Σαφές μήνυμα ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου προχωρεί, παρά τις τουρκικές αντιδράσεις, στέλνουν Αθήνα και Λευκωσία. Η ελληνική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία για τις θαλάσσιες έρευνες, ενώ ο Κύπριος Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός διαβεβαιώνει ότι οι διαδικασίες συνεχίζονται κανονικά.
Οι εξελίξεις γύρω από το έργο Great Sea Interconnector (GSI) βρίσκονται σε κρίσιμη καμπή, με το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» να κατευθύνεται προς την περιοχή διεξαγωγής των ερευνών, μετά την ανταλλαγή NAVTEX και αντι-NAVTEX μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Τουρκίας.
Τα τρία μηνύματα της Αθήνας
Η ελληνική κυβέρνηση επιδιώκει να αποσαφηνίσει τρία βασικά ζητήματα που προέκυψαν από τους ισχυρισμούς της Άγκυρας.
Πρώτον, σύμφωνα με την επίσημη ελληνική θέση, αιτήματα αδειοδότησης των ερευνητικών εργασιών υποβλήθηκαν αποκλειστικά στις αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου.
Δεύτερον, η Αθήνα διαχωρίζει την αδειοδότηση από τη διπλωματική ενημέρωση. Υπογραμμίζει ότι η ενημέρωση τρίτων χωρών για σχεδιαζόμενες εργασίες δεν σημαίνει αναγνώριση δικαιοδοσίας ούτε αίτημα συγκατάθεσης.
Τρίτον, η ελληνική πλευρά απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι η τουρκική NAVTEX αποτελεί βάση αδειοδότησης των ερευνών. Επισημαίνει ότι η τουρκική αναγγελία εκδόθηκε μεταγενέστερα και ότι το πλοίο κινείται με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες και τις σχετικές αναγγελίες των αρμόδιων αρχών.
Η γαλλική διακοίνωση και τα ερωτήματα
Στο επίκεντρο του διπλωματικού παρασκηνίου βρίσκεται ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας προς την Τουρκία, με την οποία φέρεται να έγινε ενημέρωση για τις σχεδιαζόμενες έρευνες.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στην Αθήνα, το έγγραφο είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν περιλάμβανε αίτημα άδειας από τις τουρκικές αρχές.
Ωστόσο, το πλήρες κείμενο της διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως, γεγονός που έχει προκαλέσει ερωτήματα και αντιδράσεις από κόμματα της ελληνικής αντιπολίτευσης.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επιχειρεί μέσω των ναυτικών αναγγελιών της να συνδέσει τις έρευνες με τις δικές της διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δαμιανός: Το έργο προχωρεί κανονικά
Κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός, μιλώντας το βράδυ της Τετάρτης στην εκπομπή «Προκλήσεις» του ΡΙΚ.
Ο υπουργός διαβεβαίωσε ότι η Λευκωσία συνεχίζει, σε πλήρη συντονισμό με την Αθήνα και στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, τις ενέργειες που απαιτούνται για την υλοποίηση του έργου.
Ερωτηθείς κατά πόσο το γαλλικό ερευνητικό πλοίο έχει ήδη αρχίσει τις εργασίες του, δεν επιβεβαίωσε την έναρξή τους, εξηγώντας ότι, μετά τον απόπλου, ο ακριβής χρόνος έναρξης αποτελεί τεχνικό ζήτημα.
Σε προηγούμενες δηλώσεις του είχε επαναλάβει ότι στόχος παραμένει η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης μέχρι το τέλος του 2031.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα στη θάλασσα
Το γαλλικό πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο στις 10 Νοεμβρίου, με προορισμό τις περιοχές όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι έρευνες για την πόντιση του υποβρύχιου καλωδίου.
Σύμφωνα με ελληνικά δημοσιεύματα, στο αρχικό στάδιο προβλέπονται τεχνικές δοκιμές και βαθμονόμηση του εξοπλισμού, πριν από την πλήρη ανάπτυξη των ερευνητικών εργασιών.
Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στη θαλάσσια περιοχή της Κάσου και της Καρπάθου, όπου αντίστοιχες δραστηριότητες είχαν προκαλέσει ένταση το καλοκαίρι του 2024.
Μέχρι την πρωινή ενημέρωση της Πέμπτης δεν είχε επιβεβαιωθεί νέα επιχειρησιακή παρεμπόδιση του πλοίου από τουρκικά μέσα.
Το Σάββατο η ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών
Το ζήτημα αποκτά και εσωτερική πολιτική διάσταση στην Ελλάδα.
Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης αναμένεται να ενημερώσει το Σάββατο 14 Νοεμβρίου τους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων για τις διπλωματικές κινήσεις που προηγήθηκαν και τους χειρισμούς γύρω από το έργο.
Στο επίκεντρο της ενημέρωσης αναμένεται να βρεθεί και η γαλλική ρηματική διακοίνωση, για την οποία η αντιπολίτευση ζητεί διευκρινίσεις.
Παράλληλα, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου παραμένει έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, με εγκεκριμένη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Η επόμενη κρίσιμη εξέλιξη θα είναι η επιβεβαιωμένη έναρξη και η ομαλή συνέχιση των θαλάσσιων ερευνών.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο τι αναφέρουν οι αντίθετες NAVTEX, αλλά κατά πόσο οι εργασίες θα μπορέσουν να εξελιχθούν χωρίς νέα εμπόδια στο πεδίο.
