Σε μία από τις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις της σύγχρονης ιστορίας του προσέρχεται σήμερα, Τρίτη 27 Οκτωβρίου, το Ισραήλ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να δίνει μάχη για την πολιτική του επιβίωση απέναντι στον πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων, Γκάντι Άιζενκοτ. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν μια ιδιαίτερα αμφίρροπη αναμέτρηση, με ορατό το ενδεχόμενο καμία πολιτική παράταξη να μην μπορέσει να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβερνητική πλειοψηφία.
Περισσότεροι από 7,3 εκατομμύρια Ισραηλινοί έχουν δικαίωμα ψήφου, με τις κάλπες να ανοίγουν στις 07:00 και να κλείνουν στις 22:00, οπότε αναμένονται οι πρώτες δημοσκοπήσεις εξόδου.
Η σημερινή ψηφοφορία αφορά την ανάδειξη των 120 μελών της 26ης Κνεσέτ, του ισραηλινού κοινοβουλίου.
Πρόκειται για τις πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τους πολέμους που ακολούθησαν στη Γάζα και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Άιζενκοτ εναντίον Νετανιάχου
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία του Ισραήλ, επιδιώκει να παραμείνει στην εξουσία, στηριζόμενος στο Λικούντ και στις συμμαχίες του με υπερορθόδοξα και ακροδεξιά κόμματα.
Απέναντί του βρίσκεται ο 66χρονος Γκάντι Άιζενκοτ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και επικεφαλής του κεντρώου κόμματος Yashar.
Ο Άιζενκοτ έχει αναδειχθεί στον βασικό πολιτικό αντίπαλο του Νετανιάχου, προβάλλοντας την ανάγκη αλλαγής ηγεσίας, ενίσχυσης των δημοκρατικών θεσμών και απόδοσης ευθυνών για τις παραλείψεις που επέτρεψαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται επίσης η άρνηση της κυβέρνησης Νετανιάχου να προχωρήσει στη σύσταση κρατικής ερευνητικής επιτροπής για τις συνθήκες που οδήγησαν στα γεγονότα του 2023.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις
Οι τελευταίες έρευνες κοινής γνώμης παρουσιάζουν διαφορετικές εκτιμήσεις για το εκλογικό αποτέλεσμα, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα.
Η δημοσκόπηση του Channel 12 δίνει στο στρατόπεδο των κομμάτων που αντιτίθενται στον Νετανιάχου 56 έδρες, έναντι 50 της σημερινής κυβερνητικής παράταξης, ενώ 14 έδρες κατανέμονται σε αραβικά κόμματα.
Παρόμοια εικόνα καταγράφει η έρευνα του δημόσιου τηλεοπτικού δικτύου KAN 11, η οποία προβλέπει 52 έδρες για την αντιπολίτευση και 50 για το στρατόπεδο Νετανιάχου. Οι αραβικές παρατάξεις συγκεντρώνουν 14 έδρες και ένας μικρότερος σχηματισμός άλλες τέσσερις.
Η δημοσκόπηση της Maariv προβλέπει ακόμη μεγαλύτερη διαφορά, με την αντιπολίτευση στις 54 έδρες και το στρατόπεδο του πρωθυπουργού στις 48.
Διαφορετική εικόνα παρουσιάζει το i24NEWS, που τοποθετεί το μπλοκ Νετανιάχου στις 59 έδρες, μόλις δύο λιγότερες από την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ακόμη μεγαλύτερο προβάδισμα καταγράφει η δημοσκόπηση του Channel 14, η οποία προβλέπει 62 έδρες για το στρατόπεδο της δεξιάς, αποτέλεσμα που θα του επέτρεπε να σχηματίσει κυβέρνηση χωρίς τη στήριξη της αντιπολίτευσης.
Οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των μετρήσεων καθιστούν ιδιαίτερα επισφαλή οποιαδήποτε πρόβλεψη για τον τελικό νικητή.
Η μάχη για τις 61 έδρες
Το μεγαλύτερο ερώτημα των εκλογών δεν είναι μόνο ποιο κόμμα θα αναδειχθεί πρώτο, αλλά ποιος θα καταφέρει να συγκεντρώσει τις απαραίτητες 61 έδρες για να σχηματίσει κυβέρνηση.
Το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ βασίζεται στην απλή αναλογική εκπροσώπηση σε εθνικό επίπεδο, με το όριο εισόδου στην Κνεσέτ να ανέρχεται στο 3,25%.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές μεταβολές στα ποσοστά των κομμάτων που βρίσκονται κοντά στο εκλογικό όριο μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την τελική κατανομή των εδρών.
Ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, ο οποίος συμμετέχει στην αναμέτρηση με κοινό ψηφοδέλτιο με τον Γιαΐρ Λαπίντ, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες της αντιπολίτευσης.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης το κόμμα των Δημοκρατικών, υπό τον Γιαΐρ Γκολάν, και η παράταξη του Άβιγκντορ Λίμπερμαν.
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο Νετανιάχου στηρίζεται στις παραδοσιακές του συμμαχίες με τα υπερορθόδοξα κόμματα Σας και Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά, καθώς και στις ακροδεξιές δυνάμεις των Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και Μπετσαλέλ Σμότριτς.
Οι Άραβες ψηφοφόροι ενδέχεται να κρίνουν το αποτέλεσμα
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η συμμετοχή των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις εκτιμούν ότι τα αραβικά κόμματα μπορούν να εξασφαλίσουν συνολικά περίπου 14 έδρες.
Η αύξηση της συμμετοχής των Αράβων ψηφοφόρων θα μπορούσε να επηρεάσει αποφασιστικά τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς και να δυσκολέψει τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης από τον Νετανιάχου.
Ωστόσο, η αξιοποίηση των εδρών αυτών από την αντιπολίτευση δεν θεωρείται δεδομένη.
Ο Γκάντι Άιζενκοτ έχει αποκλείσει μέχρι στιγμής το ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας με αραβικές παρατάξεις, ενώ άλλοι πολιτικοί παράγοντες εμφανίζονται περισσότερο ανοικτοί στη διερεύνηση εναλλακτικών συμφωνιών.
Το ενδεχόμενο εξωτερικής κοινοβουλευτικής στήριξης, χωρίς τη συμμετοχή αραβικού κόμματος στην κυβέρνηση, παραμένει ένα από τα σενάρια που συζητούνται.
Η 7η Οκτωβρίου και οι πόλεμοι καθορίζουν την ψήφο
Η σημερινή αναμέτρηση πραγματοποιείται σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό και γεωπολιτικό περιβάλλον από εκείνο των προηγούμενων εκλογών του 2022.
Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας και οι στρατιωτικές συγκρούσεις με το Ιράν και άλλες δυνάμεις της περιοχής έχουν επηρεάσει βαθιά την ισραηλινή κοινωνία.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου προβάλλει την εμπειρία της στη διαχείριση ζητημάτων εθνικής ασφάλειας και υποστηρίζει ότι η συνέχιση της υφιστάμενης πολιτικής είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση των περιφερειακών απειλών.
Η αντιπολίτευση, αντίθετα, επισημαίνει τις ευθύνες για την κατάρρευση των μηχανισμών ασφαλείας το 2023, αλλά και τις επιπτώσεις των παρατεταμένων συγκρούσεων στην οικονομία και στη διεθνή θέση της χώρας.
Παράλληλα, ιδιαίτερη ένταση προκαλεί το ζήτημα της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας για τους υπερορθόδοξους Εβραίους, οι οποίοι παραδοσιακά επωφελούνται από ειδικές εξαιρέσεις.
Ο Άιζενκοτ έχει δεσμευθεί να περιορίσει τις εξαιρέσεις, υποστηρίζοντας ότι η στρατιωτική επιβάρυνση πρέπει να κατανέμεται δικαιότερα στην κοινωνία.
Ο παράγοντας Τραμπ και η επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή
Στο διεθνές επίπεδο, οι εκλογές διεξάγονται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τις σχέσεις Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει δημόσια τη στήριξή του στον Νετανιάχου, την ώρα που συνεχίζονται οι αμερικανικές και ισραηλινές διαβουλεύσεις σχετικά με το Ιράν.
Η επόμενη ισραηλινή κυβέρνηση θα κληθεί να διαχειριστεί τις σχέσεις με την Ουάσιγκτον, την κρίση στη Γάζα, την κατάσταση στον Λίβανο και τις σχέσεις με τις γειτονικές αραβικές χώρες.
Για την Κύπρο, η εκλογική αναμέτρηση παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας, των περιφερειακών συνεργασιών και των ενεργειακών και γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η αλλαγή κυβέρνησης στο Ισραήλ δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή εξωτερικής πολιτικής, ενδέχεται όμως να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθούν οι επόμενες περιφερειακές πρωτοβουλίες.
Πότε αναμένονται τα αποτελέσματα
Οι κάλπες θα κλείσουν στις 22:00, οπότε θα δημοσιοποιηθούν οι πρώτες δημοσκοπήσεις εξόδου των ισραηλινών τηλεοπτικών δικτύων.
Τα πρώτα πραγματικά εκλογικά αποτελέσματα αναμένονται τις επόμενες ώρες, ενώ η καταμέτρηση εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί έως τις 30 Οκτωβρίου.
Η επίσημη δημοσίευση των αποτελεσμάτων έχει προγραμματιστεί για τις 4 Νοεμβρίου.
Ακολούθως, ο Πρόεδρος του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τα κόμματα, προκειμένου να αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πολιτικό που διαθέτει τις μεγαλύτερες πιθανότητες εξασφάλισης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.
Εάν δεν προκύψει βιώσιμη κυβερνητική συνεργασία, η χώρα ενδέχεται να οδηγηθεί σε παρατεταμένες διαπραγματεύσεις ή ακόμη και σε νέα εκλογική αναμέτρηση.
Το πολιτικό στοίχημα
Για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η σημερινή κάλπη αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες δοκιμασίες της μακρόχρονης πολιτικής του πορείας.
Για τον Γκάντι Άιζενκοτ, συνιστά ευκαιρία να μετατρέψει τη δημοσκοπική δυναμική της αντιπολίτευσης σε πραγματική αλλαγή κυβέρνησης.
Ωστόσο, η πιθανότητα πολιτικού αδιεξόδου παραμένει ισχυρή.
Το αποτέλεσμα θα καθοριστεί όχι μόνο από τη σειρά κατάταξης των κομμάτων, αλλά κυρίως από την τελική κατανομή των εδρών και τις συμμαχίες που θα καταστεί δυνατό να συγκροτηθούν.
Η σημερινή ψηφοφορία θα δείξει εάν το Ισραήλ εισέρχεται σε νέα πολιτική εποχή ή εάν ο Νετανιάχου θα καταφέρει, για ακόμη μία φορά, να διατηρηθεί στην εξουσία.
