Με σημαντικές καταστατικές αλλαγές, επιστροφές πρώην διαγραφέντων στελεχών, αλλά και ηχηρές απουσίες ολοκληρώθηκε την Κυριακή 25 Οκτωβρίου το Καταστατικό Συνέδριο της ΕΔΕΚ στη Λευκωσία. Η νέα ηγεσία επιχειρεί να σηματοδοτήσει την έναρξη μιας περιόδου ανασυγκρότησης, την ώρα που οι εσωκομματικές αντιπαραθέσεις εξακολουθούν να δημιουργούν ερωτήματα για την ενότητα και τη μελλοντική πορεία του ιστορικού κόμματος.
Το συνέδριο ενέκρινε σχεδόν ομόφωνα σειρά αλλαγών στον τρόπο λειτουργίας της ΕΔΕΚ και καθόρισε τον οδικό χάρτη για τις εσωκομματικές εκλογές του Δεκεμβρίου. Ωστόσο, η απουσία του πρώην προέδρου Μαρίνου Σιζόπουλου και έντεκα μελών του Πολιτικού Γραφείου, που τις προηγούμενες ημέρες είχαν αμφισβητήσει δημόσια τους χειρισμούς της προέδρου Σοφίας Χριστοδούλου Μακρή, κατέδειξε ότι οι διαφωνίες δεν έχουν ξεπεραστεί.
Από την εκλογική ήττα στην αλλαγή ηγεσίας
Η ΕΔΕΚ βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις δυσκολότερες περιόδους της ιστορίας της, μετά το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου 2026.
Με ποσοστό περίπου 3,3%, το κόμμα έμεινε εκτός Βουλής για πρώτη φορά έπειτα από 56 χρόνια κοινοβουλευτικής παρουσίας. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε έντονο προβληματισμό, επανέφερε στο προσκήνιο τις διαχρονικές εσωκομματικές αντιπαραθέσεις και δημιούργησε σοβαρές οικονομικές και οργανωτικές προκλήσεις.
Στις 5 Σεπτεμβρίου, η Σοφία Χριστοδούλου Μακρή εξελέγη στην προεδρία της ΕΔΕΚ από τον πρώτο γύρο, συγκεντρώνοντας ποσοστό 53,5%. Η νέα πρόεδρος ανέλαβε με βασική επιδίωξη την αποκατάσταση της εσωκομματικής συνοχής, την επιστροφή αποστασιοποιημένων στελεχών και την οικονομική εξυγίανση του κόμματος.
Οι επιστροφές και οι απουσίες που σημάδεψαν το συνέδριο
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία είχε η παρουσία του πρώην ευρωβουλευτή Δημήτρη Παπαδάκη και του πρώην βουλευτή Κωστή Ευσταθίου, οι οποίοι είχαν διαγραφεί κατά την περίοδο της προεδρίας Μαρίνου Σιζόπουλου.
Η επιστροφή τους κατέστη δυνατή μετά την απόφαση της νέας ηγεσίας για άρση των διαγραφών, με στόχο την επανένταξη στελεχών που είχαν απομακρυνθεί από την ΕΔΕΚ.
Στο συνέδριο παρέστησαν επίσης ο πρώην πρόεδρος του κόμματος Νίκος Αναστασίου, η πρώην υπουργός Μαρία Παναγιώτου, ο Σάββας Ηλιοφώτου και άλλα στελέχη της παράταξης.
Στον αντίποδα, απουσίασαν ο Μαρίνος Σιζόπουλος, ο αναπληρωτής πρόεδρος Μορφάκης Σολωμονίδης και τα έντεκα μέλη του Πολιτικού Γραφείου που είχαν προηγουμένως εκφράσει έντονες αντιρρήσεις για τις αποφάσεις της νέας προέδρου.
Οι απουσίες αυτές απέκτησαν ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το συνέδριο πραγματοποιήθηκε λίγες ημέρες μετά τη δημόσια ανταλλαγή επιστολών, με επίκεντρο τη λειτουργία των συλλογικών οργάνων και τη νομιμότητα των διαδικασιών.
Η σύγκρουση με τους «11» του Πολιτικού Γραφείου
Η νέα αντιπαράθεση εκδηλώθηκε με επιστολή έντεκα μελών του Πολιτικού Γραφείου, ημερομηνίας 16 Οκτωβρίου, με την οποία καταγγέλλονταν χειρισμοί της προέδρου που, κατά την άποψή τους, παρέκαμπταν τις αποφάσεις του συλλογικού οργάνου.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι αποφάσεις για μείωση προσωπικού, λόγω των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζει η ΕΔΕΚ μετά την απώλεια της κοινοβουλευτικής της εκπροσώπησης.
Οι διαφωνούντες υποστήριξαν ότι πραγματοποιήθηκαν απολύσεις μόνιμου προσωπικού χωρίς την απαιτούμενη έγκριση του Πολιτικού Γραφείου. Παράλληλα, διατύπωσαν ενστάσεις για την ενημέρωση των μελών του οργάνου, την τήρηση των πρακτικών και τη διαδικασία προετοιμασίας του Καταστατικού Συνεδρίου.
Η ένταση κλιμακώθηκε στις 20 Οκτωβρίου, όταν οι έντεκα επανήλθαν με νέα επιστολή, μετά την αναβολή προγραμματισμένης συνεδρίασης του Πολιτικού Γραφείου.
Στην επιστολή κατηγόρησαν την πρόεδρο για αντιθεσμική συμπεριφορά και αμφισβήτησαν τη νομιμότητα της σύγκλησης του Καταστατικού Συνεδρίου, υποστηρίζοντας ότι δεν είχαν τηρηθεί οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν αντικείμενο εσωκομματικής διαφωνίας και δεν συνιστούν διαπιστωμένη ακυρότητα των αποφάσεων του συνεδρίου.
Τα οικονομικά στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Πέρα από τις διαδικαστικές διαφωνίες, σημαντικό μέρος της αντιπαράθεσης αφορά την οικονομική κατάσταση της ΕΔΕΚ.
Οι έντεκα έθεσαν ζήτημα ανείσπρακτων κομματικών εισφορών, τις οποίες υπολογίζουν σε περίπου 100.000 ευρώ, από εκλεγμένους ή διορισμένους αξιωματούχους που συνδέονται με το κόμμα. Το ποσό προκύπτει από τους ισχυρισμούς τους και δεν έχει επιβεβαιωθεί από δημοσιοποιημένο ανεξάρτητο έλεγχο.
Από την πλευρά της, η νέα ηγεσία υποστηρίζει ότι έχουν ήδη ληφθεί μέτρα περιορισμού των δαπανών και έχει αρχίσει προσπάθεια οικονομικής ενίσχυσης από τα μέλη.
Η Σοφία Χριστοδούλου Μακρή ανέφερε επίσης ότι έχουν καταρτιστεί όροι εντολής για τη διενέργεια ελέγχου δικανικής λογιστικής και έχουν ζητηθεί προσφορές από οκτώ ανεξάρτητους ελεγκτικούς οίκους.
Ο συγκεκριμένος έλεγχος, ωστόσο, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, παραμένοντας μία από τις βασικές εκκρεμότητες της προσπάθειας εξυγίανσης.
Οι αλλαγές που ενέκρινε το Καταστατικό Συνέδριο
Παρά την ένταση που προηγήθηκε, οι παρόντες σύνεδροι ενέκριναν σχεδόν ομόφωνα αλλαγές που, σύμφωνα με την ηγεσία, αποσκοπούν στην ενίσχυση της συλλογικότητας, της διαφάνειας και της εσωκομματικής δημοκρατίας.
Μεταξύ των σημαντικότερων αποφάσεων περιλαμβάνονται η κατάργηση της καταστατικής θέσης του Γενικού Διευθυντή, η επαναφορά του Κεντρικού Οργανωτικού Γραμματέα και της Εκτελεστικής Γραμματείας, καθώς και η διεύρυνση της Κεντρικής Επιτροπής και του Πολιτικού Γραφείου.
Εγκρίθηκαν επίσης η σύσταση ανεξάρτητης Επιτροπής Δεοντολογίας, η κατοχύρωση της ελευθερίας πολιτικής έκφρασης και διαφωνίας, καθώς και ρυθμίσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων στα συλλογικά όργανα και στα ψηφοδέλτια.
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται και η μείωση του χρόνου που απαιτείται για την απόκτηση δικαιώματος εκλέγειν και εκλέγεσθαι σε οργανικές θέσεις, από έξι μήνες σε έναν μήνα μετά την εγγραφή μέλους.
Το μήνυμα της Σοφίας Χριστοδούλου Μακρή
Από το βήμα του συνεδρίου, η πρόεδρος της ΕΔΕΚ επιχείρησε να στείλει μήνυμα ενότητας και συλλογικής ευθύνης.
«Κανείς μας δεν είναι μεγαλύτερος από την ΕΔΕΚ», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η προσπάθεια ανασυγκρότησης πρέπει να στηριχθεί σε διαφανείς διαδικασίες και ουσιαστική συμμετοχή των μελών.
Υπερασπιζόμενη την πορεία προς το συνέδριο, η νέα ηγεσία επικαλείται την εντολή που έλαβε από τη βάση του κόμματος, καθώς και τις επαρχιακές και περιφερειακές διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν.
Η πρόεδρος υποστήριξε ότι έχει ήδη αρχίσει η υλοποίηση συγκεκριμένων αποφάσεων για την οικονομική βιωσιμότητα, την αποκατάσταση των μητρώων και την οργανωτική επανεκκίνηση της ΕΔΕΚ.
Ο Δεκέμβριος ως επόμενη δοκιμασία
Το Καταστατικό Συνέδριο καθόρισε και το χρονοδιάγραμμα των επόμενων εσωκομματικών διαδικασιών.
Οι επαρχιακές εκλογικές συνδιασκέψεις θα πραγματοποιηθούν από τις 14 έως τις 29 Νοεμβρίου, ενώ το Παγκύπριο Συνέδριο ορίστηκε για τις 12 Δεκεμβρίου.
Την Κυριακή 13 Δεκεμβρίου θα διεξαχθεί η εκλογική διαδικασία για την ανάδειξη της νέας ηγεσίας και των μελών της Κεντρικής Επιτροπής.
Οι διαδικασίες αυτές αναμένεται να αποτελέσουν κρίσιμη δοκιμασία για τη νέα πορεία της ΕΔΕΚ, καθώς θα καταδείξουν κατά πόσο οι καταστατικές αλλαγές μπορούν να μετατραπούν σε ευρύτερη εσωκομματική συσπείρωση.
Η σχεδόν ομόφωνη έγκριση των αλλαγών από τους συμμετέχοντες στο συνέδριο αποτελεί θετικό αποτέλεσμα για την ηγεσία. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι έχει εξασφαλιστεί η συναίνεση των στελεχών που επέλεξαν να απέχουν.
Για την ΕΔΕΚ, η πρόκληση δεν περιορίζεται πλέον στην οργανωτική της ανασυγκρότηση. Είναι και η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών, μετά την ιστορική απώλεια της κοινοβουλευτικής της παρουσίας.
Το κατά πόσο το συνέδριο της 25ης Οκτωβρίου θα αποτελέσει πραγματική αφετηρία επανεκκίνησης ή ένα ακόμη επεισόδιο της παρατεταμένης εσωκομματικής αντιπαράθεσης, θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις που θα ακολουθήσουν μέχρι τον Δεκέμβριο.
