Στα 21 ανέρχονται τα καταγεγραμμένα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Κύπρο για το 2026, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC). Η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Ευρώπη επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη αυστηρών προληπτικών ελέγχων στις αιμοδοσίες, καθώς, πέρα από τα τσιμπήματα μολυσμένων κουνουπιών, ο ιός μπορεί σε σπάνιες περιπτώσεις να μεταδοθεί και μέσω μετάγγισης αίματος.
Το ζήτημα της ασφάλειας των μεταγγίσεων αναδεικνύει σε ρεπορτάζ της στον «Φιλελεύθερο», την Τρίτη 20 Οκτωβρίου, η δημοσιογράφος Μαριλένα Παναγή, παρουσιάζοντας τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα του ECDC.
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση του ευρωπαϊκού οργανισμού, που δημοσιεύθηκε στις 16 Οκτωβρίου και περιλαμβάνει στοιχεία έως τις 14 του μήνα, στην Κύπρο έχουν καταγραφεί 21 εγχώρια περιστατικά μόλυνσης.
Πρόκειται για οκτώ περισσότερα περιστατικά σε σύγκριση με την προηγούμενη εβδομαδιαία καταγραφή, η οποία περιλάμβανε 13 κρούσματα.
Σχεδόν 2.000 περιστατικά στην Ευρώπη
Η φετινή περίοδος μετάδοσης χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα αυξημένη κυκλοφορία του ιού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σύμφωνα με το ECDC, έως τις 14 Οκτωβρίου είχαν καταγραφεί συνολικά 1.926 εγχώρια μεταδιδόμενα περιστατικά σε 19 ευρωπαϊκές χώρες.
Η Ιταλία παρουσιάζει τον μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων, με 764 περιστατικά, ενώ ακολουθούν η Ελλάδα με 455, η Γαλλία με 159, η Ισπανία με 141 και η Ρουμανία με 121.
Παράλληλα, έχουν καταγραφεί περιστατικά σε 222 γεωγραφικές περιοχές, εκ των οποίων 14 προστέθηκαν κατά την τελευταία εβδομάδα επιτήρησης.
Σύμφωνα με την προηγούμενη μηνιαία έκθεση του ECDC, που βασίζεται σε δεδομένα έως τις 7 Οκτωβρίου, είχαν αναφερθεί 130 θάνατοι σε 13 ευρωπαϊκές χώρες.
Ο αριθμός αυτός αφορά την Ευρώπη συνολικά και όχι την Κύπρο.
Γιατί αυξάνεται η προσοχή στις αιμοδοσίες
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών.
Ωστόσο, υπάρχει και η δυνατότητα μετάδοσης μέσω μολυσμένου αίματος ή μεταμόσχευσης οργάνων, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την εφαρμογή προληπτικών μέτρων στις υπηρεσίες αιμοδοσίας.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει προσωρινό αποκλεισμό από την αιμοδοσία για 28 ημέρες μετά την αποχώρηση ενός προσώπου από περιοχή όπου έχει διαπιστωθεί εγχώρια μετάδοση του ιού, εκτός εάν πραγματοποιηθεί ατομικός μοριακός έλεγχος με αρνητικό αποτέλεσμα.
Η συγκεκριμένη πρόνοια δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι επισκέφθηκαν μια επηρεαζόμενη περιοχή είναι μολυσμένοι. Αποτελεί προληπτικό μέτρο για την προστασία των ασθενών που χρειάζονται μεταγγίσεις.
Τι ισχύει στην Κύπρο
Το Κέντρο Αίματος Κύπρου εφαρμόζει ήδη διαδικασίες ελέγχου των μονάδων αίματος για μεταδιδόμενα νοσήματα.
Σύμφωνα με τις επίσημες πληροφορίες του Υπουργείου Υγείας, κατά την περίοδο κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου, συνήθως από τον Μάιο μέχρι τον Οκτώβριο, πραγματοποιείται μοριακός έλεγχος των μονάδων αίματος για την ανίχνευση του γενετικού υλικού του ιού.
Κατά τις περιόδους που δεν πραγματοποιείται ο συγκεκριμένος έλεγχος, εφαρμόζονται μέτρα πρόληψης και επιλογής αιμοδοτών σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες.
Η αυξημένη επιτήρηση είναι απαραίτητη, καθώς ένας άνθρωπος μπορεί να έχει μολυνθεί χωρίς να παρουσιάζει συμπτώματα.
Πάντως, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν ότι έχει διαπιστωθεί μετάδοση του ιού μέσω μετάγγισης στην Κύπρο κατά την τρέχουσα περίοδο.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Στους περισσότερους ανθρώπους που μολύνονται, ο ιός δεν προκαλεί συμπτώματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εκδηλωθούν πυρετός, πονοκέφαλος, κόπωση, μυϊκοί πόνοι και άλλα συμπτώματα που μοιάζουν με αυτά μιας ιογενούς λοίμωξης.
Σπανιότερα, η μόλυνση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τους ηλικιωμένους και για άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, τα οποία διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης.
Παρά τον αυξημένο αριθμό περιστατικών, το ECDC διευκρινίζει ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις πως ο ιός προκαλεί σοβαρότερη νόσο σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.
Τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια
Οι υγειονομικές αρχές συστήνουν τη χρήση εντομοαπωθητικών, την τοποθέτηση προστατευτικών σητών σε παράθυρα και πόρτες και τη χρήση κατάλληλου ρουχισμού, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, γλάστρες και άλλους εξωτερικούς χώρους, καθώς αποτελούν σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.
Ο ιός δεν μεταδίδεται μέσω της συνηθισμένης κοινωνικής επαφής μεταξύ ανθρώπων.
Συνεχίζεται η ευρωπαϊκή επιτήρηση
Το ECDC επισημαίνει ότι η φετινή περίοδος μετάδοσης έχει επηρεάσει περισσότερες γεωγραφικές περιοχές από προηγούμενες χρονιές, με περιστατικά να καταγράφονται ακόμη και σε περιοχές της βόρειας Ευρώπης.
Η εποχική υποχώρηση της δραστηριότητας των κουνουπιών αναμένεται να περιορίσει σταδιακά τη μετάδοση, ωστόσο δεν αποκλείεται να καταγραφούν νέα περιστατικά τις επόμενες εβδομάδες.
Για την Κύπρο, η συνέχιση της επιδημιολογικής επιτήρησης, η καταπολέμηση των κουνουπιών και η εφαρμογή των προβλεπόμενων ελέγχων στις αιμοδοσίες αποτελούν βασικούς παράγοντες για την προστασία της δημόσιας υγείας.
