Νέα πρόκληση στην Ανατολική Μεσόγειο προκαλεί η απόφαση της Τουρκίας να εκδώσει τη NAVTEX 0953/26, με την οποία προαναγγέλλει έρευνες του ερευνητικού σκάφους «Oruç Reis» σε περιοχές της κυπριακής υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων.
Τι προβλέπει η τουρκική NAVTEX
Η αναγγελία εκδόθηκε από τον υδρογραφικό σταθμό της Αττάλειας στις 30 Σεπτεμβρίου και έχει ισχύ από την 1η έως τις 25 Οκτωβρίου 2026. Σύμφωνα με το κείμενό της, στις έρευνες θα συμμετάσχουν το «Oruç Reis» και τα σκάφη «Denar Pathfinder», «Denar Echo» και «Kirici».
Η θαλάσσια περιοχή που δεσμεύεται εκτείνεται από τα ανοιχτά της νότιας τουρκικής ακτογραμμής, μεταξύ Αττάλειας και Μερσίνης, έως τη θαλάσσια περιοχή νοτίως των κατεχομένων. Σύμφωνα με το ΚΥΠΕ, η παρούσα αποστολή αφορά την περιοχή μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων και όχι τη ζώνη νοτίως του Καστελλόριζου όπου το σκάφος είχε δραστηριοποιηθεί το 2020.
Η κυπριακή αντίδραση
Η Κυπριακή Δημοκρατία αντέδρασε άμεσα σε δύο επίπεδα.
Αντι-NAVTEX από το ΚΣΕΔ: Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΚΣΕΔ) εξέδωσε την αντι-NAVTEX 290/26, με την οποία χαρακτηρίζει την τουρκική αναγγελία παράνομη και παραβίαση της κυριαρχίας και της δικαιοδοσίας της Δημοκρατίας. Σύμφωνα με το δημοσιευμένο κείμενο, αρμόδιος σταθμός στην περιοχή ευθύνης της Δημοκρατίας είναι το JRCC Λάρνακας.
Δήλωση Κυβερνητικού Εκπροσώπου: Ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης δήλωσε στο ΚΥΠΕ ότι η νέα τουρκική NAVTEX «είναι παράνομη, όπως άλλωστε ήταν και οι προηγούμενες». Τόνισε ότι για τον εθνικό εναέριο χώρο, το FIR και τον θαλάσσιο χώρο «αρμόδιες είναι οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας». Παράλληλα, ανέφερε ότι στάλθηκαν οδηγίες από το Υπουργείο Εξωτερικών για καταγγελία στους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την κίνηση της Τουρκίας «συνήθη τακτική», σημειώνοντας ότι η Κυβέρνηση αντέδρασε αμέσως με την έκδοση αντι-NAVTEX.
Η ελληνική αντίδραση
Από την πλευρά της, η Αθήνα αντέδρασε μέσω διπλωματικών πηγών, οι οποίες χαρακτήρισαν την τουρκική NAVTEX «μία ακόμη προκλητική μονομερή ενέργεια». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, «με την παράτυπη τουρκική NAVTEX (953/26), η Τουρκία εξήγγειλε παράνομες έρευνες σε περιοχές κυπριακών χωρικών υδάτων και υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του σχεδιαζόμενου υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Τουρκίας και της παράνομης αποσχιστικής οντότητας».
Οι διπλωματικές πηγές τόνισαν ότι, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), «μονομερείς ενέργειες για την ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών, χωρίς τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας, στερούνται νομικής βάσης και παραβιάζουν την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα». Προειδοποίησαν ακόμη ότι «σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρύτερη περιοχή, ανάλογες ενέργειες επιτείνουν τις εντάσεις, υπονομεύουν την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και λειτουργούν εις βάρος της περιφερειακής σταθερότητας».
Το πλαίσιο: ο αγωγός φυσικού αερίου
Η NAVTEX συνδέεται άμεσα με τον σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο αγωγό φυσικού αερίου μεταξύ Τουρκίας και κατεχομένων, βάσει του Μνημονίου Συναντίληψης που υπογράφηκε στις 10 Ιουλίου 2026. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», το έργο αναμένεται να προχωρήσει σχετικά γρήγορα μετά την ολοκλήρωση των ερευνών, καθώς το μεγαλύτερο τμήμα του αγωγού είναι ήδη κατασκευασμένο.
Ο σχεδιασμός εντάσσεται στην ευρύτερη τουρκική στρατηγική για ενίσχυση της εξάρτησης των κατεχομένων από την Άγκυρα, με δεδομένο ότι τα κατεχόμενα υδροδοτούνται ήδη από αγωγό που μεταφέρει νερό από την Τουρκία.
Διεθνείς διαστάσεις
Η κίνηση της Τουρκίας έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς:
- Η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ από την 1η Οκτωβρίου.
- Βρίσκεται σε εξέλιξη η πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για το Κυπριακό, με την προσωπική του απεσταλμένη να αναμένεται στην Κύπρο τον Οκτώβριο.
- Έχει ήδη κατατεθεί ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (E-002946/2026) σχετικά με τη συμφωνία για τον αγωγό, με το επιχείρημα ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τι σημαίνει πρακτικά η NAVTEX
Αξίζει να σημειωθεί ότι η NAVTEX αποτελεί ναυτιλιακή αναγγελία και δεν πιστοποιεί από μόνη της την πραγματική θέση του ερευνητικού σκάφους, την έναρξη κατασκευής ή την ολοκλήρωση του αγωγού. Για τη Λευκωσία, ωστόσο, το ζήτημα αφορά τόσο την κυριαρχία όσο και τη ναυτική ασφάλεια στην περιοχή ευθύνης της.
