρα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκδίδει για πρώτη φορά ολοκληρωμένες κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπεία της παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους, ανοίγοντας υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και τη δυνατότητα φαρμακευτικής αντιμετώπισης στους εφήβους.
Τα στοιχεία για την Κύπρο προέρχονται από την τελευταία ευρωπαϊκή καταγραφή του ΠΟΥ, COSI 2022–2024, και δείχνουν ότι το 20% των 9χρονων παιδιών που εξετάστηκαν ζει με παχυσαρκία.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη στα αγόρια, όπου το ποσοστό φτάνει το 25% — δηλαδή ένα στα τέσσερα. Στα κορίτσια της ίδιας ηλικίας το αντίστοιχο ποσοστό βρίσκεται στο 15%.
Η Κύπρος βρίσκεται έτσι στο υψηλότερο άκρο των αποτελεσμάτων της ευρωπαϊκής καταγραφής. Ο ίδιος ο ΠΟΥ, ωστόσο, επισημαίνει ότι στις χώρες που συμμετείχαν δεν εξετάστηκαν παντού παιδιά ακριβώς της ίδιας ηλικίας – σε ορισμένες χώρες τα στοιχεία αφορούν 7χρονα ή 8χρονα – γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στις απευθείας συγκρίσεις.
Νέες οδηγίες του ΠΟΥ για πρώτη φορά
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο ΠΟΥ παρουσίασε στις 7 Οκτωβρίου τις πρώτες ολοκληρωμένες παγκόσμιες κατευθυντήριες οδηγίες για τη διαχείριση και θεραπεία της παχυσαρκίας σε παιδιά και εφήβους.
Η βασική προσέγγιση παραμένει η οργανωμένη παρέμβαση στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τις καθημερινές συνήθειες, με τη συμμετοχή της οικογένειας και την παρακολούθηση από επαγγελματίες υγείας.
Για παιδιά μέχρι 9 ετών ο ΠΟΥ δεν συστήνει φαρμακευτική θεραπεία, βαριατρική χειρουργική ή συσκευές απώλειας βάρους.
Τι ισχύει για τα φάρμακα από την ηλικία των 10 ετών
Η σημαντική διαφοροποίηση αφορά τους εφήβους ηλικίας 10 έως 19 ετών.
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι η χρήση εγκεκριμένων φαρμάκων για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας μπορεί να εξετάζεται όταν ένα οργανωμένο και εποπτευόμενο πρόγραμμα που συνδυάζει διατροφή, άσκηση και αλλαγές συμπεριφοράς δεν έχει επιφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε παιδί από την ηλικία των 10 ετών μπορεί να λάβει φάρμακα για απώλεια βάρους.
Η θεραπεία πρέπει να αποφασίζεται από τους επαγγελματίες υγείας, να αφορά φάρμακο εγκεκριμένο για τη συγκεκριμένη ηλικία και περίπτωση και να αποτελεί μέρος συνολικού θεραπευτικού σχεδίου.
Οι ηλικιακές εγκρίσεις εξάλλου διαφέρουν ανά σκεύασμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για παράδειγμα, η σεμαγλουτίδη για τη διαχείριση της παχυσαρκίας έχει ένδειξη για εφήβους από 12 ετών και άνω υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ η λιραγλουτίδη έχει ευρωπαϊκή έγκριση και για συγκεκριμένες περιπτώσεις παιδιών από 6 ετών.
Γι’ αυτό και η φράση «φάρμακα για την παχυσαρκία από τα 10» από μόνη της μπορεί να είναι παραπλανητική: οι νέες οδηγίες του ΠΟΥ ανοίγουν τη δυνατότητα εξατομικευμένης φαρμακευτικής θεραπείας, δεν καθιερώνουν γενική χορήγησή της από τα 10 χρόνια.
170 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι με παχυσαρκία
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην Κύπρο.
Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, το 2024 περίπου 400 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι ηλικίας 5–19 ετών παγκοσμίως ήταν υπέρβαρα και από αυτά περίπου 170 εκατομμύρια ζούσαν με παχυσαρκία.
Ο επιπολασμός της παχυσαρκίας σε αυτή την ηλικιακή ομάδα έχει τετραπλασιαστεί σε σχέση με το 1990.
Ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει πλέον την παχυσαρκία ως χρόνια νόσο, η οποία συνδέεται μακροπρόθεσμα με αυξημένο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακές παθήσεις και άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας.
Το μήνυμα των νέων οδηγιών είναι ότι η φαρμακευτική αγωγή μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσει ένα επιπλέον θεραπευτικό εργαλείο, αλλά η βάση της αντιμετώπισης παραμένει η ολοκληρωμένη υποστήριξη του παιδιού και της οικογένειας και όχι η χορήγηση ενός φαρμάκου ως μεμονωμένη λύση.
