Η Ομάδα Πρωτοβουλίας για τη Διάσωση της Ακτής του Μαζωτού καταγγέλλει ότι δεν προσκλήθηκε στη συνάντηση της 2ας Νοεμβρίου στο Προεδρικό. Στο επίκεντρο οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της μονάδας στην Πετούντα, οι αντισταθμιστικές παροχές και οι διαδικασίες υλοποίησης ενός έργου δυναμικότητας 40.000 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.
Νέα αντιπαράθεση προκαλεί η προωθούμενη κατασκευή μονάδας αφαλάτωσης στην παραλιακή περιοχή Πετούντας του Μαζωτού, στην επαρχία Λάρνακας, μετά την καταγγελία κατοίκων ότι αποκλείστηκαν από συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η Ομάδα Πρωτοβουλίας για τη Διάσωση της Ακτής του Μαζωτού, η οποία δηλώνει ότι εκπροσωπεί περίπου 500 άτομα, υποστηρίζει ότι είχε ζητήσει επίσημα συνάντηση με τον Πρόεδρο, προκειμένου να παρουσιάσει τις ενστάσεις της για το έργο.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανακοίνωσή της την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026, στη συνάντηση της προηγούμενης ημέρας συμμετείχε το Κοινοτικό Συμβούλιο Μαζωτού, χωρίς να προσκληθούν εκπρόσωποι της Ομάδας.
Η εξέλιξη επαναφέρει στο προσκήνιο όχι μόνο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της σχεδιαζόμενης εγκατάστασης, αλλά και το ζήτημα της συμμετοχής των επηρεαζόμενων πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
«Δεν θέλουμε αντισταθμιστικά μέτρα»
Στην ανακοίνωσή της, η Ομάδα Πρωτοβουλίας εκφράζει την αντίθεσή της στη συζήτηση αντισταθμιστικών μέτρων για την κοινότητα, επιμένοντας ότι το βασικό αίτημά της είναι η μη κατασκευή της μονάδας στη συγκεκριμένη περιοχή.
Οι κάτοικοι που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία θεωρούν ότι τυχόν οικονομικά ή αναπτυξιακά οφέλη δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που φοβούνται ότι θα επιφέρει το έργο.
Η Ομάδα υποστηρίζει ότι η λειτουργία της εγκατάστασης ενδέχεται να προκαλέσει υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλοίωση της ακτογραμμής και προβλήματα στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Η αντίθεσή της, όπως διευκρινίζει, δεν αφορά την ανάγκη εξασφάλισης επαρκούς νερού για την Κύπρο, αλλά την επιλογή της συγκεκριμένης τοποθεσίας και τις επιπτώσεις που εκτιμά ότι θα προκύψουν.
Τι προβλέπει ο σχεδιασμός της μονάδας
Η προτεινόμενη κινητή μονάδα αφαλάτωσης στον Μαζωτό έχει σχεδιαζόμενη παραγωγική δυναμικότητα 40.000 κυβικών μέτρων νερού ημερησίως.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν τον Οκτώβριο, το έργο περιλαμβάνει κατασκευή υποθαλάσσιων αγωγών για την άντληση θαλασσινού νερού και την απόρριψη της άλμης που απομένει μετά την επεξεργασία.
Προβλέπονται επίσης εγκαταστάσεις στην παραλία, δεξαμενές, διαμόρφωση του εδάφους, κατασκευή δρόμου πρόσβασης και υποδομές ηλεκτροδότησης.
Η Ομάδα Πρωτοβουλίας υποστηρίζει ότι οι παρεμβάσεις αυτές θα επηρεάσουν σημαντικά την ακτογραμμή και τον θαλάσσιο πυθμένα.
Επικαλείται, μεταξύ άλλων, σχέδια για δεξαμενές ύψους 11 μέτρων και εκσκαφές στον βυθό για τη διέλευση αγωγών.
Οι αναφορές αυτές περιγράφουν τις ανησυχίες της Ομάδας και τα στοιχεία του σχεδιασμού που επικαλείται. Δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη ότι θα προκληθεί μη αναστρέψιμη περιβαλλοντική ζημιά.
Άλμη, θαλάσσια ζωή και αλλοίωση της ακτής
Σημαντικό μέρος των αντιδράσεων αφορά την απόρριψη της άλμης στη θάλασσα.
Η αφαλάτωση παράγει νερό κατάλληλο για ύδρευση, αλλά δημιουργεί παράλληλα ένα ρεύμα αυξημένης αλατότητας, το οποίο απαιτεί κατάλληλη διαχείριση.
Η περιβαλλοντική επίδραση εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την ποσότητα και τη σύσταση της άλμης, το σημείο απόρριψης, τη λειτουργία των διαχυτήρων και τις τοπικές συνθήκες κυκλοφορίας των θαλάσσιων υδάτων.
Οι κάτοικοι εκφράζουν ανησυχίες και για την πιθανή απόρριψη χημικών ουσιών, την ηχορύπανση και τις εκτεταμένες κατασκευαστικές εργασίες.
Οι ακριβείς επιπτώσεις, ωστόσο, πρέπει να αξιολογούνται με βάση τις περιβαλλοντικές μελέτες, τους όρους αδειοδότησης και τα δεδομένα παρακολούθησης της λειτουργίας της εγκατάστασης.
Διαγωνισμός εκατομμυρίων για τα θαλάσσια έργα
Παρά τις αντιδράσεις, οι διαδικασίες προώθησης του έργου συνεχίζονται.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Πολίτη» στις 19 Οκτωβρίου, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων προχώρησε στην προκήρυξη διαγωνισμού ύψους περίπου €6,69 εκατομμυρίων για την κατασκευή των θαλάσσιων έργων, με προθεσμία υποβολής προσφορών τη 17η Νοεμβρίου.
Στα έργα περιλαμβάνονται οι δύο υποθαλάσσιοι αγωγοί, οι παράκτιες εγκαταστάσεις και οι απαραίτητες υποδομές προστασίας.
Η εκτιμώμενη διάρκεια των συγκεκριμένων εργασιών είναι έξι μήνες.
Ο σχεδιασμός προβλέπει επίσης την κατασκευή δρόμου πρόσβασης πλάτους επτά μέτρων και τη διαμόρφωση χώρου για τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις.
Ο κυβερνητικός προγραμματισμός, όπως είχε παρουσιαστεί, στοχεύει στην έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών στις αρχές του 2027, με επιδίωξη τη λειτουργία της μονάδας το επόμενο καλοκαίρι.
Η περιβαλλοντική διαδικασία
Το έργο περιλαμβάνεται στο επίσημο μητρώο περιβαλλοντικών αξιολογήσεων του Τμήματος Περιβάλλοντος, με αριθμό 2026-067-1.
Η σχετική διαδικασία αφορά την κατασκευή και λειτουργία κινητής μονάδας αφαλάτωσης στον Μαζωτό, ιδιοκτησίας του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων.
Στο δημόσιο μητρώο καταγράφεται ημερομηνία ολοκλήρωσης της εξέτασης στις 11 Ιουνίου 2026.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία του διαγωνισμού, ο ανάδοχος θα υποχρεούται να τηρεί τους περιβαλλοντικούς όρους που έχουν τεθεί.
Προβλέπονται επίσης διαδικασίες αντιμετώπισης μη συμμορφώσεων, συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής διακοπής εργασιών όταν διαπιστώνονται παραβάσεις συγκεκριμένων όρων.
Η ύπαρξη περιβαλλοντικών όρων, πάντως, δεν καταργεί την ανάγκη ελέγχου της εφαρμογής τους ούτε απαντά αυτομάτως σε όλα τα ερωτήματα που θέτουν οι επηρεαζόμενοι κάτοικοι.
Η κυβερνητική θέση για την υδατική ασφάλεια
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος έχει υπερασπιστεί την αναγκαιότητα της μονάδας.
Σε επίσημη ανακοίνωση στις 24 Οκτωβρίου, το Υπουργείο συνέδεσε την προώθηση νέων υποδομών αφαλάτωσης με την παρατεταμένη ανομβρία, την κλιματική αλλαγή και τις αυξανόμενες πιέσεις στους υδατικούς πόρους της Κύπρου.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, στόχος είναι η ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας και η διασφάλιση μεγαλύτερων διαθέσιμων ποσοτήτων νερού για ύδρευση και άρδευση.
Το Υπουργείο υποστήριξε επίσης ότι είχαν πραγματοποιηθεί προηγουμένως συναντήσεις με την κοινότητα, κατοίκους και ενδιαφερομένους, τόσο σε τεχνοκρατικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Κοινοτική Αρχή είχε υποβάλει γραπτώς αιτήματα για αντισταθμιστικά μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να αποφέρουν συγκεκριμένα οφέλη στον Μαζωτό.
Η θέση αυτή διαφοροποιείται από εκείνη της Ομάδας Πρωτοβουλίας, η οποία απορρίπτει τη λογική της διαπραγμάτευσης αντισταθμιστικών παροχών.
Δικαστικές διαδικασίες και προηγούμενες κινητοποιήσεις
Η υπόθεση έχει αποκτήσει και νομική διάσταση.
Το Υπουργείο Γεωργίας επιβεβαίωσε στις 24 Οκτωβρίου ότι βρίσκονται σε εξέλιξη δικαστικές διαδικασίες και ανέφερε πως αποφεύγει να τοποθετηθεί δημόσια σε ζητήματα που ενδέχεται να επηρεάσουν την κρίση του Δικαστηρίου.
Είχαν προηγηθεί κινητοποιήσεις κατοίκων κατά της προωθούμενης εγκατάστασης.
Στις 24 Οκτωβρίου, διαμαρτυρόμενοι απέκοψαν για περίπου μισή ώρα τον δρόμο Μαζωτού–Κιτίου, χρησιμοποιώντας τρακτέρ και φορτηγό.
Στη διαμαρτυρία συμμετείχαν κάτοικοι και εκπρόσωποι πολιτικών και άλλων φορέων.
Το Κοινοτικό Συμβούλιο διευκρίνισε τότε ότι δεν συμμετείχε στην κινητοποίηση, καθώς δεν είχε προηγουμένως ενημερωθεί και δεν είχε ληφθεί σχετική συλλογική απόφαση.
Η συγκεκριμένη διαφοροποίηση δείχνει ότι η Ομάδα Πρωτοβουλίας και το Κοινοτικό Συμβούλιο δεν έχουν ταυτόσημη στάση ως προς όλες τις ενέργειες που πραγματοποιούνται.
Το ερώτημα της συμμετοχής των πολιτών
Η συνάντηση της 2ας Νοεμβρίου με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας φέρνει εκ νέου στο προσκήνιο το ζήτημα της εκπροσώπησης.
Η Ομάδα Πρωτοβουλίας υποστηρίζει ότι, παρά το αίτημά της για διάλογο με τον Πρόεδρο, δεν της δόθηκε η δυνατότητα συμμετοχής.
Από την άλλη, η κυβέρνηση έχει αναφέρει ότι προηγήθηκαν διαβουλεύσεις και ότι βρίσκεται σε επικοινωνία με την Κοινοτική Αρχή.
Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί ειδική απάντηση της Προεδρίας στην καταγγελία για τη μη πρόσκληση της Ομάδας στη συγκεκριμένη συνάντηση.
Το ζητούμενο είναι πλέον εάν θα υπάρξει πρόσθετη διαβούλευση με τους κατοίκους που αντιτίθενται στη χωροθέτηση της μονάδας και εάν θα εξεταστούν οι επιμέρους περιβαλλοντικές ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί.
Η διαφωνία στον Μαζωτό αναδεικνύει μια ευρύτερη πρόκληση για την Κύπρο: την ανάγκη εξασφάλισης επαρκούς νερού σε συνθήκες παρατεταμένης ανομβρίας, παράλληλα με την προστασία του περιβάλλοντος και την ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις που τις επηρεάζουν.
