Νέα, σοβαρή διάσταση αποκτά η υπόθεση των έργων στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα, καθώς η Ελεγκτική Υπηρεσία αναφέρει ότι προτίθεται να διαβιβάσει την Ειδική Έκθεσή της στον Γενικό Εισαγγελέα, προκειμένου να κριθεί κατά πόσο συντρέχει λόγος διερεύνησης ενδεχόμενης διάπραξης αδικημάτων.
Στον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας οδηγείται η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των κατασκευαστικών έργων στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα.
Η εξέλιξη ανεβάζει αισθητά το βάρος των ευρημάτων που δημοσιοποιήθηκαν την Τετάρτη, καθώς η Ελεγκτική δεν περιορίζεται στην καταγραφή περιβαλλοντικών και διοικητικών αδυναμιών, αλλά ζητεί πλέον να εξεταστεί κατά πόσο προκύπτει θέμα πιθανής διάπραξης αδικημάτων.
Στην ίδια την Έκθεση αναφέρεται ότι, «λόγω της σοβαρότητας των θεμάτων που καταγράφονται», η Υπηρεσία προτίθεται να τη διαβιβάσει στον Γενικό Εισαγγελέα, ώστε αυτός, ασκώντας κατά την κρίση του τις συνταγματικές του εξουσίες, να αποφασίσει κατά πόσο συντρέχει λόγος διερεύνησης.
Η διατύπωση είναι σημαντική: η Ελεγκτική δεν αποφαίνεται ότι έχουν διαπραχθεί αδικήματα, αλλά θεωρεί τα ευρήματα αρκετά σοβαρά ώστε να ζητήσει από τον Γενικό Εισαγγελέα να κρίνει εάν χρειάζεται περαιτέρω ποινική διερεύνηση.
Βαριά ευρήματα για σχεδιασμό και εκτέλεση των έργων
Η Ειδική Έκθεση καταγράφει σειρά προβλημάτων από το στάδιο της περιβαλλοντικής αξιολόγησης μέχρι την κατασκευή και την εποπτεία των έργων.
Μεταξύ άλλων, η Ελεγκτική διαπιστώνει ότι η δέουσα εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του Σχεδίου Αειφόρου Ανάπτυξης έγινε χωρίς να έχουν προηγουμένως θεσπιστεί ειδικοί στόχοι διατήρησης για την προστατευόμενη περιοχή.
Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις στις οποίες νομικά δεσμευτικοί περιβαλλοντικοί όροι δεν ενσωματώθηκαν επαρκώς στα κατασκευαστικά σχέδια, αλλά και αποκλίσεις που προέκυψαν κατά την ίδια την εκτέλεση των εργασιών.
Η Ελεγκτική σημειώνει ότι προβλήματα εντοπίστηκαν αφού είχαν ήδη πραγματοποιηθεί επεμβάσεις, με αποτέλεσμα αναστολές εργασιών, επανασχεδιασμό, ανάγκη αποκαταστάσεων, πρόσθετο κόστος και περιβαλλοντική επιβάρυνση.
17 από τους 19 όρους δεν είχαν εκπληρωθεί πλήρως
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους 19 συμπληρωματικούς ή τροποποιημένους περιβαλλοντικούς όρους που τέθηκαν μετά την έναρξη των έργων.
Κατά τον έλεγχο, οι 17 από αυτούς δεν είχαν ακόμη εκπληρωθεί πλήρως.
Για τους άλλους δύο, που αφορούσαν υπερεκσκαφές, η ίδια η Ελεγκτική αναφέρει ότι η περιβαλλοντική επιβάρυνση που είχε ήδη προκληθεί δεν μπορούσε να αναστραφεί.
Αγωγός 3,8 χιλιομέτρων που αποφασίστηκε να αφαιρεθεί
Στην Έκθεση περιλαμβάνεται και η περίπτωση περίπου 3.800 μέτρων αγωγού ύδρευσης και καλωδίου αυτοματισμού που είχαν εγκατασταθεί για την εξυπηρέτηση των κόμβων υποδομών.
Στη συνέχεια αποφασίστηκε ότι ο αγωγός και το καλώδιο θα έπρεπε να αφαιρεθούν και να μεταφερθούν εκτός του Εθνικού Δασικού Πάρκου.
Η Ελεγκτική κάνει στο σημείο αυτό ρητά λόγο για πρόσθετες δαπάνες που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί και για «σπατάλη δημοσίου χρήματος και περιβαλλοντική επιβάρυνση».
Αποκλίσεις σε δρόμους και εκσκαφές
Η Έκθεση καταγράφει επίσης αποκλίσεις στα πλάτη των δρόμων σε σχέση με όσα είχαν εγκριθεί περιβαλλοντικά.
Σε συγκεκριμένο τμήμα του δρόμου Άσπρος Ποταμός–Τοξεύτρα–Λάρα, για παράδειγμα, η μέγιστη διατομή που προέβλεπαν οι σχετικοί όροι ήταν 7,20 μέτρα, ενώ κατασκευαστικό σχέδιο εμφάνιζε διατομή 7,90 μέτρων.
Σε άλλο σημείο του ίδιου δρόμου, η Ελεγκτική μέτρησε βάθος εκσκαφής 2,10 μέτρων, όταν το μέγιστο που προέβλεπαν τα κατασκευαστικά σχέδια ήταν 1,875 μέτρα.
Παράλληλα, καταγράφηκαν προβλήματα σε υδραυλικά έργα και οχετούς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι αποκλίσεις εντοπίστηκαν όταν τα έργα είχαν ήδη κατασκευαστεί ή βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο.
€6,3 εκατ. το συμβόλαιο – Μόλις 17,67% υλοποίηση
Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης είναι επίσης ιδιαίτερα σοβαρή.
Η συμβατική αξία της Α΄ Φάσης του έργου ανερχόταν σε €6.295.000 πλέον ΦΠΑ.
Μέχρι την αναστολή των εργασιών, τον Δεκέμβριο του 2023, είχαν εκτελεστεί εργασίες που αντιστοιχούσαν μόλις στο 17,67% του έργου, παρότι είχε ήδη παρέλθει το 94% του συμβατικού χρόνου.
Η Ελεγκτική καταγράφει ακόμη ότι το Τμήμα Δασών δεν ήταν σε όλες τις περιπτώσεις σε θέση να παράσχει πλήρη στοιχεία για το επιμέρους κόστος των κατασκευαστικών εργασιών, επισημαίνοντας ότι κάτι τέτοιο αυξάνει τον κίνδυνο λανθασμένων πληρωμών.
Η απάντηση του Υπουργείου Γεωργίας
Μετά τη δημοσιοποίηση της Έκθεσης, το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι θα μελετήσει και θα αξιοποιήσει τα ευρήματα, τις διαπιστώσεις και τις συστάσεις της Ελεγκτικής.
Το Υπουργείο σημειώνει ότι είχε ήδη καταθέσει, στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης, αναλυτική επιστολή 36 σελίδων με τις θέσεις και τις διευκρινίσεις των αρμόδιων Τμημάτων, η οποία περιλαμβάνεται αυτούσια ως παράρτημα στην τελική Έκθεση.
Παράλληλα, αναγνωρίζει την ανάγκη συνεχούς βελτίωσης των διαδικασιών περιβαλλοντικής αξιολόγησης, τεκμηρίωσης, παρακολούθησης και διοικητικού συντονισμού, σημειώνοντας ωστόσο ότι η αξιολόγηση των έργων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το θεσμικό και νομικό πλαίσιο που ίσχυε κατά τον χρόνο λήψης των αποφάσεων, καθώς και τις διορθωτικές ενέργειες που ακολούθησαν.
Το Υπουργείο αναφέρει ακόμη ότι τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα για περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των έργων, ενώ οι προτεινόμενοι χώροι εξυπηρέτησης επισκεπτών μειώθηκαν από 14 σε οκτώ.
Παράλληλα, προωθείται η θεσμοθέτηση ειδικών στόχων διατήρησης για τις περιοχές Natura 2000, περιλαμβανομένης της Χερσονήσου του Ακάμα.
Τώρα ο λόγος στον Γενικό Εισαγγελέα
Η πρόθεση της Ελεγκτικής να διαβιβάσει την Έκθεση στον Γενικό Εισαγγελέα ανοίγει πλέον ένα νέο κεφάλαιο στην υπόθεση.
Αφού παραλάβει το υλικό, εναπόκειται στον ίδιο να κρίνει κατά πόσο τα ευρήματα δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση για ενδεχόμενη διάπραξη ποινικών αδικημάτων.
Μέχρι να ληφθεί σχετική απόφαση, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει διαπίστωση ποινικής ευθύνης οποιουδήποτε προσώπου ή υπηρεσίας.
Το βέβαιο είναι ότι, μετά τη δημοσιοποίηση της Ειδικής Έκθεσης, η υπόθεση του Ακάμα δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο ζήτημα της περιβαλλοντικής διαχείρισης και του δημόσιου κόστους, αλλά περνά και στο πεδίο της ενδεχόμενης ποινικής διερεύνησης.
