Στην επέκταση του δικτύου Πράσινων Σημείων από 28 σε 36 προχωρεί η Κύπρος, με παράλληλο σχεδιασμό για 17 μικρότερες εγκαταστάσεις σε ορεινές κοινότητες. Ωστόσο, σοβαρές καθυστερήσεις, οικονομικές εκκρεμότητες και προβλήματα στη διαχείριση των αποβλήτων εξακολουθούν να εμποδίζουν την πλήρη αξιοποίηση των υποδομών, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα 50 πράσινα περίπτερα, από τα οποία λειτουργούν μόλις πέντε.
Τα προβλήματα αλλά και οι σχεδιασμοί για επέκταση του δικτύου τέθηκαν την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος, με τη συμμετοχή εκπροσώπων του Υπουργείου Γεωργίας, των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης και των τοπικών αρχών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από τον γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, Κώστα Κωνσταντίνου, στην Κύπρο λειτουργούν σήμερα 28 Πράσινα Σημεία: οκτώ στη Λευκωσία, οκτώ στη Λάρνακα, πέντε στην Πάφο, τέσσερα στη Λεμεσό και τρία στην Αμμόχωστο.
Ο αριθμός τους αναμένεται να αυξηθεί στα 36 με την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης επέκτασης.
Πού δημιουργούνται νέα Πράσινα Σημεία
Έχουν ήδη ολοκληρωθεί οι κατασκευαστικές εργασίες νέων υποδομών σε Αγία Νάπα, Λάρνακα, Τρούλλους, Αυγόρου και Σωτήρα, ενώ προχωρούν οι εργασίες στη Δερύνεια, με εκτιμώμενη ολοκλήρωση στα τέλη Οκτωβρίου.
Το Πράσινο Σημείο Λατσιών–Γερίου αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027.
Παράλληλα, προωθούνται νέες υποδομές στη Λευκωσία, μεταξύ άλλων στις περιοχές Έγκωμης–Αγίου Δομετίου, Αγλαντζιάς, Λακατάμειας–Τσερίου και Κάτω Πύργου, καθώς και στη Λεμεσό, στις περιοχές Λινόπετρας–Αγίου Αθανασίου και Πελενδρίου.
Εγκαταστάθηκαν 50 πράσινα περίπτερα, λειτουργούν μόνο πέντε
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκάλεσε η κατάσταση με τα πράσινα περίπτερα, τα οποία κατασκευάστηκαν και εγκαταστάθηκαν σε ορεινές και απομακρυσμένες κοινότητες, στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Συνολικά έχουν τοποθετηθεί 50 τέτοιες εγκαταστάσεις, ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή, μόνο πέντε λειτουργούν, καθώς εκκρεμεί η ηλεκτροδότηση των υπολοίπων.
Το ζήτημα προκάλεσε αντιδράσεις βουλευτών, με τον Κωνσταντίνο Κωνσταντίνου του ΔΗΣΥ να θέτει ερωτήματα για τον σχεδιασμό και την προετοιμασία των υποδομών.
Από πλευράς Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος αναφέρθηκε ότι οι ηλεκτρικές συνδέσεις παρουσιάζουν διαφορετικές τεχνικές και διοικητικές απαιτήσεις ανά περίπτωση, ενώ η Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου εργάζεται για την ολοκλήρωσή τους.
Αδιέξοδο στην Αμμόχωστο – Έτοιμα έργα παραμένουν κλειστά
Σοβαρό πρόβλημα καταγράφεται και στην επαρχία Αμμοχώστου, όπου τρία νέα Πράσινα Σημεία σε Αγία Νάπα, Αυγόρου και Σωτήρα έχουν ολοκληρωθεί, χωρίς να έχουν τεθεί σε λειτουργία, ενώ το τέταρτο στη Δερύνεια βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατασκευής.
Ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης Αμμοχώστου εκφράζει επιφυλάξεις για την ανάληψη της λειτουργίας τους, καθώς δεν έχει διασφαλιστεί η καταβολή των απαραίτητων οικονομικών συνεισφορών από τις τοπικές αρχές.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, το Υπουργείο Εσωτερικών δεσμεύτηκε ότι τα σχετικά ποσά θα μπορούν να αποκόπτονται από την κρατική χορηγία των τοπικών αρχών και να καταβάλλονται απευθείας στον ΕΟΑ.
Η καθυστέρηση αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς τρία από τα έργα έχουν συγχρηματοδοτηθεί από ευρωπαϊκούς πόρους και από το 2027 προβλέπονται σχετικοί έλεγχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Επενδύσεις €1,8 εκατ. για τις ορεινές κοινότητες
Στους νέους σχεδιασμούς περιλαμβάνεται η κατασκευή 17 μικρών Πράσινων Σημείων σε συμπλέγματα ορεινών κοινοτήτων.
Το έργο, προϋπολογισμού €1,8 εκατομμυρίων, θα χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα «ΘΑλΕΙΑ 2021–2027», με στόχο την ολοκλήρωσή του μέχρι το τέλος του 2027.
Οι εγκαταστάσεις θα εξυπηρετούν κυρίως τη συλλογή ογκωδών αντικειμένων, πράσινων αποβλήτων και ηλεκτρικών συσκευών, περιορίζοντας την ανάγκη μετακίνησης των κατοίκων σε μεγάλες αποστάσεις.
Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία 36 καταστημάτων επαναχρησιμοποίησης εντός των Πράσινων Σημείων, όπου αντικείμενα που παραμένουν σε καλή κατάσταση θα μπορούν να διατίθενται δωρεάν στους πολίτες.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται επίσης δύο μεγαλύτερα κέντρα επισκευής και επαναχρησιμοποίησης, στη Λευκωσία και τη Λεμεσό, με συνολικό εκτιμώμενο κόστος €6,5 εκατομμυρίων και ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029.
Κενά στη διαχείριση αποβλήτων και υψηλό λειτουργικό κόστος
Πέραν των καθυστερήσεων στην ανάπτυξη του δικτύου, σοβαρά προβλήματα καταγράφονται και στη διαχείριση των υλικών που παραλαμβάνουν τα Πράσινα Σημεία.
Ο ΕΟΑ Λευκωσίας κατήγγειλε ελλείψεις σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας συγκεκριμένων κατηγοριών αποβλήτων, γεγονός που αυξάνει το λειτουργικό κόστος.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το ετήσιο κόστος λειτουργίας των οκτώ Πράσινων Σημείων της επαρχίας Λευκωσίας προσεγγίζει το ένα εκατομμύριο ευρώ.
Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι σε ορισμένες περιοχές λειτουργούν προσωρινά μη αδειοδοτημένα σημεία συλλογής αποβλήτων από δήμους και κοινότητες, τα οποία δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις ελλείψεις του επίσημου δικτύου.
Το Υπουργείο Γεωργίας ξεκαθάρισε ότι η παράδοση αποβλήτων από τους πολίτες στα επίσημα Πράσινα Σημεία πρέπει να παραμένει δωρεάν. Εξετάζεται, ωστόσο, το ενδεχόμενο εξυπηρέτησης επαγγελματιών έναντι χρέωσης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η συζήτηση στη Βουλή ανέδειξε ότι, παρά τους νέους σχεδιασμούς και τις επενδύσεις, η ουσιαστική ενίσχυση της ανακύκλωσης στην Κύπρο εξαρτάται όχι μόνο από την κατασκευή πρόσθετων υποδομών, αλλά και από την έγκαιρη λειτουργία, την επαρκή χρηματοδότηση και την αποτελεσματική διαχείρισή τους.
