Δύο μεγάλα αναπτυξιακά έργα, που φιλοδοξούν να μεταμορφώσουν την εικόνα της Λευκωσίας, μπαίνουν σταδιακά σε τροχιά υλοποίησης. Πρόκειται για τη δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου στον χώρο της πρώην Διεθνούς Κρατικής Έκθεσης στην Έγκωμη και την ανάπλαση της περιοχής ΣΟΠΑΖ, με σύγχρονες συνεδριακές, εκθεσιακές και άλλες υποδομές.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ιωάννου ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών, οι σχεδιασμοί αναμένεται να δρομολογηθούν μέχρι το τέλος του 2027, σε συνεργασία με τον Δήμο Λευκωσίας.
Ωστόσο, πρόκειται για μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις, η ολοκλήρωση των οποίων θα απαιτήσει αρκετά χρόνια, καθώς παραμένουν ανοικτά ζητήματα χρηματοδότησης και υλοποίησης.
Πράσινος πνεύμονας 240.000 τετραγωνικών μέτρων στην Έγκωμη
Το πιο ώριμο από τα δύο έργα αφορά τη μετατροπή της πρώην Διεθνούς Κρατικής Έκθεσης σε Μητροπολιτικό Πάρκο Δυτικής Λευκωσίας.
Ο Δήμαρχος Λευκωσίας Χαράλαμπος Προύντζος επιδιώκει τη δημιουργία ενός από τα μεγαλύτερα αστικά πάρκα της Κύπρου, σε έκταση περίπου 240.000 τετραγωνικών μέτρων.
Ο σχεδιασμός προβλέπει εκτεταμένους χώρους πρασίνου, δύο λίμνες κατακράτησης όμβριων υδάτων, οι οποίες θα μπορούν να αξιοποιούνται και για άρδευση, καθώς και σύνδεση της περιοχής με τον Άγιο Δομέτιο μέσω ποδηλατοδρόμου.
Παράλληλα, προβλέπεται η διατήρηση οκτώ από τα 55 εκθεσιακά περίπτερα, με δυνατότητα αξιοποίησής τους για νέες χρήσεις.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του Δήμου, οι κτιριακές εγκαταστάσεις δεν θα ξεπερνούν το 10% της συνολικής έκτασης.
Στα €50 εκατομμύρια η αρχική εκτίμηση κόστους
Η διαμόρφωση του πάρκου είχε εκτιμηθεί προκαταρκτικά από τον Δήμαρχο Λευκωσίας στα €50 εκατομμύρια.
Από αυτά, περίπου €25 εκατομμύρια υπολογίζεται ότι θα απαιτηθούν για τη συντήρηση και αξιοποίηση των οκτώ υφιστάμενων περιπτέρων και άλλα €25 εκατομμύρια για τη δημιουργία του πάρκου.
Πρόκειται για προκαταρκτική εκτίμηση και όχι για οριστικό εγκεκριμένο προϋπολογισμό.
Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνονται επίσης σκέψεις για τη φιλοξενία Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, χωρίς να έχουν ληφθεί τελικές αποφάσεις.
Πολυετείς αγώνες των Οικολόγων για τη δημιουργία αστικού δάσους
Η προοπτική δημιουργίας μεγάλου πάρκου στον χώρο της Κρατικής Έκθεσης δεν αποτελεί μια πρόσφατη διεκδίκηση. Το Κίνημα Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών είχε αντιταχθεί επί σειρά ετών στους προηγούμενους κυβερνητικούς σχεδιασμούς για εκτεταμένη οικιστική και εμπορική ανάπτυξη, διεκδικώντας τη μετατροπή της περιοχής σε μεγάλο αστικό δάσος, κατά το πρότυπο του Δάσους Αθαλάσσας.
Μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις, επιστολές και κοινές κινητοποιήσεις με κατοίκους της Έγκωμης, το Κίνημα ανέδειξε την ανάγκη προστασίας του δημόσιου χαρακτήρα του χώρου, περιορισμού της τσιμεντοποίησης και ουσιαστικής ενίσχυσης του αστικού πρασίνου. Σε ανακοίνωσή του τον Ιούνιο του 2025, χαιρέτισε την ανατροπή των παλαιότερων σχεδιασμών ως θετική εξέλιξη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι η αλλαγή κατεύθυνσης δεν αρκεί από μόνη της. Ζήτησε συγκεκριμένα έργα δεντροφύτευσης, ουσιαστική δημόσια διαβούλευση και συμμετοχή των κατοίκων, ώστε ο χώρος να μετατραπεί σε πραγματικό πνεύμονα πρασίνου και όχι σε μια νέα περιοχή εμπορικής εκμετάλλευσης.
Η «Πρωτοβουλία για μια Ανθρώπινη Έγκωμη» ζητά ουσιαστικά πράσινο πάρκο
Καθοριστική υπήρξε επίσης η δράση της «Πρωτοβουλίας για μια Ανθρώπινη Έγκωμη», ομάδας οργανωμένων κατοίκων που διεκδικεί εδώ και χρόνια τη μετατροπή της πρώην Κρατικής Έκθεσης σε μεγάλο δημόσιο πάρκο. Η Πρωτοβουλία συνεργάστηκε με τους Οικολόγους σε συμβολικές δράσεις καθαρισμού του χώρου το 2022 και το 2023, ενώ πραγματοποίησε σειρά παρεμβάσεων προς την κυβέρνηση, τη Βουλή και τις τοπικές αρχές.
Σε νεότερη τοποθέτησή της, τον Σεπτέμβριο του 2026, η Πρωτοβουλία επέμεινε στη δημιουργία Εθνικού Πάρκου, εκφράζοντας ανησυχία για το ενδεχόμενο οι νέοι σχεδιασμοί να απομακρυνθούν από τον στόχο ενός ουσιαστικά πράσινου δημόσιου χώρου. Παράλληλα, έχει ζητήσει δημόσιο διάλογο και αναθεώρηση των οδικών σχεδιασμών στην Έγκωμη, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες προτεινόμενες παρεμβάσεις ενδέχεται να επιβαρύνουν τον οικιστικό χαρακτήρα και την ποιότητα ζωής στην περιοχή.
Το ΣΟΠΑΖ μετατρέπεται σε νέο αναπτυξιακό πυρήνα
Το δεύτερο μεγάλο έργο αφορά την ανάπλαση της περιοχής ΣΟΠΑΖ, στην ανατολική Λευκωσία.
Στόχος είναι η αξιοποίηση μιας υποβαθμισμένης περιοχής και η δημιουργία ενός σύγχρονου κέντρου επιχειρηματικότητας, καινοτομίας, εκπαίδευσης και κοινωνικής δραστηριότητας.
Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνεται συνεδριακό και εκθεσιακό κέντρο περίπου 15.000 τετραγωνικών μέτρων.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία Ζώνης Καινοτομίας, με γραφεία, εργαστήρια και εγκαταστάσεις που θα μπορούν να υποστηρίζουν ερευνητικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Εξετάζονται επίσης οικιστικές αναπτύξεις, αθλητικές εγκαταστάσεις, νέο σχολείο και εκτεταμένοι χώροι πρασίνου και αναψυχής.
Η ανάπλαση αναμένεται να επηρεάσει την ευρύτερη περιοχή, περιλαμβανομένων της Παλλουριώτισσας, της Αγλαντζιάς και του Καϊμακλίου.
Προτεραιότητα στο Πάρκο της Κρατικής Έκθεσης
Ο Υπουργός Εσωτερικών ανέφερε ότι έχει ήδη παρουσιαστεί μελέτη του Δήμου Λευκωσίας για την περιοχή ΣΟΠΑΖ και ότι το θέμα συζητήθηκε σε υπουργικό επίπεδο.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το έργο της πρώην Κρατικής Έκθεσης έχει προτεραιότητα, καθώς βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο προετοιμασίας.
Το στοίχημα της υλοποίησης και της δημόσιας συμμετοχής
Παρότι τα δύο έργα θεωρούνται σημαντικά για τη μελλοντική ανάπτυξη της πρωτεύουσας, δεν έχουν ανακοινωθεί οριστικά χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης.
Η εξεύρεση χρηματοδότησης, η οριστικοποίηση των σχεδίων και η ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών αποτελούν καθοριστικές προϋποθέσεις για την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών.
Ειδικότερα για την Κρατική Έκθεση, η υλοποίηση του πάρκου συνδέεται και με ένα διαχρονικό αίτημα της κοινωνίας των πολιτών για περισσότερο δημόσιο πράσινο, προστασία του περιβάλλοντος και περιορισμό της αστικής θερμικής επιβάρυνσης.
Το επόμενο διάστημα θα φανεί κατά πόσο ο τελικός σχεδιασμός θα ανταποκριθεί τόσο στις αναπτυξιακές προτεραιότητες του Δήμου όσο και στις προσδοκίες των κατοίκων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων που διεκδικούν εδώ και χρόνια την αξιοποίηση του χώρου ως μεγάλου αστικού πάρκου.
Πληροφορίες από Φιλελεύθερο
