Συγκεκριμένη ανακούφιση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος προσφέρουν τα μέτρα που εφαρμόζει και επεκτείνει η Κυβέρνηση. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: τι θα συμβεί όταν οι επιδοτήσεις τελειώσουν;
Η συζήτηση γύρω από την ακρίβεια στην ενέργεια μετατοπίζεται πλέον από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης στη δυνατότητα της Κύπρου να μειώσει μόνιμα το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού.
Και εκεί, τα δεδομένα δείχνουν ότι αρκετά από τα έργα που θεωρούνται καθοριστικά για την ενεργειακή μετάβαση εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω από τα αρχικά χρονοδιαγράμματα.
Τι κερδίζουν σήμερα οι καταναλωτές
Από την 1η Μαΐου 2026 και μέχρι τις 31 Μαρτίου 2027 ο ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια για όλους τους οικιακούς καταναλωτές έχει μειωθεί στο 5%.
Σύμφωνα με την Κυβέρνηση, το μέτρο αφορά περίπου 420.000 κατοικίες.
Παράλληλα, η κλιμακωτή επιδότηση του ηλεκτρικού ρεύματος για τους ευάλωτους καταναλωτές της ειδικής διατίμησης 08 και για τη μηνιαία εμπορική διατίμηση 10 έχει ήδη αποφασιστεί να συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του 2027.
Πρόκειται για μέτρα που μειώνουν άμεσα το ποσό που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής. Είναι, όμως, μέτρα δημοσιονομικής στήριξης και όχι αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο παράγεται η ηλεκτρική ενέργεια στην Κύπρο.
Η Κύπρος παραμένει δεμένη με τα εισαγόμενα καύσιμα
Εδώ βρίσκεται και το βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα.
Το 85,2% της ακαθάριστης εγχώριας κατανάλωσης ενέργειας το 2024 προερχόταν από πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα.
Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή εξάρτηση της Κύπρου από εισαγωγές έφθανε στο 87,7%, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό σημαίνει ότι το κόστος της ενέργειας παραμένει ιδιαίτερα εκτεθειμένο στις διεθνείς τιμές καυσίμων και στις γεωπολιτικές αναταράξεις.
Περισσότερες ΑΠΕ, αλλά μεγάλο μέρος της πράσινης ενέργειας χάνεται
Η εικόνα δεν είναι εντελώς αρνητική.
Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας κάλυψαν το 27,4% του μίγματος ηλεκτροπαραγωγής το 2025, έναντι 24% το 2024, ενώ αυξήθηκε η εγκατεστημένη ισχύς τόσο στα φωτοβολταϊκά όσο και στην αιολική ενέργεια.
Το πρόβλημα είναι ότι το ηλεκτρικό δίκτυο και οι δυνατότητες αποθήκευσης δεν έχουν αναπτυχθεί με τον ίδιο ρυθμό.
Οι περικοπές παραγωγής από ΑΠΕ αυξήθηκαν κατά 83% μέσα στο 2025, ενώ η Κύπρος εξακολουθεί να μην διαθέτει λειτουργική αποθηκευτική ικανότητα ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς χρήση ορυκτών καυσίμων σε μεγάλη κλίμακα.
Με απλά λόγια, παράγεται ολοένα περισσότερη ηλιακή ενέργεια, αλλά σε ορισμένες ώρες ένα μέρος της δεν μπορεί να αξιοποιηθεί και αποκόπτεται από το σύστημα.
Το φυσικό αέριο στο Βασιλικό ακόμη καθυστερεί
Μία από τις βασικές προσδοκίες για μείωση του κόστους ηλεκτροπαραγωγής ήταν η εισαγωγή φυσικού αερίου μέσω του τερματικού στο Βασιλικό.
Το έργο, ωστόσο, έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένες καθυστερήσεις.
Η προσπάθεια διαφοροποίησης του ενεργειακού μίγματος της Κύπρου μέσω φυσικού αερίου εξακολουθεί να εμποδίζεται από τις συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση του τερματικού LNG στο Βασιλικό.
Και ο GSI παραμένει σε εκκρεμότητα
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στην ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα.
Ο Great Sea Interconnector σχεδιάστηκε για να τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή χορηγία περίπου €658 εκατ.
Ωστόσο, το έργο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.
Για μια χώρα που παραμένει το μοναδικό κράτος μέλος της ΕΕ χωρίς ηλεκτρική σύνδεση με άλλο ευρωπαϊκό σύστημα, η εξέλιξη του GSI αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της συζήτησης για την ενεργειακή ασφάλεια και το μελλοντικό κόστος του ηλεκτρισμού.
Οι επιδοτήσεις αγοράζουν χρόνο – Δεν αλλάζουν από μόνες τους το σύστημα
Τα κυβερνητικά μέτρα έχουν άμεσο αποτέλεσμα στον οικογενειακό προϋπολογισμό και η επέκτασή τους λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας απέναντι στις αυξήσεις.
Ωστόσο, όσο η ηλεκτροπαραγωγή παραμένει εξαρτημένη από εισαγόμενα καύσιμα, η αποθήκευση καθυστερεί, πράσινη παραγωγή αποκόπτεται από το δίκτυο και τα μεγάλα έργα φυσικού αερίου και ηλεκτρικής διασύνδεσης δεν έχουν ολοκληρωθεί, η Κύπρος εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τα ίδια δομικά προβλήματα.
Έτσι, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο πόσο θα μειωθεί ο επόμενος λογαριασμός.
Είναι αν, όταν κάποια στιγμή σταματήσουν οι επιδοτήσεις, το ίδιο το ενεργειακό σύστημα θα μπορεί να προσφέρει φθηνότερο και πιο σταθερό ηλεκτρισμό χωρίς να χρειάζεται το κράτος να καλύπτει μέρος του κόστους.
