Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ανακοίνωσε την Πέμπτη, λίγο πριν από την έναρξη των εργασιών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, ότι η θέση της Κύπρου σχετικά με το χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τον ίδιο, καμία τρίτη χώρα που απειλεί ή κατέχει εδάφη κράτους-μέλους δεν θα μπορεί να συμμετέχει σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα που αφορούν την άμυνα και την ασφάλεια.
Ο Πρόεδρος τόνισε χαρακτηριστικά: «Χαίρομαι γιατί η θέση μας σε σχέση με τη συμμετοχή μη κρατών μελών στο χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE έχει υιοθετηθεί», και συνέχισε λέγοντας ότι «καμία χώρα, τρίτη χώρα, η οποία κατέχει εδάφη ή και απειλεί την ασφάλεια κρατών μελών, δεν μπορεί επ’ ουδενί λόγο να συμμετάσχει, να αξιοποιήσει τα όποια χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας».
Παράλληλα, ο κ. Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε και στη στρατηγική σημασία της πρώτης Συνόδου Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αιγύπτου, σημειώνοντας ότι η Κύπρος, μαζί με την Ελλάδα και μερικές άλλες μεσογειακές χώρες, υποστήριζαν εδώ και καιρό την ανάγκη για μια τέτοια στρατηγική συνεργασία. Η πρωτοβουλία αυτή υλοποιήθηκε με την επίσκεψη της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Κάιρο το 2024, στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος, ενώ συνεχίστηκε με την πρώτη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε πρόσφατα.
Ο Πρόεδρος πρόσθεσε ότι ο Πρόεδρος της Αιγύπτου ζήτησε την ενεργό εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην εφαρμογή του σχεδίου του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών για το θέμα της Γάζας. Επίσης, είχε την ευκαιρία να παρουσιάσει το σχέδιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Αίγυπτο, την Ιορδανία και το Ισραήλ.
Σε ό,τι αφορά την παρουσίαση της πρότασης 6 σημείων, ο κ. Χριστοδουλίδης δήλωσε: «Σήμερα έχω την ευκαιρία στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να το παρουσιάσω σε λεπτομέρεια, ζητώντας από τους συναδέλφους μου από την Ευρωπαϊκή Ένωση να υιοθετήσει το σχέδιο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως σχέδιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Αναφέρθηκε επίσης στην ευκαιρία που είχε να παρουσιάσει την πρόταση αυτή στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, τονίζοντας ότι η πρόταση ήταν αποτέλεσμα συνεννόησης με την Πρόεδρο της Επιτροπής.
Αναφορικά με το σχέδιο για τη Γάζα, ο Πρόεδρος τόνισε πως «η ανταπόκριση ήταν πολύ θετική» από τους Ευρωπαίους εταίρους και ότι κατά τη διάρκεια της τριμερούς συνάντησης μεταξύ της Προέδρου της Επιτροπής, του Προέδρου του Συμβουλίου και του Προέδρου της Αιγύπτου, η Πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε τις κυπριακές προτάσεις ως ευρωπαϊκές προτάσεις. Ο ίδιος τόνισε την ανάγκη να εργαστούν όλοι ώστε αυτές οι προτάσεις να υλοποιηθούν, σε συνδυασμό και με άλλες, προκειμένου να εφαρμοστεί το σχέδιο του Αμερικανού Προέδρου.
Σημείωσε: «Γιατί σε περίπτωση που δεν εφαρμοστεί αυτό το σχέδιο δεν περάσουμε στην επόμενη φάση αντιλαμβάνεστε τους κινδύνους που υπάρχουν με μια νέα κρίση στην περιοχή και ποιοι στο τέλος της ημέρας θα υποστούν και τις επιπτώσεις». Παράλληλα, επισήμανε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να συζητά ζητήματα όπως το μεταναστευτικό, χωρίς να ασχολείται σοβαρά με την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, από όπου προέρχεται σημαντικός αριθμός μεταναστών.
Σε ό,τι αφορά την επικείμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ο Πρόεδρος τόνισε ότι μέσα σε λιγότερο από 70 ημέρες η Κύπρος θα εργαστεί για να μετουσιώσει το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο από απλό κείμενο σε συγκεκριμένες δράσεις που θα αφορούν την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, δείχνοντας έτσι το ρόλο και τη βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή.
Επιπλέον, ο κ. Χριστοδουλίδης ανέφερε ότι στόχος της Κυπριακής Προεδρίας είναι η ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ σε όλους τους τομείς: άμυνα, ασφάλεια, πρώτες ύλες, καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και ψηφιακή μετάβαση.
Τέλος, εξέφρασε ικανοποίηση για το γεγονός ότι για πρώτη φορά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συζητηθεί εκτενώς το ζήτημα της στέγασης, το οποίο χαρακτήρισε «μεγάλη ευρωπαϊκή πρόκληση». Όπως εξήγησε: «Ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα, ένα θέμα που κάποιοι ισχυρίζονται ότι είναι περισσότερο αρμοδιότητα των κρατών μελών, αλλά από τη στιγμή που απασχολεί όλα τα ευρωπαϊκά κράτη και με αφορμή τις συζητήσεις που γίνονται για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο αναμένουμε από την Επιτροπή να παρουσιάσει να αναπτύξει το επόμενο διάστημα ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί από όλα τα κράτη μέλη».
Σχετικά με τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ενημέρωσε ότι «το 19ο πακέτο κυρώσεων προς τη Ρωσία έχει υιοθετηθεί». Τόνισε πως υπάρχουν και οι αμερικανικές κυρώσεις που εστιάζουν στον τομέα της ενέργειας, ενώ υποβλήθηκαν προτάσεις από ηγέτες κρατών μελών της ΕΕ για την αναπλήρωση της ενέργειας που δεν μπορεί πλέον να διοχετευτεί στην Ευρώπη λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ.
Όσον αφορά την πιθανή συνάντηση του Αμερικανού Προέδρου με τον Ρώσο Πρόεδρο για το Ουκρανικό ζήτημα, ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε ότι «θεωρώ ότι ο Πρόεδρος της Ουκρανίας πρέπει να είναι παρών, γιατί δεν μπορεί να συζητείται το μέλλον της χώρας του χωρίς την παρουσία του ιδίου».
Αναφερόμενος στην αποτελεσματικότητα των κυρώσεων, υπογράμμισε ότι έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές μέχρι σήμερα, ενώ πρόσθεσε πως αν κάποια κράτη ή χώρες που επιθυμούν να γίνουν μέλη της ΕΕ ακολουθούσαν τις κυρώσεις, τότε αυτές θα ήταν ακόμη πιο αποδοτικές.
Τέλος, ερωτηθείς για τις κατηγορίες περί ψηφοφορίας στις κατεχόμενες περιοχές, διευκρίνισε ότι δεν έγινε καμία σχετική συζήτηση κατά τις συνεδριάσεις του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Παρόλα αυτά, ανέφερε πως σε διμερείς συνομιλίες με ομολόγους του συζήτησαν το ζήτημα, επισημαίνοντας: «Αντιλαμβάνεστε ότι όλοι μας θα κριθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων».
Με αυτά τα λόγια, ο Πρόεδρος έκλεισε τις δηλώσεις του, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συλλογικής προσπάθειας και της ενότητας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη και η ευρύτερη περιοχή.
