Μια νέα μορφή ηλεκτρονικής απάτης, στην οποία οι επιτήδειοι χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να μιμηθούν τη φωνή ή την εμφάνιση συγγενών, φίλων και συνεργατών, βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς εκστρατείας ενημέρωσης της INTERPOL. Η Αστυνομία Κύπρου συμμετέχει στην πρωτοβουλία, προειδοποιώντας τους πολίτες ότι ακόμη και μια φαινομενικά αυθεντική τηλεφωνική κλήση ή βιντεοκλήση μπορεί να αποτελεί απόπειρα εξαπάτησης.
Η εκστρατεία, που παρουσιάστηκε από την INTERPOL στις 18 Οκτωβρίου, επικεντρώνεται στους κινδύνους των λεγόμενων deepfakes, δηλαδή ψηφιακά κατασκευασμένων ή αλλοιωμένων εικόνων, βίντεο και ηχητικών αποσπασμάτων που μπορούν να εμφανίζουν ένα πραγματικό πρόσωπο να λέει ή να κάνει κάτι που δεν συνέβη ποτέ.
Πώς λειτουργεί η απάτη
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αστυνομίας Κύπρου, οι απατεώνες μπορούν πλέον να αναπαράγουν με πειστικό τρόπο τη φωνή ή τα χαρακτηριστικά ενός προσώπου, αξιοποιώντας ακόμη και περιορισμένο υλικό που είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο.
Ένας πολίτης μπορεί, για παράδειγμα, να δεχθεί τηλεφώνημα από κάποιον που ακούγεται σαν στενό συγγενικό του πρόσωπο και ισχυρίζεται ότι βρίσκεται σε έκτακτη ανάγκη και χρειάζεται χρήματα.
Σε άλλες περιπτώσεις, μια βιντεοκλήση ενδέχεται να εμφανίζει δήθεν συνάδελφο ή διευθυντικό στέλεχος επιχείρησης, που ζητά την άμεση μεταφορά χρημάτων σε τραπεζικό λογαριασμό.
Οι ίδιες τεχνικές χρησιμοποιούνται και σε διαδικτυακές γνωριμίες, επενδυτικές απάτες ή απόπειρες υποκλοπής προσωπικών δεδομένων.
Η τεχνητή νοημοσύνη δυσκολεύει τον εντοπισμό της εξαπάτησης
Η INTERPOL επισημαίνει ότι οι σύγχρονες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να δημιουργούν ιδιαίτερα ρεαλιστικό ψηφιακό περιεχόμενο, χωρίς να απαιτούνται εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις.
Αυτό σημαίνει ότι παλαιότερες ενδείξεις απάτης, όπως τα γλωσσικά λάθη ή η κακή ποιότητα του οπτικοακουστικού υλικού, δεν αποτελούν πλέον αξιόπιστα κριτήρια αναγνώρισης μιας ύποπτης επικοινωνίας.
Οι πολίτες καλούνται να μην εμπιστεύονται αυτόματα μια γνώριμη φωνή ή ένα πρόσωπο που εμφανίζεται στην οθόνη τους.
Τα προειδοποιητικά σημάδια
Η Αστυνομία καλεί το κοινό να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό όταν δέχεται απρόσκλητες κλήσεις ή μηνύματα με αιτήματα για χρήματα, κωδικούς ή τραπεζικά στοιχεία.
Ιδιαίτερη υποψία πρέπει να προκαλούν η πίεση για άμεση πληρωμή, οι αναφορές σε ξαφνικά οικογενειακά προβλήματα, η προσπάθεια πρόκλησης φόβου και οι απαιτήσεις να παραμείνει μυστική η επικοινωνία.
Προειδοποιητικό σημάδι αποτελεί επίσης η υπόδειξη ασυνήθιστων τρόπων πληρωμής, όπως μέσω κρυπτονομισμάτων ή δωροκαρτών.
Πέντε τρόποι προστασίας
Η Αστυνομία Κύπρου και η INTERPOL προτείνουν στους πολίτες να λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα:
- Να τερματίζουν μια ύποπτη κλήση και να επικοινωνούν οι ίδιοι με το πρόσωπο που υποτίθεται ότι τους κάλεσε, χρησιμοποιώντας γνωστό αριθμό τηλεφώνου.
- Να μη μεταφέρουν χρήματα και να μην αποκαλύπτουν προσωπικά ή τραπεζικά δεδομένα χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
- Να συμφωνούν με στενά συγγενικά πρόσωπα μια μυστική λέξη ή φράση, που θα χρησιμοποιείται για επιβεβαίωση ταυτότητας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
- Να ενεργοποιούν τον έλεγχο ταυτότητας δύο παραγόντων στους διαδικτυακούς λογαριασμούς τους.
- Να διατηρούν τις συσκευές και τις εφαρμογές τους ενημερωμένες.
Για τις επιχειρήσεις, η INTERPOL συστήνει πρόσθετες διαδικασίες επαλήθευσης πριν από σημαντικές οικονομικές συναλλαγές ή αποστολή εμπιστευτικών πληροφοριών.
Τι να κάνετε εάν πέσετε θύμα
Σε περίπτωση ύποπτης επικοινωνίας ή διαπιστωμένης απάτης, οι πολίτες καλούνται να ενημερώνουν άμεσα την Αστυνομία.
Εάν έχουν ήδη αποστείλει χρήματα, πρέπει να επικοινωνούν το συντομότερο δυνατό και με την τράπεζά τους, ώστε να εξεταστεί η δυνατότητα αναστολής ή περιορισμού της συναλλαγής.
Η διεθνής εκστρατεία πραγματοποιείται με κεντρικό μήνυμα «Περίμενε. Επαλήθευσε. Μην τσιμπήσεις», υπενθυμίζοντας ότι η προσεκτική επιβεβαίωση της ταυτότητας μπορεί να αποτρέψει μια οικονομική απάτη.
