Νέο διπλωματικό επεισόδιο μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας προκαλούν οι υποθαλάσσιες έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector). Λίγες ώρες μετά τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo από το Ηράκλειο, η Ελλάδα εξέδωσε αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας την τουρκική αναγγελία με την οποία η Άγκυρα υποστήριζε ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεσή της και εντός περιοχών που διεκδικεί ως τουρκική υφαλοκρηπίδα. Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι οι έρευνες βασίζονται σε άδειες που εκδόθηκαν από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές, χαρακτηρίζοντας την τουρκική NAVTEX άκυρη και ανίσχυρη.
Η ελληνική αντίδραση εκδηλώθηκε πέντε λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Τρίτης προς Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου, με νέα ναυτιλιακή αναγγελία από τον σταθμό Ηρακλείου.
Η εξέλιξη σημειώνεται σε μια κρίσιμη φάση του έργου, καθώς το γαλλικό πλοίο έχει ήδη αναχωρήσει για την περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου, όπου αναμένεται να πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες έρευνες βυθού.
Η τουρκική NAVTEX και ο ισχυρισμός περί συγκατάθεσης
Το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX με αριθμό FA76-1127/26, μέσω του σταθμού της Αττάλειας.
Στην αναγγελία, η Άγκυρα υποστήριξε ότι οι θαλάσσιες ερευνητικές δραστηριότητες του γαλλικού πλοίου θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές που περιλαμβάνονται στην τουρκική ζώνη εξυπηρέτησης NAVTEX και στην υφαλοκρηπίδα που διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι οι εργασίες έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και ότι έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή τους.
Η τουρκική αναγγελία αφορά δύο διαδρομές ερευνών, για το διάστημα από τις 10 Νοεμβρίου 2026 έως τις 19 Μαρτίου 2027, και ζητεί από τα παραπλέοντα πλοία να τηρούν απόσταση ασφαλείας δύο ναυτικών μιλίων.
Πρόκειται για την επαναδιατύπωση των γνωστών τουρκικών διεκδικήσεων σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, όπου η Ελλάδα υποστηρίζει ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.
Άμεση απάντηση από την Αθήνα – «Άκυρη και ανίσχυρη»
Η απάντηση της Ελλάδας ήρθε με την έκδοση της αντι-NAVTEX NAVWARN 1441/26.
Η ελληνική αναγγελία φέρει χρονική σήμανση 22:05 UTC της 10ης Νοεμβρίου, δηλαδή 00:05 της 11ης Νοεμβρίου, ώρα Ελλάδας και Κύπρου.
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η τουρκική NAVTEX μεταδόθηκε από μη εξουσιοδοτημένο, κατά την ελληνική πλευρά, σταθμό, αναφορικά με ερευνητικές δραστηριότητες για την εγκατάσταση του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι σημαντικό τμήμα των διαδρομών των ερευνών βρίσκεται εντός της ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας, όπως αυτές προσδιορίζονται από το διεθνές δίκαιο και την ελληνική νομοθεσία.
Παράλληλα, σημειώνει ότι οι συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές εμπίπτουν στη ζώνη εξυπηρέτησης του ελληνικού συστήματος NAVTEX, στην οποία ο σταθμός Ηρακλείου έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα έκδοσης σχετικών αναγγελιών.
Η αντι-NAVTEX καταλήγει απορρίπτοντας την τουρκική αναγγελία ως άκυρη και χωρίς ισχύ, ενώ επιβεβαιώνει ότι παραμένει ενεργή η αρχική ελληνική NAVTEX HA15-1411/26.
Η Αθήνα παραθέτει τρεις αποφάσεις αδειοδότησης
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η ελληνική πλευρά δεν περιορίστηκε σε γενική διπλωματική απάντηση, αλλά παρέθεσε συγκεκριμένες αποφάσεις αδειοδότησης των ερευνών.
Πρόκειται για τις άδειες με αριθμούς 31373/07.06.2024, 9020/11.02.2026 και 65808/06.11.2026.
Η τελευταία εκδόθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2026, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας που είχε ζητήσει η γαλλική εταιρεία Nexans για λογαριασμό του φορέα υλοποίησης του GSI.
Στην επίσημη ανακοίνωσή του, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών είχε επισημάνει ότι οι εργασίες εγκρίθηκαν κατόπιν θετικής γνωμοδότησης της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής.
Ακολούθησε η έκδοση των αναγκαίων NAVTEX από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές.
Ελληνικό ΥΠΕΞ: Δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία
Πριν ακόμη εκδοθεί η αντι-NAVTEX, διπλωματικές πηγές του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών είχαν απορρίψει τους τουρκικούς ισχυρισμούς.
Όπως ανέφεραν, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μόνες χώρες προς τις οποίες υποβλήθηκε αίτημα αδειοδότησης των εργασιών και οι οποίες εξέδωσαν τις σχετικές εγκρίσεις.
Οι ίδιες πηγές τόνισαν ότι δεν υποβλήθηκε αντίστοιχο αίτημα στην Τουρκία.
Επισήμαναν επίσης ότι η τουρκική NAVTEX εκδόθηκε αφού είχε ήδη δημοσιοποιηθεί η πορεία του γαλλικού πλοίου μέσω της ελληνικής ναυτιλιακής αναγγελίας.
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, το Abeille Marengo πραγματοποιεί την κίνησή του βάσει των αναγγελιών και αδειών των αρμόδιων ελληνικών και κυπριακών αρχών.
Η αντιπαράθεση αφορά επομένως τόσο τις διεκδικήσεις επί των θαλάσσιων περιοχών όσο και την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών αναγγελιών.
Μια NAVTEX αποτελεί μέσο ενημέρωσης των ναυτιλλομένων και δεν συνιστά από μόνη της τίτλο κυριαρχίας ή διεθνή επίλυση μιας διαφοράς θαλάσσιας οριοθέτησης.
Το γαλλικό πλοίο απέπλευσε τελικά από το Ηράκλειο
Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η πραγματοποίηση του απόπλου του Abeille Marengo.
Παρότι οι προηγούμενες πληροφορίες τοποθετούσαν την αναχώρησή του την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου, το πλοίο απέπλευσε τελικά λίγο μετά τις 18:00 της Τρίτης 10 Νοεμβρίου από το λιμάνι του Ηρακλείου.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, αναμένεται αρχικά να πραγματοποιήσει δοκιμές και βαθμονόμηση του εξοπλισμού του.
Στη συνέχεια θα προχωρήσει στις προγραμματισμένες υποθαλάσσιες έρευνες, οι οποίες θα προσφέρουν πρόσθετα δεδομένα για τη χάραξη της διαδρομής και τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό της ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η έκδοση των NAVTEX και η αναχώρηση του πλοίου δεν σημαίνουν ότι έχει ήδη αρχίσει η πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου.
Το προηγούμενο της Κάσου το 2024
Η νέα αντιπαράθεση προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξαιτίας των γεγονότων του Ιουλίου 2024.
Τότε, το ερευνητικό πλοίο Ievoli Relume πραγματοποιούσε εργασίες στο πλαίσιο του ίδιου έργου, όταν η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου προκάλεσε ένταση.
Η Τουρκία προέβαλε αντιρρήσεις για τις έρευνες, υποστηρίζοντας ότι διεξάγονταν σε περιοχές τις οποίες θεωρεί μέρος της δικής της υφαλοκρηπίδας.
Ακολούθησαν διπλωματικές επαφές μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας, ενώ οι ερευνητικές εργασίες διακόπηκαν.
Το προηγούμενο αυτό εξηγεί γιατί η επανέναρξη των ερευνών αντιμετωπίζεται ως σημαντική δοκιμασία για τη συνέχιση του έργου.
Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί νέα επιχειρησιακή παρεμπόδιση του γαλλικού πλοίου από τουρκικά πολεμικά μέσα.
Η σημασία του GSI για την Κύπρο
Το Great Sea Interconnector προβλέπει την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης και Κύπρου μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου, με δυνατότητα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Το έργο, εκτιμώμενου προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διαθέτει εγκεκριμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Βασικός στόχος είναι να τερματιστεί η ενεργειακή απομόνωση της Κυπριακής Δημοκρατίας και να καταστεί δυνατή η σύνδεσή της με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.
Η υλοποίηση της διασύνδεσης έχει ιδιαίτερη σημασία για την ενεργειακή ασφάλεια και την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Παράλληλα, εξακολουθούν να υπάρχουν οικονομικές και τεχνικές εκκρεμότητες, όπως το τελικό κόστος και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Στην περιοχή των ερευνών το επόμενο κρίσιμο βήμα
Με την έκδοση της ελληνικής αντι-NAVTEX, η αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες επανέρχεται στο προσκήνιο, την ώρα που οι εργασίες για το καλώδιο επιχειρούν να προχωρήσουν.
Η Άγκυρα επιμένει στις διεκδικήσεις της και παρουσιάζει τις έρευνες ως δραστηριότητες για τις οποίες έχει δώσει συγκατάθεση.
Η Αθήνα απορρίπτει αυτή την ερμηνεία, επικαλούμενη τις ελληνικές άδειες και την αρμοδιότητα των ελληνικών και κυπριακών αρχών.
Το επόμενο καθοριστικό ζήτημα είναι εάν το γαλλικό πλοίο θα μπορέσει να πραγματοποιήσει απρόσκοπτα τις προγραμματισμένες έρευνες στην περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου.
Προς το παρόν, ο απόπλους έχει πραγματοποιηθεί, η διπλωματική αντιπαράθεση έχει καταγραφεί επισήμως και η ολοκλήρωση των ερευνών παραμένει το επόμενο κρίσιμο βήμα για την πορεία της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
