Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι πληροφορήθηκαν μια σημαντική εξέλιξη τη Δευτέρα, λίγο πριν λήξει το τελεσίγραφο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς το Ιράν: ο ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ φέρεται να έδωσε εντολή στους διαπραγματευτές του να προχωρήσουν σε συμφωνία, για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης.
Παρά τις δημόσιες απειλές του Τραμπ για σκληρή στρατιωτική δράση, στο παρασκήνιο διαφαινόταν κινητικότητα προς διπλωματική αποκλιμάκωση. Αμερικανικές δυνάμεις και αξιωματούχοι του Πενταγώνου προετοιμάζονταν για ενδεχόμενη εκτεταμένη επίθεση, ενώ στην περιοχή επικρατούσε έντονη ανησυχία για πιθανά ιρανικά αντίποινα. Την ίδια στιγμή, άμαχοι στο Ιράν εγκατέλειπαν τις εστίες τους φοβούμενοι κλιμάκωση.
Καθοριστικό ρόλο στις διαβουλεύσεις είχε ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος απέρριψε αρχικά ιρανική πρόταση ως ανεπαρκή, πυροδοτώντας έναν γύρο έντονων και χαοτικών διαπραγματεύσεων. Στη διαδικασία ενεπλάκησαν μεσολαβητές από το Πακιστάν, καθώς και διπλωμάτες από άλλες χώρες, προσπαθώντας να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι ΗΠΑ ενέκριναν μια αναθεωρημένη πρόταση για δίμηνη (δύο εβδομάδων) κατάπαυση του πυρός. Η τελική απόφαση πέρασε στον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος συμμετείχε ενεργά αλλά υπό άκρα μυστικότητα, λόγω φόβων για πιθανή στοχοποίησή του. Η έγκρισή του θεωρήθηκε κομβική αλλαγή στάσης.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρεται να είχε επίσης καθοριστική συμβολή, τόσο στις συνομιλίες όσο και στην εσωτερική πειθώ προς στρατιωτικούς κύκλους. Παράλληλα, η Κίνα φέρεται να ενθάρρυνε το Ιράν να αναζητήσει διέξοδο μέσω διαπραγματεύσεων.
Παρά τα σημάδια προόδου, ο Τραμπ συνέχισε τη σκληρή ρητορική, απειλώντας με καταστροφικές συνέπειες. Ωστόσο, σύμφωνα με πηγές, οι συνομιλίες δεν διακόπηκαν και αντίθετα προχωρούσαν.
Στις διεργασίες συμμετείχε ενεργά και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ενώ ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου διατηρούσε συνεχή επικοινωνία με την Ουάσινγκτον, εκφράζοντας ανησυχία για την πορεία των εξελίξεων.
Τελικά, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ δημοσιοποίησε τους όρους της συμφωνίας, καλώντας τις πλευρές να τους αποδεχτούν. Παρά τις πιέσεις από συμμάχους του να απορρίψει την πρόταση, ο Τραμπ την αποδέχτηκε, έπειτα από συνεννόηση με τον Νετανιάχου και επαφές με την πακιστανική ηγεσία.
Μετά την ανακοίνωση, οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή αποχώρησης, ενώ ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν θα τηρήσει την εκεχειρία και θα επιτρέψει τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ υπό όρους.
Παρά τη συμφωνία, παραμένουν αβεβαιότητες ως προς τη διάρκειά της και τη στάση των εμπλεκόμενων πλευρών. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν μέσω των συνομιλιών να περιορίσουν το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, όμως σημαντικές διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης.
