Νέες διπλωματικές αντιδράσεις στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Κύπρος, Ελλάδα και Ευρωπαϊκή Ένωση απορρίπτουν τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την παράνομη και αντίθετη προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η απόφαση ελήφθη την Τρίτη, 20 Οκτωβρίου, από το κοινοβούλιο που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, σηματοδοτώντας αλλαγή στη στάση του απέναντι στη συμφωνία που είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ Άγκυρας και της τότε κυβέρνησης της Τρίπολης.
Το κυπριακό Υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την απόφαση, επισημαίνοντας ότι το μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραγνωρίζει τις πρόνοιες του Διεθνούς Δικαίου για τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, περιλαμβανομένων της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.
Η Λευκωσία ξεκαθαρίζει ότι εξακολουθεί να θεωρεί το μνημόνιο παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, χωρίς οποιαδήποτε έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών.
Ανάλογη ήταν η αντίδραση της Αθήνας, με το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών να τονίζει ότι η έγκριση από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα της συμφωνίας.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι Τουρκία και Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση, ενώ το μνημόνιο αγνοεί τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Η Αθήνα ανακοίνωσε ότι έχει ήδη ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και ότι θα προχωρήσει στις ενδεδειγμένες ενέργειες για την προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Παρέμβαση και από την Ευρωπαϊκή Ένωση
Την αντίθεσή τους εξέφρασαν και οι επικεφαλής των δύο κορυφαίων ευρωπαϊκών θεσμών, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Σε κοινή τοποθέτηση υπογράμμισαν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας, επαναβεβαιώνοντας παράλληλα την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς Κύπρο και Ελλάδα.
Παράλληλα, ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Κύπριο ομόλογό του, Κωνσταντίνο Κόμπο, και τον Αιγύπτιο Υπουργό Εξωτερικών, Μπαντρ Αμπντελατί.
Στο επίκεντρο των επαφών βρέθηκαν οι εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και οι επιπτώσεις που ενδέχεται να έχουν στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συμφωνία του 2019 αποτελεί διαχρονικά σημείο αντιπαράθεσης στην περιοχή, καθώς η Τουρκία και η Λιβύη υποστηρίζουν την οριοθέτηση που προβλέπει, ενώ Ελλάδα, Κύπρος και Αίγυπτος αμφισβητούν τη νομιμότητά της.
