Η CENTCOM ανακοίνωσε την κατάρριψη ιρανικών drones κοντά στα Στενά, ενώ οι δύο πλευρές διαπραγματεύονται τις τελευταίες λεπτομέρειες του μνημονίου συνεννόησης
Κοντά στην επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζονται οι δύο πλευρές, σύμφωνα με δηλώσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη σταδιακή άρση του αμερικανικού αποκλεισμού κατά του Ιράν, ενώ η υπογραφή της ενδέχεται να πραγματοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
Την ίδια ώρα, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι κατέρριψε πολλαπλά ιρανικά drones αυτοκτονίας που, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, επιχείρησαν να διαταράξουν την εμπορική ναυσιπλοΐα κοντά στα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι η κυκλοφορία των πλοίων συνεχίζεται χωρίς εμπόδια και ότι ο κρίσιμος διεθνής εμπορικός διάδρομος παραμένει ανοικτός.
Αισιοδοξία στην Τεχεράνη για άμεση υπογραφή
Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι το μνημόνιο συνεννόησης θα υπογραφεί «εξ αποστάσεως» μόλις ολοκληρωθούν τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεων.
«Μόλις τα τελικά στάδια των διαπραγματεύσεών μας ολοκληρωθούν, η συμφωνία αυτή θα υπογραφεί και θα ανακοινωθεί. Η υπογραφή θα πραγματοποιηθεί αρχικά ψηφιακά. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος θα υπογράψει από απόσταση», ανέφερε ο Αμπάς Αραγτσί.
«Αυτό θα μπορούσε να συμβεί μέσα στις επόμενες ημέρες. Είμαι αισιόδοξος», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον Ιρανό υπουργό, το μνημόνιο έχει υποστηρικτές αλλά και επικριτές στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί ακόμη οριστική συλλογική απόφαση.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Ο Αραγτσί δήλωσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει ως πρώτο βασικό σημείο την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν.
Παράλληλα, προβλέπεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία είχαν ουσιαστικά κλείσει μετά την έναρξη του πολέμου. Η σύγκρουση ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους, με την Τεχεράνη να απαντά πλήττοντας το Ισραήλ και αμερικανικούς συμμάχους στον Κόλπο.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως, καθώς μέσω αυτών διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ο Ιρανός υπουργός άφησε να εννοηθεί ότι το καθεστώς λειτουργίας του περάσματος δεν θα επιστρέψει πλήρως στην προπολεμική κατάσταση, σημειώνοντας ότι η διαχείρισή του «δεν θα είναι πλέον η ίδια όπως πριν». Από τότε που η Τεχεράνη επέβαλε περιορισμούς στη διέλευση πλοίων, απαιτεί την καταβολή τέλους από τα εμπορικά σκάφη που επιθυμούν να περάσουν από την περιοχή, θέση που απορρίπτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ
Παρά το θετικό κλίμα που καταγράφεται στις διαπραγματεύσεις, η ένταση στην περιοχή παραμένει υψηλή. Η CENTCOM ανακοίνωσε το βράδυ της Παρασκευής ότι αμερικανικές δυνάμεις κατέρριψαν πολλαπλά ιρανικά drones αυτοκτονίας κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη εκτοξεύθηκαν με στόχο να παρεμποδίσουν την εμπορική ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
«Οι δυνάμεις μας κατέρριψαν όλα τα drones τις τελευταίες ώρες, ενώ η κίνηση μέσω των Στενών συνεχίζεται απρόσκοπτα», ανέφερε η CENTCOM, προσθέτοντας ότι «ο διεθνής εμπορικός διάδρομος παραμένει ανοικτός για τη διέλευση πλοίων».
Η διαφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα
Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, σημαντικές διαφορές εξακολουθούν να υπάρχουν σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, μετά την επίτευξη της αρχικής συμφωνίας θα ακολουθήσει περίοδος διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών με αντικείμενο τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης.
Η Ουάσινγκτον ζητεί την καταστροφή και απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού από το ιρανικό έδαφος, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι η λύση θα πρέπει να είναι η αραίωση των αποθεμάτων εντός της χώρας.
«Η θέση μας ήταν πάντα ότι ο μόνος τρόπος διαχείρισης των αποθεμάτων εμπλουτισμένων υλικών είναι η αραίωσή τους στο Ιράν», δήλωσε ο Αραγτσί.
Η αραίωση του ουρανίου σε ποσοστό κάτω του 5%, πολύ χαμηλότερα από το επίπεδο του 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, θεωρείται ότι θα απομάκρυνε σημαντικά τις ανησυχίες για πιθανή στρατιωτική χρήση του προγράμματος.
Η Τεχεράνη επιμένει διαχρονικά ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς, ενώ οι δυτικές χώρες εκφράζουν φόβους ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων.
Σταδιακή άρση κυρώσεων και οικονομική επανένταξη
Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι δεν προβλέπεται άμεση οικονομική ενίσχυση του Ιράν ούτε αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων πριν από την εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Αντίθετα, προβλέπεται σταδιακή επανένταξη της χώρας στην παγκόσμια οικονομία, με προοδευτική άρση κυρώσεων και ενδεχόμενη αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων σε μεταγενέστερο στάδιο.
Η Ουάσινγκτον υπογραμμίζει ότι τα οικονομικά οφέλη θα εξαρτηθούν αποκλειστικά από την επαληθεύσιμη εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναλάβει η Τεχεράνη.
Ο ρόλος του Πακιστάν και το ζήτημα της Χεζμπολάχ
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι το μνημόνιο συνεννόησης έχει συμφωνηθεί επί της αρχής και απομένει η οριστικοποίησή του.
Παράλληλα, ο Αραγτσί υποστήριξε ότι η συμφωνία προβλέπει και τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αν και αμερικανικές πηγές έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι το ζήτημα αυτό δεν αποτελεί τμήμα του υπό διαπραγμάτευση πλαισίου.
Το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες, οι οποίες αποσκοπούν στην παράταση της εκεχειρίας και στην έναρξη ευρύτερων διαπραγματεύσεων για τα βασικά ζητήματα ασφαλείας στην περιοχή.
