Σημαντική γήρανση του πληθυσμού, μείωση του αριθμού των ανθρώπων σε παραγωγική ηλικία και σταδιακή παράταση του εργασιακού βίου προβλέπει για την Κύπρο νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι εκτιμήσεις εκτείνονται μέχρι το 2080 και αναδεικνύουν τις μακροπρόθεσμες προκλήσεις για το συνταξιοδοτικό σύστημα, χωρίς όμως να συνιστούν απόφαση αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης.
Τα στοιχεία περιλαμβάνονται στο πρώτο μέρος της έκθεσης «2027 Ageing Report», που δημοσιεύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 2026 από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων της Κομισιόν.
Η έκθεση αποτυπώνει τις δημογραφικές και οικονομικές παραδοχές πάνω στις οποίες θα στηριχθούν οι αναλυτικές προβλέψεις για τις συνταξιοδοτικές δαπάνες, την υγεία και τη μακροχρόνια φροντίδα. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις αναμένεται να δημοσιευθούν την άνοιξη του 2027.
Το 36,3% του πληθυσμού θα είναι άνω των 65 ετών
Σύμφωνα με τις προβολές της Eurostat, το ποσοστό των κατοίκων ηλικίας 65 ετών και άνω στην Κύπρο αναμένεται να αυξηθεί από 18,5% το 2025 σε 36,3% το 2080.
Με άλλα λόγια, περισσότεροι από ένας στους τρεις κατοίκους εκτιμάται ότι θα ανήκουν στις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η αύξηση των ατόμων άνω των 80 ετών. Το ποσοστό τους προβλέπεται να ανέλθει από 4,5% του πληθυσμού το 2025 σε 16,7% το 2080.
Την ίδια στιγμή, το μερίδιο του πληθυσμού ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να περιοριστεί από 61,5% σε 49,6%.
Η μεταβολή αυτή αναμένεται να επηρεάσει την αγορά εργασίας, τις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης και τη χρηματοδότηση των κοινωνικών παροχών.
Λιγότεροι εργαζόμενοι σε αναλογία με τους ηλικιωμένους
Ένας από τους σημαντικότερους δείκτες της έκθεσης αφορά την αναλογία των ηλικιωμένων προς τον πληθυσμό εργασιακής ηλικίας.
Ο λεγόμενος δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων προβλέπεται να αυξηθεί από 30% το 2025 σε 73,2% το 2080.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ενώ σήμερα αντιστοιχούν περίπου 30 άτομα άνω των 65 ετών σε κάθε 100 άτομα ηλικίας 20 έως 64 ετών, το 2080 ο αντίστοιχος αριθμός εκτιμάται ότι θα ξεπερνά τα 73.
Ακόμη πιο έντονη είναι η μεταβολή του οικονομικού δείκτη εξάρτησης ηλικιωμένων, ο οποίος συγκρίνει τους οικονομικά μη ενεργούς ηλικιωμένους με τους απασχολουμένους ηλικίας 20 έως 64 ετών. Σύμφωνα με τις προβολές, αυξάνεται από 33,6% σε 78%.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν την πίεση που μπορεί να ασκήσει η πληθυσμιακή γήρανση στη χρηματοδότηση των συντάξεων και των κοινωνικών υπηρεσιών.
Προβλέπεται έξοδος από την εργασία στα 68 έτη – Δεν αλλάζει σήμερα το όριο συνταξιοδότησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκτίμηση της Κομισιόν για τη μέση ηλικία αποχώρησης από την αγορά εργασίας.
Στην περίπτωση της Κύπρου, η μέση ηλικία εξόδου υπολογίζεται στα 64,6 έτη για το 2026 και προβλέπεται να φτάσει τα 68 έτη το 2080.
Η προβολή είναι ίδια για άνδρες και γυναίκες κατά το καταληκτικό έτος.
Ωστόσο, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: η μέση ηλικία αποχώρησης από την εργασία δεν ταυτίζεται με το νομοθετημένο όριο συνταξιοδότησης.
Η έκθεση δεν ανακοινώνει αύξηση της συντάξιμης ηλικίας στα 68 ή στα 69 χρόνια.
Στην Κύπρο το γενικό όριο συνταξιοδότησης παραμένει στα 65 έτη, με δυνατότητα συνταξιοδότησης από τα 63 υπό συγκεκριμένες ασφαλιστικές προϋποθέσεις και με τις προβλεπόμενες μειώσεις.
Νέα αξιολόγηση του ορίου το 2030
Η ευρωπαϊκή έκθεση υπενθυμίζει ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του 2012 εισήγαγε μηχανισμό σύνδεσης του ορίου συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής.
Η πρώτη σχετική επανεξέταση πραγματοποιήθηκε το 2024 και εφαρμόστηκε το 2025, χωρίς να προκύψει αύξηση του ορίου των 65 ετών.
Η επόμενη αξιολόγηση προβλέπεται για το 2030.
Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν θεσμοθετημένες διαδικασίες επανεξέτασης, αλλά όχι ήδη εγκεκριμένη απόφαση για συγκεκριμένο νέο όριο συνταξιοδότησης τις επόμενες δεκαετίες.
Αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής, παραμένουν χαμηλές οι γεννήσεις
Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί μια θετική κοινωνική εξέλιξη, η οποία όμως μεταβάλλει σημαντικά τη δημογραφική σύνθεση της χώρας.
Σύμφωνα με την έκθεση, μια γυναίκα ηλικίας 65 ετών το 2025 αναμένεται να ζήσει κατά μέσο όρο άλλα 22,5 χρόνια και ένας άνδρας άλλα 19,9 χρόνια.
Για το 2080, οι αντίστοιχες προβολές ανέρχονται σε 26,6 χρόνια για τις γυναίκες και 24,3 χρόνια για τους άνδρες.
Την ίδια στιγμή, ο δείκτης γονιμότητας εκτιμάται ότι θα αυξηθεί μόνο οριακά, από 1,31 παιδιά ανά γυναίκα το 2025 σε 1,48 το 2080, παραμένοντας κάτω από το επίπεδο αναπλήρωσης των γενεών.
Η καθαρή μετανάστευση εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη συγκράτηση της πληθυσμιακής μείωσης, χωρίς όμως να ανατρέπει τη γενικότερη τάση γήρανσης.
Οι προβλέψεις στο επίκεντρο της συζήτησης για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση
Η δημοσίευση των στοιχείων συμπίπτει με την προσπάθεια της κυβέρνησης να προωθήσει τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος, με στόχο την εφαρμογή αλλαγών από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Ο Υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας έχει επανειλημμένα αναφέρει ότι η κυβερνητική πολιτική βασίζεται στη διατήρηση του γενικού ορίου συνταξιοδότησης στα 65 έτη.
Οι κυβερνητικές προτάσεις περιλαμβάνουν αλλαγές στην αναλογιστική μείωση για πρόωρη συνταξιοδότηση, κίνητρα για μεγαλύτερη παραμονή στην εργασία και παρεμβάσεις στη λειτουργία του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Πρόκειται, ωστόσο, για μεταρρυθμίσεις που δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει τη νομοθετική τους πορεία.
Η πρόκληση για τις επόμενες γενιές
Η νέα ευρωπαϊκή έκθεση δεν προεξοφλεί ότι το συνταξιοδοτικό σύστημα της Κύπρου θα καταστεί μη βιώσιμο. Καταγράφει, όμως, δημογραφικές μεταβολές που θα επηρεάσουν τις μελλοντικές οικονομικές και κοινωνικές ισορροπίες.
Οι αναλυτικές προβλέψεις για το κόστος των συντάξεων και τις επιπτώσεις στα δημόσια οικονομικά θα παρουσιαστούν στο επόμενο μέρος της έκθεσης, την άνοιξη του 2027.
Μέχρι τότε, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η Κύπρος θα χρειαστεί να προσαρμόσει μακροπρόθεσμα την πολιτική της στην πραγματικότητα ενός πληθυσμού που ζει περισσότερο, αλλά διαθέτει αναλογικά λιγότερους ανθρώπους σε εργασιακή ηλικία.
