Μια ασυνήθιστη στρατιωτική επιχείρηση αποκάλυψε ο ουκρανικός στρατός στην περιοχή του Κουπιάνσκ, στη βορειοανατολική Ουκρανία, ανακοινώνοντας ότι ειδικά εκπαιδευμένες δυνάμεις διένυσαν περισσότερα από 15 χιλιόμετρα μέσα από υπόγειες υποδομές και εμφανίστηκαν πίσω από ρωσικές θέσεις. Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Veles», συνδυάστηκε με επιθέσεις στην επιφάνεια και πλήγματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με στόχο την ανατροπή των ρωσικών σχεδίων διείσδυσης στην περιοχή.
Τις λεπτομέρειες δημοσιοποίησε στις 22 Οκτωβρίου το 2ο Σώμα «Χαρτίγια» της ουκρανικής Εθνοφρουράς, παρουσιάζοντας παράλληλα βιντεοληπτικό υλικό από την επιχείρηση.
Σύμφωνα με την ουκρανική στρατιωτική διοίκηση, η ενέργεια πραγματοποιήθηκε στο μέτωπο του Κουπιάνσκ, μιας περιοχής στρατηγικής σημασίας στην περιφέρεια του Χαρκόβου, η οποία βρίσκεται εδώ και μήνες στο επίκεντρο σφοδρών συγκρούσεων.
Ακολούθησαν τα υπόγεια περάσματα των Ρώσων
Η ουκρανική επιχείρηση είχε ως αφετηρία τη διαπίστωση ότι οι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποιούσαν αγωγούς φυσικού αερίου και άλλες υπόγειες υποδομές για να παρακάμπτουν τις ουκρανικές αμυντικές γραμμές.
Σύμφωνα με τον διοικητή του 2ου Σώματος «Χαρτίγια», ταξίαρχο Ιχόρ Ομπολιένσκι, οι ουκρανικές μονάδες μελέτησαν τη συγκεκριμένη τακτική και αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν το ίδιο υπόγειο δίκτυο για να ανατρέψουν τα σχέδια της αντίπαλης πλευράς.
Οι στρατιώτες κατέβηκαν στις υπόγειες διαδρομές και κινήθηκαν μέσα από περιορισμένους χώρους, με σκοπό να προσεγγίσουν ρωσικές θέσεις χωρίς να εντοπιστούν από τα μέσα επιτήρησης της επιφάνειας.
Η ουκρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η επιχείρηση επέτρεψε στις δυνάμεις της να εμφανιστούν σε σημεία όπου οι ρωσικές μονάδες δεν ανέμεναν επίθεση.
Μάχες μέσα σε σωλήνες πλάτους μόλις 1,2 μέτρων
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικές είναι οι πληροφορίες που δημοσίευσε η ουκρανική εφημερίδα Ukrainska Pravda, επικαλούμενη στέλεχος της μονάδας που συμμετείχε στην επιχείρηση.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μαρτυρία, Ουκρανοί στρατιώτες έδωσαν μάχες ακόμη και στο εσωτερικό αγωγού φυσικού αερίου διαμέτρου περίπου 1,2 μέτρων.
Ο εξαιρετικά περιορισμένος χώρος καθιστούσε δύσκολη κάθε κίνηση, ενώ η παρουσία αντίπαλων στρατιωτών μέσα στις ίδιες υπόγειες διαδρομές αύξανε σημαντικά τον κίνδυνο.
Οι στρατιώτες είχαν προηγουμένως υποβληθεί σε ειδική σωματική και ψυχολογική προετοιμασία για επιχειρήσεις σε κλειστούς χώρους.
Μονάδες μηχανικού, πυροτεχνουργοί και προσωπικό υποστήριξης είχαν αναλάβει την προετοιμασία της διαδρομής.
Η συνολική απόσταση των 15 και πλέον χιλιομέτρων που ανακοίνωσε η ουκρανική διοίκηση αφορά τις υπόγειες μετακινήσεις και δεν πρέπει να συγχέεται με αντίστοιχη προέλαση της γραμμής του μετώπου.
Χωρίς GPS και φυσικό φως
Μία από τις μεγαλύτερες δυσκολίες ήταν η απουσία των συνηθισμένων μέσων προσανατολισμού και επικοινωνίας.
Στο υπόγειο περιβάλλον δεν υπήρχε φυσικό φως, το GPS δεν ήταν διαθέσιμο, ενώ οι συμβατικές ασύρματες επικοινωνίες δεν λειτουργούσαν με αξιοπιστία.
Σύμφωνα με την ουκρανική στρατιωτική ενημέρωση, χρησιμοποιήθηκαν ειδικές τεχνολογικές λύσεις για την πλοήγηση, την επικοινωνία και την υποστήριξη των στρατιωτών.
Η έξοδος στην επιφάνεια αποτελούσε επίσης επικίνδυνο στάδιο, καθώς οι μονάδες έπρεπε να είναι έτοιμες για άμεση εμπλοκή με τις ρωσικές δυνάμεις.
Επιθέσεις ταυτόχρονα από το έδαφος και τον αέρα
Η επιχείρηση δεν περιορίστηκε στις υπόγειες μετακινήσεις.
Την ίδια ώρα που οι στρατιώτες προωθούνταν μέσω των αγωγών, άλλες ουκρανικές μονάδες επιχειρούσαν στην επιφάνεια, με τη συνδρομή μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Στον συντονισμό των πληγμάτων συμμετείχε και η 429η Ταξιαρχία Μη Επανδρωμένων Συστημάτων «Achilles».
Σύμφωνα με την ουκρανική διοίκηση, ο συνδυασμός των ενεργειών είχε στόχο να ασκήσει πίεση στις ρωσικές δυνάμεις από διαφορετικές κατευθύνσεις, περιορίζοντας τη δυνατότητα ανασύνταξης και αντίδρασής τους.
Στην επιχείρηση συμμετείχαν επίσης μονάδες της ουκρανικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, καθώς και άλλοι σχηματισμοί των ουκρανικών δυνάμεων.
Η Ουκρανία ανακοινώνει πάνω από 30 αιχμαλώτους
Το 2ο Σώμα «Χαρτίγια» υποστηρίζει ότι, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, περισσότεροι από 30 Ρώσοι στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν, ενώ οι συνολικές ρωσικές απώλειες ξεπέρασαν τις 100.
Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από την ουκρανική στρατιωτική διοίκηση και δεν έχουν καταστεί δυνατό να επαληθευτούν ανεξάρτητα.
Ο ουκρανικός στρατός υποστηρίζει επίσης ότι η επιχείρηση περιόρισε τη δυνατότητα των ρωσικών δυνάμεων να χρησιμοποιούν υπόγειες διαδρομές για να εισέρχονται στα μετόπισθεν των ουκρανικών θέσεων.
Δεν έχει ωστόσο επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα το συνολικό εύρος των εδαφικών αλλαγών που ενδέχεται να προέκυψαν.
Γιατί οι αγωγοί έχουν σημασία για το Κουπιάνσκ
Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου (ISW), οι ρωσικές δυνάμεις χρησιμοποιούσαν επί μεγάλο χρονικό διάστημα υπόγειους αγωγούς για μετακινήσεις προσωπικού και διείσδυση στις ουκρανικές γραμμές γύρω από το Κουπιάνσκ.
Η παρουσία τέτοιων εγκαταστάσεων δημιουργούσε ένα ιδιαίτερο επιχειρησιακό πρόβλημα, καθώς επέτρεπε τη μετακίνηση στρατιωτών χωρίς συνεχή έκθεση στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που επιτηρούν την περιοχή.
Προηγούμενες ουκρανικές προσπάθειες να εμποδιστεί η χρήση των αγωγών δεν είχαν εξαλείψει πλήρως τη συγκεκριμένη απειλή.
Η επιχείρηση «Veles» φαίνεται ότι σχεδιάστηκε όχι μόνο για την προσβολή ρωσικών θέσεων, αλλά και για την αφαίρεση ενός μέσου που χρησιμοποιούσαν οι ρωσικές δυνάμεις για αιφνιδιαστικές μετακινήσεις.
Το ISW εκτιμά ότι μια επιτυχής εκκαθάριση του υπόγειου δικτύου θα μπορούσε να συμβάλει στον περιορισμό της ρωσικής διείσδυσης στην περιοχή.
Μια νέα διάσταση του πολέμου
Η επιχείρηση αναδεικνύει μια λιγότερο ορατή πλευρά του σύγχρονου πολέμου στην Ουκρανία.
Η εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών έχει καταστήσει ιδιαίτερα δύσκολες τις μετακινήσεις στρατιωτικών δυνάμεων σε ανοικτό πεδίο, οδηγώντας και τις δύο πλευρές στην αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών.
Στο πλαίσιο αυτό, παλαιοί αγωγοί και υπόγειες υποδομές αποκτούν νέα επιχειρησιακή σημασία.
Η ουκρανική διοίκηση παρουσιάζει τη «Veles» ως πρωτοποριακή υπόγεια αντεπιθετική επιχείρηση. Ο ισχυρισμός της για ιστορική πρωτιά δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, καθώς υπόγειες στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν πραγματοποιηθεί και σε προηγούμενες συγκρούσεις.
Ανεξάρτητα από τον τελικό απολογισμό, η συγκεκριμένη επιχείρηση δείχνει πώς οι τακτικές στο μέτωπο εξελίσσονται, με τον πόλεμο να διεξάγεται πλέον όχι μόνο στην ξηρά και στον αέρα, αλλά και κάτω από το έδαφος.
