Στα €1,69 το λίτρο το πετρέλαιο θέρμανσης, σύμφωνα με τους πρατηριούχους. Στο επίκεντρο η φορολογία, η μειωμένη ζήτηση και οι μετακινήσεις για φθηνότερα καύσιμα. Τι επιβεβαιώνουν οι έλεγχοι της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή.
Έντονη πίεση δέχονται τα κυπριακά νοικοκυριά από το υψηλό κόστος των καυσίμων, με τους πρατηριούχους να εκφράζουν ανησυχία για τη μειωμένη ζήτηση πετρελαίου θέρμανσης, αλλά και για τη μετακίνηση καταναλωτών προς τα κατεχόμενα, όπου αναζητούν φθηνότερες επιλογές ανεφοδιασμού.
Μιλώντας την Τρίτη 3 Νοεμβρίου στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο» του Sigma, ο εκπρόσωπος Τύπου του Συνδέσμου Πρατηριούχων Κύπρου, Χριστόδουλος Χριστοδούλου, περιέγραψε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καταναλωτές και επιχειρήσεις εξαιτίας των αυξημένων τιμών.
Παράλληλα, η εξέταση των επίσημων στοιχείων αναδεικνύει μια πιο σύνθετη εικόνα, καθώς η αγορά επηρεάζεται τόσο από τις διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις όσο και από τις φορολογικές επιβαρύνσεις, τις κυβερνητικές παρεμβάσεις και τις διακυμάνσεις των τιμών μεταξύ πρατηρίων.
Πετρέλαιο θέρμανσης: €1,69 το λίτρο και περιορισμένες παραγγελίες
Σύμφωνα με τον Χριστόδουλο Χριστοδούλου, το πετρέλαιο θέρμανσης πωλείται περίπου προς €1,69 το λίτρο, ενώ την αντίστοιχη περσινή περίοδο η τιμή του βρισκόταν κοντά στα 99,6 σεντ.
Εφόσον συγκριθούν αυτά τα δύο ποσά, προκύπτει αύξηση περίπου 70%, αν και για την ακριβή ετήσια μεταβολή απαιτείται σύγκριση επίσημων μέσων τιμών των ίδιων χρονικών περιόδων.
Ο εκπρόσωπος των πρατηριούχων ανέφερε ότι αρκετοί καταναλωτές περιορίζονται προς το παρόν στο να ζητούν πληροφορίες για το κόστος, χωρίς να προχωρούν σε παραγγελίες.
Όπως εκτίμησε, η σχετικά ήπια θερμοκρασία λειτουργεί προσωρινά ανασταλτικά για τη ζήτηση, ωστόσο οι ανάγκες αναμένεται να αυξηθούν με την έλευση του χειμώνα.
Η οικονομική επιβάρυνση είναι σημαντική. Με τιμή €1,69 το λίτρο, η προμήθεια 500 λίτρων κοστίζει €845, ενώ για 1.000 λίτρα απαιτούνται €1.690.
Τι δείχνουν οι επίσημοι έλεγχοι μετά τη φορολογική ελάφρυνση
Στις 23 Οκτωβρίου τέθηκε σε εφαρμογή μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης, η οποία θα διατηρηθεί μέχρι τις 30 Απριλίου 2027.
Η συνολική ελάφρυνση αντιστοιχεί σε 6,39 σεντ ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή, πραγματοποιήθηκε έλεγχος σε 290 πρατήρια για να διαπιστωθεί κατά πόσο η μείωση του φόρου μεταφέρθηκε στις τελικές τιμές.
Από τον έλεγχο προέκυψε ότι 268 πρατήρια, ποσοστό 92,4%, είχαν μειώσει τη λιανική τιμή κατά τουλάχιστον 6,39 σεντ ανά λίτρο.
Στα υπόλοιπα 22 πρατήρια η μείωση ήταν μικρότερη, δεν είχε καταγραφεί μείωση ή διαπιστώθηκε αύξηση της τιμής.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η φορολογική παρέμβαση αποτυπώθηκε στις τιμές της μεγάλης πλειονότητας των πρατηρίων κατά τον συγκεκριμένο έλεγχο. Δεν σημαίνουν, ωστόσο, ότι το συνολικό κόστος θέρμανσης έχει επιστρέψει στα επίπεδα προηγούμενων ετών.
Πόσο επιβαρύνεται πραγματικά η τιμή από τους φόρους
Η φορολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων, όχι όμως το μεγαλύτερο ποσοστό που παρουσιάζεται ορισμένες φορές στη δημόσια συζήτηση.
Σύμφωνα με στοιχεία που βασίζονται στο εβδομαδιαίο δελτίο πετρελαιοειδών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις 26 Οκτωβρίου η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων στην Κύπρο ήταν περίπου €1,73 το λίτρο.
Από αυτό το ποσό, περίπου 64,6 σεντ αντιστοιχούσαν σε φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις, δηλαδή ποσοστό 37,3% της λιανικής τιμής.
Το υπόλοιπο ποσό αντιστοιχούσε στο κόστος του προϊόντος, της επεξεργασίας και μεταφοράς, καθώς και στα εμπορικά περιθώρια.
Επομένως, παρότι η φορολογική επιβάρυνση είναι σημαντική, δεν τεκμηριώνεται ότι το 70% της τελικής τιμής της βενζίνης καταλήγει στο κράτος.
Παρατείνεται μέχρι τις 30 Νοεμβρίου η μείωση του φόρου στα καύσιμα κίνησης
Σημαντικό στοιχείο αποτελεί και η κυβερνητική απόφαση για παράταση της μείωσης του ειδικού φόρου κατανάλωσης στη βενζίνη και στο πετρέλαιο κίνησης.
Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 10ης Σεπτεμβρίου, η ελάφρυνση των 8,33 σεντ ανά λίτρο παρατάθηκε μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Η ρύθμιση εφαρμόζεται σε μια περίοδο έντονων πιέσεων στην αγορά ενέργειας, καθώς οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου παραμένουν ιδιαίτερα ευμετάβλητες.
Ο εκπρόσωπος των πρατηριούχων εκτίμησε ότι, εάν η τιμή του Brent σταθεροποιηθεί σε χαμηλότερα επίπεδα, θα μπορούσαν να ακολουθήσουν περαιτέρω μειώσεις στις λιανικές τιμές.
Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση και όχι για επιβεβαιωμένη μελλοντική μείωση.
Μετακινήσεις στα κατεχόμενα για ανεφοδιασμό
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ζητήματα που έθεσε ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου αφορά τη μετακίνηση καταναλωτών προς τις κατεχόμενες περιοχές για την αγορά καυσίμων.
Ο εκπρόσωπος των πρατηριούχων υποστήριξε ότι η διαφορά τιμών δημιουργεί κίνητρο για ανεφοδιασμό από πρατήρια στα κατεχόμενα, με αποτέλεσμα να εντείνεται η ανησυχία των επιχειρηματιών στις ελεύθερες περιοχές.
Προειδοποίησε μάλιστα ότι η συνέχιση αυτής της κατάστασης ενδέχεται να επιφέρει οικονομικές επιπτώσεις στην αγορά των ελεύθερων περιοχών.
Ωστόσο, ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν διαθέτει νεότερα αριθμητικά στοιχεία για την έκταση του φαινομένου.
Κατά συνέπεια, δεν μπορεί προς το παρόν να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο αριθμός των οδηγών που μεταβαίνουν στα κατεχόμενα αποκλειστικά για καύσιμα ή το ύψος της οικονομικής δραστηριότητας που μεταφέρεται εκεί.
Η έλλειψη εναλλακτικών μετακινήσεων
Στην παρέμβασή του, ο εκπρόσωπος των πρατηριούχων συνέδεσε την υψηλή κατανάλωση καυσίμων με τη μεγάλη εξάρτηση των κυπριακών νοικοκυριών από το ιδιωτικό αυτοκίνητο.
Υποστήριξε ότι οι υφιστάμενες δημόσιες συγκοινωνίες δεν προσφέρουν σε όλες τις περιπτώσεις πρακτικές εναλλακτικές επιλογές για καθημερινές μετακινήσεις.
Το ζήτημα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους αυξημένων τιμών, καθώς οι πολίτες έχουν περιορισμένα περιθώρια μείωσης της κατανάλωσής τους όταν χρειάζονται το αυτοκίνητο για εργασία, εκπαίδευση και οικογενειακές υποχρεώσεις.
Ο ίδιος εισηγήθηκε επίσης να εξεταστούν διαφορετικές λύσεις στις δημόσιες μεταφορές, με γνώμονα τις υφιστάμενες υποδομές.
Πρόταση για αναλυτική αναγραφή των φόρων στις αποδείξεις
Στο μεταξύ, ο Σύνδεσμος Πρατηριούχων τάσσεται υπέρ της πρότασης για αναλυτική αναγραφή των φορολογικών επιβαρύνσεων στις αποδείξεις αγοράς καυσίμων.
Η πρόταση αφορά τον διαχωρισμό της αξίας του καυσίμου από τους φόρους και τις λοιπές επιβαρύνσεις, ώστε οι καταναλωτές να έχουν σαφέστερη εικόνα για τη διαμόρφωση της τελικής τιμής.
Η συζήτηση για την ενίσχυση της διαφάνειας αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές στην αντλία αποτελούν σημαντική πηγή οικονομικής πίεσης.
Το ζητούμενο για την επόμενη περίοδο
Η πορεία των τιμών των καυσίμων θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των διεθνών τιμών του πετρελαίου, το κόστος εισαγωγής και τη συναλλαγματική ισοτιμία, τη φορολογική πολιτική και τις συνθήκες ανταγωνισμού στην εγχώρια αγορά.
Τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι το κόστος παραμένει υψηλό και ότι οι κρατικές παρεμβάσεις έχουν προσφέρει περιορισμένη αλλά μετρήσιμη ελάφρυνση.
Την ίδια ώρα, οι ανησυχίες για απώλεια πελατών προς τα κατεχόμενα χρειάζονται περαιτέρω τεκμηρίωση με συγκρίσιμα στοιχεία τιμών και πραγματικής καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το κόστος ανεφοδιασμού των οχημάτων, αλλά και το συνολικό βάρος που επωμίζονται τα νοικοκυριά για θέρμανση, μετακινήσεις και καθημερινή διαβίωση.
