Στις 17:00 έξω από το Προεδρικό Μέγαρο κατεβαίνουν σήμερα ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ, σε μια κινητοποίηση που αποτελεί την κορύφωση μιας πολύμηνης διαφωνίας για το μέλλον του συστήματος διορισμού εκπαιδευτικών. Στο επίκεντρο βρίσκονται η εργασιακή ασφάλεια όσων ήδη υπηρετούν στα σχολεία, η αξιοκρατία για τους νέους υποψηφίους και το κατά πόσο το νέο μοντέλο θα μπορεί να στελεχώνει επαρκώς τα δημόσια σχολεία μετά το 2027.
Η σημερινή κινητοποίηση δεν αποτελεί απλώς αντίδραση σε μία επιμέρους ρύθμιση. Πίσω από αυτή βρίσκεται η λήξη μιας δεκαετούς μεταβατικής περιόδου και η προσπάθεια του Υπουργείου Παιδείας να αναμορφώσει το σύστημα πριν από την κρίσιμη ημερομηνία της 1ης Σεπτεμβρίου 2027.
Η διαμαρτυρία πραγματοποιείται σε μη εργάσιμο χρόνο, ώστε να μην επηρεαστεί η λειτουργία των σχολείων. Οι τρεις εκπαιδευτικές οργανώσεις αποφάσισαν να προχωρήσουν κανονικά, παρά την αναθεωρημένη πρόταση που παρουσίασε στις 6 Οκτωβρίου η Υπουργός Παιδείας Αθηνά Μιχαηλίδου.
Τι ισχύει σήμερα και τι αλλάζει το 2027
Σήμερα συνυπάρχουν δύο διαφορετικοί πίνακες διορισμού.
Ο παλαιότερος Πίνακας Διοριστέων βασίζεται κυρίως στη σειρά προτεραιότητας και στην αρχαιότητα εγγραφής, ενώ ο Πίνακας Διορισίμων, που δημιουργήθηκε με τη μεταρρύθμιση του 2015, λαμβάνει υπόψη μεταξύ άλλων γραπτή εξέταση, ακαδημαϊκά προσόντα και εκπαιδευτική υπηρεσία.
Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027, οι θέσεις καλύπτονται κατά 50% από τον Πίνακα Διοριστέων και κατά 50% από τον Πίνακα Διορισίμων.
Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι από την 1η Σεπτεμβρίου 2027 ο Πίνακας Διοριστέων καταργείται και οι κενές θέσεις πρώτου διορισμού καλύπτονται από τους Πίνακες Διορισίμων.
Αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται στον πυρήνα της σημερινής αντιπαράθεσης, καθώς χιλιάδες εκπαιδευτικοί έχουν στο μεταξύ εργαστεί ως συμβασιούχοι, αντικαταστάτες ή αορίστου χρόνου και ζητούν να γνωρίζουν ποια θα είναι η θέση τους μετά το 2027.
Τι προτείνει το Υπουργείο Παιδείας
Η αναθεωρημένη πρόταση του Υπουργείου επιχειρεί να συνδυάσει δύο στόχους: να αλλάξει η εξέταση και ο τρόπος κατάταξης των νέων υποψηφίων και, ταυτόχρονα, να μη χαθεί το έμπειρο προσωπικό που ήδη εργάζεται στα σχολεία.
Στο νέο μοντέλο η γραπτή εξέταση μετατρέπεται ουσιαστικά σε εξέταση κατάταξης χωρίς βάση επιτυχίας. Θα εξακολουθεί να αντιστοιχεί έως και στο 50% της συνολικής μοριοδότησης και προτείνεται να διεξάγεται ανά τριετία.
Η βαθμολογία θα μπορεί γενικά να διατηρείται για έξι χρόνια, ενώ η αναθεωρημένη πρόταση προβλέπει διατήρηση της συγκρισιμότητας με προηγούμενες εξετάσεις μέχρι το 2033, ώστε να περιοριστεί η πιθανότητα αδικίας εις βάρος όσων έχουν ήδη εξεταστεί με το σημερινό σύστημα. Η συγκρισιμότητα αναμένεται να καταργηθεί πλήρως από το 2036.
Το «κλειστό μητρώο» στο επίκεντρο
Το σημαντικότερο στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία κλειστού μητρώου ανά ειδικότητα για την κάλυψη συμβάσεων και αντικαταστάσεων μετά την κατάργηση του Πίνακα Διοριστέων.
Σε αυτό προβλέπεται να ενταχθούν εκπαιδευτικοί που θα υπηρετούν με σύμβαση κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2027-2028, όσοι εργάστηκαν με σύμβαση κατά τις σχολικές χρονιές 2025-26 ή 2026-27, καθώς και αντικαταστάτες που μέχρι τις 31 Αυγούστου 2027 θα έχουν συμπληρώσει συνολικά 24 μήνες υπηρεσίας μέσα στα προηγούμενα πέντε χρόνια.
Στο μητρώο θα μπορούν να περιλαμβάνονται πρόσωπα τόσο από τον Πίνακα Διοριστέων όσο και από τον Πίνακα Διορισίμων.
Για τις έκτακτες ανάγκες, η πρόταση προβλέπει κάλυψη 50% από το κλειστό μητρώο και 50% από τον Πίνακα Διορισίμων. Όταν το κλειστό μητρώο εξαντληθεί, οι ανάγκες θα καλύπτονται αποκλειστικά από τον Πίνακα Διορισίμων.
Το Υπουργείο ξεκαθαρίζει ότι το μητρώο αποτελεί μεταβατικό μηχανισμό και δεν θα ανανεώνεται συνεχώς με νέους υποψηφίους.
Η θέση του Υπουργείου: Να παραμείνει ανοικτό το σύστημα
Η Αθηνά Μιχαηλίδου υποστηρίζει ότι η αναθεωρημένη πρόταση απαντά σε δύο βασικές ανησυχίες των οργανώσεων: εξασφαλίζει επαρκές προσωπικό μετά το 2027 και διατηρεί μέσα στο σύστημα αορίστου χρόνου, συμβασιούχους και αντικαταστάτες που έχουν ήδη υπηρετήσει.
Παράλληλα, το Υπουργείο επιμένει ότι πρέπει να παραμείνει ανοικτή η δυνατότητα εισόδου νέων εκπαιδευτικών και να μη δημιουργηθεί ένα κλειστό σύστημα στο οποίο η αρχαιότητα θα αποτελεί το καθοριστικό κριτήριο.
Στο πιο ακανθώδες ζήτημα, αυτό της μονιμοποίησης, η θέση του Υπουργείου είναι ότι οι αορίστου χρόνου και οι συμβασιούχοι δεν μπορούν να μετατραπούν αυτομάτως σε μόνιμους εκπαιδευτικούς.
Για μόνιμο διορισμό θα πρέπει να περάσουν μέσα από τον Πίνακα Διορισίμων, όπου όμως η προϋπηρεσία τους θα μοριοδοτείται.
Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις: Δεν διασφαλίζεται η εργασιακή προοπτική
ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ βλέπουν διαφορετικά την πρόταση.
Οι οργανώσεις υποστηρίζουν ότι το κλειστό μητρώο διασφαλίζει μόνο τη δυνατότητα συνέχισης έκτακτων διορισμών και όχι σαφή προοπτική μονιμοποίησης.
Κατά την εκτίμησή τους, ένας εκπαιδευτικός μπορεί να παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε καθεστώς εργασιακής αβεβαιότητας, ακόμη κι αν έχει ήδη πολυετή υπηρεσία στα δημόσια σχολεία.
Οι οργανώσεις εκφράζουν επίσης ανησυχίες ότι τα κριτήρια για το κλειστό μητρώο ενδέχεται να αφήσουν εκτός μέρος των σημερινών αντικαταστατών, ενώ θέτουν ζητήματα που αφορούν συμβασιούχους πλήρους ή μερικής απασχόλησης και εκπαιδευτικούς αορίστου χρόνου.
Για τους σημερινούς διορίσιμους θέτουν ένα διαφορετικό ζήτημα: θεωρούν ότι η συνύπαρξη στον ίδιο πίνακα προσώπων που εξετάστηκαν με το σημερινό πλαίσιο και νέων υποψηφίων που θα εξεταστούν με διαφορετικό σύστημα μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα ίσης μεταχείρισης.
Η διαφωνία για τη στελέχωση των σχολείων
Η δεύτερη μεγάλη ένσταση των οργανώσεων αφορά το κατά πόσο το νέο μοντέλο θα εξασφαλίζει αρκετούς εκπαιδευτικούς.
ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ υποστηρίζουν ότι σε ορισμένες ειδικότητες οι πραγματικές ανάγκες των σχολείων είναι μεγαλύτερες από τον αριθμό των υποψηφίων που υπάρχουν σήμερα στους Πίνακες Διορισίμων.
Φέρνουν επίσης ως παράδειγμα τα Προαιρετικά Ολοήμερα Σχολεία, για τα οποία σημαντικό μέρος της στελέχωσης προέρχεται σήμερα από τον Πίνακα Διοριστέων.
Η θέση τους είναι ότι οποιαδήποτε αλλαγή πρέπει να συνοδεύεται από σαφές σχέδιο για το ποιος θα καλύπτει όλες αυτές τις ανάγκες από τον Σεπτέμβριο του 2027.
Το Υπουργείο, από την πλευρά του, θεωρεί ότι ο συνδυασμός Πίνακα Διορισίμων και κλειστού μητρώου παρέχει επαρκή δεξαμενή ανθρώπινου δυναμικού και απορρίπτει την εκτίμηση ότι το νέο πλαίσιο θα οδηγήσει σε αδυναμία στελέχωσης.
Οι διορίσιμοι διαφωνούν και με τις συντεχνίες
Στη συζήτηση υπάρχει και μία τρίτη σημαντική φωνή: ο Σύνδεσμος Διορίσιμων Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης.
Ο Σύνδεσμος έχει χαιρετίσει τη διόρθωση της αναθεωρημένης πρότασης ως προς τη συγκρισιμότητα των εξετάσεων, καθώς θεωρεί ότι η αρχική εκδοχή θα μπορούσε να αδικήσει όσους είχαν ήδη πετύχει σε προηγούμενες εξεταστικές περιόδους.
Παράλληλα, αντιτίθεται στη διατήρηση ενός συστήματος στο οποίο η σειρά απόκτησης ή κατάθεσης του πτυχίου μπορεί να καθορίζει την πρόσβαση στην εκπαίδευση.
Η θέση του είναι ότι η αξιολόγηση μέσω εξέτασης και προσόντων πρέπει να παραμείνει ουσιαστικό στοιχείο του νέου συστήματος.
Ο Σύνδεσμος έχει ασκήσει έντονη κριτική στις εκπαιδευτικές οργανώσεις, θεωρώντας ότι μέρος των αιτημάτων τους οδηγεί ουσιαστικά σε παράταση του παλαιού μοντέλου.
Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία και υποστηρίζουν ότι το αίτημά τους αφορά την προστασία όσων ήδη εργάζονται στα σχολεία, ανεξαρτήτως του πίνακα από τον οποίο προέρχονται.
Η ΙΣΟΤΗΤΑ ζητά μονιμοποίηση των αορίστου χρόνου
Ξεχωριστή θέση έχει διατυπώσει και το Κλαδικό Συμβούλιο Εκπαιδευτικών της Συντεχνίας ΙΣΟΤΗΤΑ.
Η συντεχνία αναγνωρίζει θετικά στοιχεία στη μεταρρύθμιση, όπως τη μεγαλύτερη αναγνώριση της προϋπηρεσίας και τις αλλαγές στη γραπτή εξέταση, ζητά όμως μονιμοποίηση των εκπαιδευτικών αορίστου χρόνου.
Κατά τη θέση της, δεν μπορεί να ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση αφήνοντας αυτή την κατηγορία εργαζομένων χωρίς σαφή επαγγελματική κατοχύρωση.
Πού βρίσκεται πραγματικά η διαφωνία
Πίσω από την ένταση υπάρχουν ουσιαστικά τρεις διαφορετικές ανάγκες που πρέπει να συνυπάρξουν.
Από τη μία, το κράτος επιδιώκει ένα σύστημα που να επιτρέπει την είσοδο νέων υποψηφίων και να συνδέει τον διορισμό με αξιολόγηση, προσόντα και εμπειρία.
Από την άλλη, οι οργανώσεις ζητούν να μην πληρώσουν το κόστος της μετάβασης άνθρωποι που εργάζονται ήδη επί χρόνια στα σχολεία.
Και στο μέσο βρίσκεται η πρακτική ανάγκη να υπάρχουν κάθε Σεπτέμβριο αρκετοί εκπαιδευτικοί για κάθε σχολείο και κάθε ειδικότητα.
Η διαφωνία, επομένως, δεν είναι απλώς «εξετάσεις ή όχι». Αφορά ποιο βάρος θα έχει η εξέταση, πόσο θα μετρά η προϋπηρεσία, ποιοι θα προστατευθούν κατά τη μετάβαση και ποιος θα έχει πραγματική προοπτική μόνιμου διορισμού.
Τι ακολουθεί μετά τη σημερινή κινητοποίηση
Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις έχουν περιθώριο μίας εβδομάδας από την παρουσίαση της αναθεωρημένης πρότασης για να υποβάλουν γραπτώς τις θέσεις τους.
Το Υπουργείο θέλει στη συνέχεια να οριστικοποιήσει το κείμενο, να περάσει από τον απαιτούμενο νομοτεχνικό έλεγχο και να οδηγηθεί στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή.
Στόχος είναι το νέο πλαίσιο να ψηφιστεί πριν από το τέλος του 2026, ώστε να υπάρχει χρόνος προετοιμασίας πριν από την εφαρμογή του τον Σεπτέμβριο του 2027.
Μέχρι τότε, πάντως, δεν έχει αλλάξει η νομοθεσία. Για τη σχολική χρονιά 2026-2027 εξακολουθεί να εφαρμόζεται το σημερινό σύστημα 50%-50%.
Η σημερινή διαμαρτυρία στις 17:00 στο Προεδρικό δεν κλείνει επομένως τη συζήτηση. Αντίθετα, ανοίγει την πιο δύσκολη φάση της: την προσπάθεια να βρεθεί ένα μοντέλο που θα συνδυάζει αξιοκρατία, εργασιακή ασφάλεια και επαρκή στελέχωση των σχολείων.
