Καθυστερήσεις και περιορισμένη διαθεσιμότητα σε ορισμένα αντιγριπικά εμβόλια καταγράφονται φέτος σε ευρωπαϊκές αγορές, σε μια σεζόν που χαρακτηρίζεται από αυξημένες δυσκολίες στην παραγωγή.
Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες και δεν προκύπτει μέχρι στιγμής γενικευμένη πανευρωπαϊκή έλλειψη. Το πρόβλημα αφορά κυρίως συγκεκριμένα προϊόντα, συγκεκριμένες αγορές και καθυστερημένες παραδόσεις.
Η Κύπρος βρίσκεται πλέον μέσα σε αυτή τη συζήτηση, καθώς περίπου 13.000 δόσεις που προορίζονταν για τα ιδιωτικά φαρμακεία δεν αναμένεται να παραδοθούν στον αρχικά προβλεπόμενο χρόνο.
Γιατί η φετινή παραγωγή αποδείχθηκε δύσκολη
Τα αντιγριπικά εμβόλια δεν παράγονται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο κάθε χρόνο.
Η σύνθεσή τους ανανεώνεται ανάλογα με τα στελέχη του ιού που εκτιμάται ότι θα κυκλοφορήσουν περισσότερο κατά τη νέα περίοδο γρίπης.
Για τη σεζόν 2026–2027, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων προχώρησε σε επικαιροποίηση των συστάσεων για τα στελέχη που πρέπει να περιλαμβάνονται στα εμβόλια.
Τα φετινά εμβόλια είναι κατά κύριο λόγο τριδύναμα και στοχεύουν σε δύο στελέχη γρίπης Α, τα H1N1 και H3N2, καθώς και σε ένα στέλεχος της γρίπης Β.
Η παραγωγή των εμβολίων είναι βιολογική διαδικασία και ορισμένα στελέχη μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερες δυσκολίες ή να καθυστερήσουν την παραγωγή.
Στη Βρετανία, οι υγειονομικές αρχές έχουν ήδη χαρακτηρίσει τη φετινή παραγωγή για το βόρειο ημισφαίριο ιδιαίτερα απαιτητική, αναφέροντας ότι ορισμένα αδρανοποιημένα εμβόλια είτε δεν θα είναι διαθέσιμα είτε θα διατεθούν σε περιορισμένες ποσότητες ή αργότερα από το αρχικά αναμενόμενο.
Δεν υπάρχει γενικευμένη έλλειψη στην Ευρώπη
Παρά τα προβλήματα στην παραγωγική αλυσίδα, η εικόνα δεν παραπέμπει σε συνολική κατάρρευση των προμηθειών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε αρκετές χώρες οι εμβολιαστικές εκστρατείες έχουν ξεκινήσει κανονικά.
Στην Ιταλία, για παράδειγμα, έχουν εγκριθεί εννέα διαφορετικά αντιγριπικά εμβόλια για τη φετινή περίοδο και η εμβολιαστική εκστρατεία έχει προχωρήσει σύμφωνα με τον προγραμματισμό.
Σε άλλες αγορές έχουν καταγραφεί προσωρινές ελλείψεις συγκεκριμένων προϊόντων ή καθυστερήσεις, χωρίς όμως να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες εναλλακτικές.
Άρα το πρόβλημα στην Ευρώπη είναι περισσότερο θέμα διαθεσιμότητας συγκεκριμένων τύπων εμβολίων και χρονισμού των παραδόσεων, παρά γενικευμένης έλλειψης.
Τι συμβαίνει στην Κύπρο
Στην Κύπρο το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά μέχρι στιγμής τον ιδιωτικό τομέα.
Παραγγελία περίπου 13.000 δόσεων για τα ιδιωτικά φαρμακεία δεν αναμένεται να παραδοθεί έγκαιρα, γεγονός που έχει προκαλέσει ανησυχία σε φαρμακοποιούς και πολίτες που επιλέγουν να εμβολιαστούν μέσω της ιδιωτικής αγοράς.
Το Υπουργείο Υγείας έχει αναγνωρίσει το ζήτημα και εξετάζει τρόπους ώστε να καλύψει μέρος των αναγκών του ιδιωτικού τομέα μέσα από τις δικές του διαδικασίες προμήθειας.
Η καθυστέρηση έχει συνδεθεί από το Υπουργείο με τις αλλαγές στα στελέχη του ιού και τις δυσκολίες που αυτές δημιούργησαν στην παραγωγή.
Το κρατικό πρόγραμμα συνεχίζεται
Διαφορετική είναι, προς το παρόν, η εικόνα στο κρατικό πρόγραμμα εμβολιασμού.
Το Υπουργείο Υγείας έχει ήδη παραλάβει 60.000 δόσεις εμβολίου υψηλής δόσης, οι οποίες προορίζονται κυρίως για άτομα άνω των 60 ετών και για συγκεκριμένες ευάλωτες ομάδες.
Παράλληλα, αναμένονται ακόμη περίπου 110.000 δόσεις τριδύναμου αντιγριπικού εμβολίου, οι οποίες αναμένεται να φθάσουν στην Κύπρο μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Με τα σημερινά δεδομένα, επομένως, δεν υπάρχει ένδειξη ότι το κρατικό πρόγραμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με την ίδια πίεση που καταγράφεται στην ιδιωτική αγορά.
Η γρίπη παραμένει ακόμη σε χαμηλά επίπεδα
Την ίδια ώρα, η κυκλοφορία της εποχικής γρίπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο παραμένει προς το παρόν σε χαμηλά επίπεδα.
Αυτό προσφέρει ένα μικρό περιθώριο χρόνου στις χώρες που αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στις παραδόσεις.
Ωστόσο, οι υγειονομικές αρχές επιμένουν ότι ο εμβολιασμός πρέπει να πραγματοποιείται εγκαίρως, ιδιαίτερα στις ομάδες υψηλού κινδύνου, καθώς η δραστηριότητα της γρίπης μπορεί να αυξηθεί γρήγορα με την είσοδο του χειμώνα.
Το κρίσιμο ερώτημα για την Κύπρο
Η κατάσταση στην Ευρώπη εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί παρουσιάζονται φέτος προβλήματα στις προμήθειες.
Δεν αναιρεί, όμως, το πρακτικό ζήτημα που έχει δημιουργηθεί στην Κύπρο.
Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο το Υπουργείο Υγείας θα καταφέρει να καλύψει έγκαιρα το κενό των 13.000 δόσεων στον ιδιωτικό τομέα και να αποτρέψει προβλήματα πρόσβασης σε μια περίοδο κατά την οποία η ζήτηση αναμένεται να αυξηθεί.
Η φετινή εικόνα δείχνει ότι δεν πρόκειται για ένα αποκλειστικά κυπριακό πρόβλημα, αλλά ούτε και για μια γενικευμένη ευρωπαϊκή κρίση.
Πρόκειται για μια δύσκολη παραγωγική χρονιά, με καθυστερήσεις και άνιση διαθεσιμότητα — και για την Κύπρο το στοίχημα είναι αν αυτές οι δυσκολίες θα μεταφραστούν τελικά σε πραγματικό κενό για τους πολίτες.
