Αυξήσεις που ενδέχεται να ανεβάσουν την τιμή ενός πακέτου τσιγάρων έως και τα επτά ευρώ βρίσκονται στο τραπέζι των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων. Η Κύπρος θα μπορούσε να επηρεαστεί σημαντικά από την προωθούμενη αναθεώρηση της φορολογίας των καπνικών προϊόντων, ωστόσο η συμφωνία παραμένει σε εκκρεμότητα, μετά την αντίθεση της Μάλτας στην τελευταία συνεδρία του ECOFIN.
Οι αλλαγές αποτελούν μέρος της προσπάθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αυξήσει τους ελάχιστους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, να περιορίσει τις μεγάλες φορολογικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών και να εντάξει νέα προϊόντα νικοτίνης σε κοινό ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο.
Από τα €4,50–€5 έως και τα €7 το πακέτο
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου του Τμήματος Τελωνείων, Γιώργο Κωνσταντίνου, η τιμή ενός συνηθισμένου πακέτου τσιγάρων στην Κύπρο, που σήμερα κυμαίνεται περίπου στα €4,50–€5, θα μπορούσε να διαμορφωθεί στα €6, €6,50 ή ακόμη και €7.
Πρόκειται για εκτιμήσεις που βασίζονται στις μέχρι στιγμής ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις και όχι για οριστικά καθορισμένες τιμές.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν αναμένονται για την κυπριακή αγορά οι τιμές των €12 και €13 που έχουν συζητηθεί σε σχέση με άλλα ευρωπαϊκά κράτη.
Σε περίπτωση εφαρμογής της μεταρρύθμισης, η επιβάρυνση αναμένεται να προκύψει σταδιακά, μέσω μεταβατικών περιόδων.
Δεν υπήρξε συμφωνία – Η Μάλτα εμπόδισε την ομοφωνία
Καθοριστική ήταν η συνεδρία του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ECOFIN, στις 9 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες.
Η Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου παρουσίασε συμβιβαστική πρόταση, η οποία συγκέντρωσε τη στήριξη 26 από τα 27 κράτη μέλη.
Ωστόσο, η Μάλτα δεν αποδέχθηκε το τελικό κείμενο, εκφράζοντας ανησυχίες για το ύψος των νέων ελάχιστων φορολογικών συντελεστών και τις επιπτώσεις στην εθνική φορολογική πολιτική.
Επειδή η συγκεκριμένη φορολογική απόφαση απαιτεί ομοφωνία, η ευρωπαϊκή συμφωνία δεν κατέστη δυνατή.
Η Ιρλανδική Προεδρία ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειες για επίτευξη συμβιβασμού.
Συνεπώς, δεν υπάρχει σήμερα απόφαση που να επιβάλλει άμεση αύξηση των τιμών των τσιγάρων στην Κύπρο.
Τι προβλέπει η ευρωπαϊκή φορολογική πρόταση
Σύμφωνα με το τελευταίο συμβιβαστικό σχέδιο, ο ελάχιστος ειδικός φόρος κατανάλωσης στα τσιγάρα προβλέπεται να αυξηθεί σταδιακά.
Από €90 ανά 1.000 τσιγάρα σήμερα, το προτεινόμενο όριο θα ανέλθει στα €140 από τον Ιούλιο του 2028, στα €170 το 2030 και στα €200 το 2032.
Τα ποσά αυτά αφορούν ελάχιστα επίπεδα φορολογίας και όχι την τελική τιμή πώλησης ενός πακέτου.
Η πραγματική επίπτωση στον καταναλωτή θα εξαρτηθεί από τις φορολογικές ρυθμίσεις κάθε κράτους, τις μεταβατικές εξαιρέσεις και τις αποφάσεις τιμολόγησης των εταιρειών.
Μεταβατική περίοδος για την Κύπρο μέχρι το 2036
Η Κύπρος, όπως και ορισμένα άλλα κράτη μέλη, εξασφάλισε πρόβλεψη για μεγαλύτερη περίοδο προσαρμογής στο πλαίσιο της συμβιβαστικής πρότασης.
Με βάση τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν μετά το ECOFIN, η Κύπρος θα μπορούσε να έχει προθεσμία έως το 2036 για την πλήρη εφαρμογή των υψηλότερων ελάχιστων συντελεστών.
Ο Υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, χαρακτήρισε ισορροπημένη την πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας, επισημαίνοντας ότι λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των κρατών μελών.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη μεταβατική ρύθμιση αποτελεί μέρος σχεδίου που δεν έχει ακόμη εγκριθεί.
Στο νέο φορολογικό πλαίσιο και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα
Η μεταρρύθμιση δεν περιορίζεται στα συμβατικά τσιγάρα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει την καθιέρωση κοινών ελάχιστων φορολογικών κανόνων και για τα θερμαινόμενα καπνικά προϊόντα, τα υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων και τα σακουλάκια νικοτίνης.
Σήμερα οι κατηγορίες αυτές φορολογούνται με διαφορετικό τρόπο στα κράτη μέλη, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές αποκλίσεις και ρυθμιστικά κενά.
Η πρόταση αποσκοπεί στη δημιουργία πιο ομοιόμορφων κανόνων στην εσωτερική αγορά.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει τις αυξήσεις
Βασικός στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η μείωση της κατανάλωσης καπνού, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την πρόληψη του καρκίνου και την προστασία της δημόσιας υγείας.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το κάπνισμα συνδέεται με περίπου 700.000 θανάτους ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, επιδιώκεται η μείωση των μεγάλων διαφορών στη φορολογία μεταξύ των κρατών μελών.
Οι διαφορές αυτές δημιουργούν οικονομικά κίνητρα για παράνομη διακίνηση καπνικών προϊόντων από αγορές με χαμηλότερες τιμές προς χώρες με υψηλότερη φορολογία.
Από την άλλη, η συζήτηση για την αύξηση των φόρων συνοδεύεται από προβληματισμό για τις επιπτώσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών και τον κίνδυνο ενίσχυσης του παράνομου εμπορίου.
Τι θα πληρώνουν τελικά οι καταναλωτές
Παρά τις προβλέψεις για αυξήσεις, το τελικό ύψος των τιμών και ο χρόνος εφαρμογής παραμένουν ανοιχτά.
Οι ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν, προτού καθοριστούν οι εθνικές υποχρεώσεις και οι σχετικές μεταβατικές περίοδοι.
Για την ώρα, η εκτίμηση των €6–€7 ανά πακέτο αποτελεί ένδειξη της πιθανής επίπτωσης της φορολογικής μεταρρύθμισης στην κυπριακή αγορά και όχι νέα τιμή που έχει αποφασιστεί.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα αναμένεται στις διαβουλεύσεις της Ιρλανδικής Προεδρίας με τη Μάλτα, καθώς χωρίς την απαιτούμενη ομοφωνία δεν μπορεί να προχωρήσει η συμφωνία.
