Η Κομισιόν ανοίγει δεύτερο κύκλο ευρωπαϊκών αμυντικών δανείων, με προτεραιότητα στην αντιαεροπορική προστασία, τα drones και τις κοινές προμήθειες – Η Κύπρος έχει ήδη εξασφαλίσει χρηματοδότηση έως €1,18 δισ.
Νέες δυνατότητες χρηματοδότησης για την ενίσχυση της Εθνικής Φρουράς δημιουργεί η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διαθέσει επιπλέον €21,3 δισεκατομμύρια μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE, καλώντας όλα τα κράτη μέλη να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για συμμετοχή στον δεύτερο κύκλο του προγράμματος.
Η ανακοίνωση έγινε την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, με την Κομισιόν να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας, στην ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών και στην προμήθεια πυρομαχικών και πυραυλικών συστημάτων.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η νέα πρόσκληση δημιουργεί τη δυνατότητα διεκδίκησης πρόσθετων ευρωπαϊκών δανείων, πέραν της χρηματοδότησης που έχει ήδη εγκριθεί για τον εκσυγχρονισμό των αμυντικών της δυνατοτήτων.
Τι είναι τα €21,3 δισεκατομμύρια που διαθέτει η ΕΕ
Το νέο ποσό δεν αποτελεί πρόσθετη επιχορήγηση από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, αλλά αδιάθετο υπόλοιπο του μηχανισμού SAFE, συνολικού ύψους €150 δισεκατομμυρίων, που δημιουργήθηκε τον Μάιο του 2025.
Πρόκειται για δάνεια με ευνοϊκούς όρους και μακρά διάρκεια αποπληρωμής, τα οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιστρέψουν.
Κατά τον πρώτο κύκλο συμμετοχής, 19 κράτη μέλη υπέβαλαν σχέδια αμυντικών επενδύσεων, ζητώντας τελικά μικρότερα ποσά από εκείνα που είχαν αρχικά προβλεφθεί.
Ως αποτέλεσμα, περίπου €21,3 δισεκατομμύρια παραμένουν διαθέσιμα και μπορούν πλέον να διεκδικηθούν από όλα τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί οι δανειακές συμφωνίες και των 19 συμμετεχόντων κρατών, έχουν υπογραφεί 16 συμφωνίες και έχουν εκταμιευθεί σχεδόν €13,5 δισεκατομμύρια σε 11 χώρες.
Τι έχει ήδη εξασφαλίσει η Κύπρος
Η Κυπριακή Δημοκρατία συμμετέχει ήδη στον μηχανισμό SAFE, έχοντας εξασφαλίσει δικαίωμα δανεισμού έως €1.181.503.924, μετά την έγκριση του σχετικού σχεδίου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ.
Στις 18 Ιουνίου 2026, η Κύπρος έλαβε την πρώτη εκταμίευση, ύψους €177,2 εκατομμυρίων, η οποία αντιστοιχεί στο 15% του εγκεκριμένου ποσού.
Η χρηματοδότηση προορίζεται για την υλοποίηση αμυντικών επενδύσεων και τον εκσυγχρονισμό των στρατιωτικών δυνατοτήτων της χώρας.
Ωστόσο, η κυβέρνηση δεν έχει δημοσιοποιήσει αναλυτικό κατάλογο όλων των εξοπλιστικών προγραμμάτων που θα χρηματοδοτηθούν, επικαλούμενη ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η νέα πρόσκληση επιτρέπει στην Κύπρο να εξετάσει την υποβολή πρόσθετου αιτήματος, χωρίς όμως να έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής συγκεκριμένο ποσό που θα διεκδικήσει.
Αντιαεροπορική άμυνα και drones στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επικεντρωθούν σε εξοπλισμούς που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απειλές.
Μεταξύ των τομέων που επισημαίνει περιλαμβάνονται τα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα μέσα αντιμετώπισης drones και τα πυρομαχικά.
Οι συγκεκριμένες κατηγορίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Κύπρο, λόγω της γεωγραφικής της θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας έχει αναφερθεί στο παρελθόν στην ανάγκη ενίσχυσης της επιτήρησης, της έγκαιρης προειδοποίησης και της αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροπορικών απειλών.
Παρ’ όλα αυτά, δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση ότι η Λευκωσία έχει ήδη υποβάλει νέα αίτηση για συγκεκριμένα οπλικά συστήματα στο πλαίσιο του δεύτερου κύκλου.
Κοινές προμήθειες και συνεργασία με την Ουκρανία
Βασικός στόχος του SAFE είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας μέσω κοινών προμηθειών και διακρατικής συνεργασίας.
Για τις νέες συμβάσεις, ο γενικός κανόνας προβλέπει συνεργασία τουλάχιστον δύο επιλέξιμων χωρών, ενώ ισχύουν περιορισμοί για τη συμμετοχή εξαρτημάτων που προέρχονται από τρίτες χώρες.
Η Κομισιόν ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τον δεύτερο κύκλο για κοινές αμυντικές προμήθειες με την Ουκρανία.
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό Readiness 2030, με στόχο την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας, της συνεργασίας και της παραγωγικής ικανότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πώς θα κατανεμηθούν τα νέα κονδύλια
Η διαδικασία ξεκινά με την εκδήλωση ενδιαφέροντος από τις κυβερνήσεις, οι οποίες θα γνωστοποιήσουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τα ποσά που επιθυμούν να διεκδικήσουν.
Στη συνέχεια, η Κομισιόν θα αξιολογήσει τη συνολική ζήτηση και θα ενημερώσει τα κράτη μέλη για τις ενδεικτικές κατανομές εντός δύο εβδομάδων από τη λήξη της σχετικής προθεσμίας.
Θα ακολουθήσει υποβολή πρόσθετων επενδυτικών σχεδίων, αξιολόγησή τους και ολοκλήρωση των απαραίτητων ευρωπαϊκών εγκρίσεων.
Μέχρι στιγμής δεν έχει αποφασιστεί πώς θα κατανεμηθούν τα €21,3 δισεκατομμύρια μεταξύ των ενδιαφερόμενων χωρών.
Για την Κύπρο, συνεπώς, η δεύτερη πρόσκληση αποτελεί δυνατότητα πρόσθετου δανεισμού και όχι ήδη εξασφαλισμένη νέα χρηματοδότηση.
Το επόμενο βήμα για την Εθνική Φρουρά
Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία επαναφέρει στο προσκήνιο τον σχεδιασμό για τον εκσυγχρονισμό της Εθνικής Φρουράς και την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η δυνατότητα πρόσθετης χρηματοδότησης θα εξαρτηθεί από τις ανάγκες που θα προσδιορίσει η κυβέρνηση, την επιλεξιμότητα των προτεινόμενων προμηθειών και τη δυνατότητα συμμετοχής σε κοινά ευρωπαϊκά προγράμματα.
Παράλληλα, θα πρέπει να αξιολογηθεί και η δημοσιονομική διάσταση των νέων δανείων, δεδομένου ότι οι χρηματοδοτήσεις του SAFE δεν αποτελούν δωρεάν ενισχύσεις.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στις αποφάσεις της Λευκωσίας για το κατά πόσο θα αξιοποιήσει τη νέα ευρωπαϊκή πρόσκληση και ποιες αμυντικές ανάγκες θα θέσει ως προτεραιότητα.
