Είναι ιδιαίτερη χαρά και τιμή να βρίσκομαι σήμερα μαζί σας στο Παγκόσμιο Συνέδριο Κυπρίων Διασποράς, έναν καταξιωμένο θεσμό που αναδεικνύει κάθε χρόνο τη διαχρονική και πολύτιμη σύνδεση της Κύπρου με τους απόδημούς μας. Η παρουσία σας σε κάθε γωνιά του κόσμου αποτελεί μια ισχυρή γέφυρα που συνδέει την πατρίδα μας με σημαντικά κέντρα λήψης αποφάσεων, οικονομικής δραστηριότητας και διεθνούς επιρροής.
Η Κύπρος βρίσκεται σήμερα σε ένα κομβικό σημείο της ενεργειακής της πορείας. Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργούν μεγάλες προκλήσεις, αλλά ταυτόχρονα ανοίγουν νέες προοπτικές και συνεπάγονται σημαντικές ευθύνες. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ενέργεια έχει αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα οικονομικής ανάπτυξης, περιφερειακής συνεργασίας και στρατηγικής ασφάλειας.
Για τον λόγο αυτό, η Κυπριακή Δημοκρατία ακολουθεί μια συνεπή και πολυδιάστατη ενεργειακή πολιτική, η οποία αποσκοπεί στη μείωση του κόστους ενέργειας, την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και την αξιοποίηση του εγχώριου δυναμικού. Βασίζεται δε στη συνεργασία, τον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την οικοδόμηση ισχυρών περιφερειακών και διεθνών συμπράξεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το σχήμα συνεργασίας 3+1 μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Ελλάδας, του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ). Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε ουσιαστικό μηχανισμό πολιτικού και τεχνικού διαλόγου, με στόχο την προώθηση της ενεργειακής συνεργασίας, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, επεκτείνεται μάλιστα πέραν των υδρογονανθράκων και καλύπτει τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, τις νέες τεχνολογίες και την ενεργειακή καινοτομία, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και διασυνδεδεμένου ενεργειακού οικοσυστήματος στην περιοχή μας.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στις ΗΠΑ, και ιδιαίτερα στο Χιούστον, επιβεβαιώνουν τη δυναμική που έχει αποκτήσει η συνεργασία αυτή. Κατά την Υπουργική Συνάντηση του σχήματος 3+1, επαναβεβαιώθηκε η κοινή βούληση των τεσσάρων χωρών να προωθήσουν πρωτοβουλίες που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και την περιφερειακή συνεργασία. Προς αυτή την κατεύθυνση συμφωνήθηκε η διεξαγωγή τακτικών επαφών σε επίπεδο υπηρεσιακών ομάδων εργασίας, με στόχο την κατάρτιση ενός Οδικού Χάρτη Συνεργασίας του Διαλόγου Ενέργειας 3+1, ο οποίος αναμένεται να εγκριθεί εντός του τρέχοντος έτους.
Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε επίσης η έναρξη λειτουργίας του Κέντρου Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου (Eastern Mediterranean Energy Center) στο Ινστιτούτο Δημόσιας Πολιτικής Baker του Πανεπιστημίου Rice, στο Χιούστον. Το Κέντρο φιλοδοξεί να καταστεί κόμβος συνεργασίας και ανταλλαγής τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών μεταξύ κυβερνήσεων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, ερευνητικών κέντρων και της βιομηχανίας ενέργειας.
Για την Κύπρο, το Κέντρο αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση προκλήσεων που σχετίζονται με την ενεργειακή μετάβαση, την ενίσχυση της ενσωμάτωσης ΑΠΕ στο ενεργειακό μας μείγμα, την αποθήκευση ενέργειας και την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της αγοράς ηλεκτρισμού.
Παράλληλα, οι επαφές που πραγματοποιήσαμε στις Ηνωμένες Πολιτείες επιβεβαιώνουν το ιδιαίτερα θετικό κλίμα που επικρατεί στις σχέσεις Κύπρου και ΗΠΑ στον τομέα της ενέργειας, αλλά και γενικότερα. Κατά την επίσκεψή μου είχα την ευκαιρία να συναντηθώ κατ’ ιδίαν τόσο με τον Υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ κ. Chris Wright όσο και με τον Εκτελεστικό Διευθυντή του National Energy Dominance Council του Λευκού Οίκου κ. Jarrod Agen. Αντικείμενο των συζητήσεών μας ήταν ζητήματα ενεργειακής πολιτικής και ασφάλειας, καθώς και οι προοπτικές περαιτέρω εμβάθυνσης της στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και των ΗΠΑ στον τομέα της ενέργειας.
Αγαπητοί φίλοι και φίλες,
Η ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία υπό το πρίσμα των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων. Η ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών και των οδεύσεων ενεργειακού εφοδιασμού έχει καταστεί περισσότερο επιτακτική από ποτέ. Η περιοχή μας διαθέτει τους φυσικούς πόρους, την τεχνογνωσία και τις στρατηγικές συνεργασίες που απαιτούνται ώστε να εξελιχθεί σε έναν κομβικό ενεργειακό διάδρομο που θα συνδέει την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική.
Για να καταστεί αυτό εφικτό, απαιτείται η περαιτέρω εμβάθυνση των περιφερειακών συμπράξεων, η προσέλκυση επενδύσεων και η ανάπτυξη σύγχρονων ενεργειακών υποδομών που θα υπηρετούν την ασφάλεια εφοδιασμού και την οικονομική ανάπτυξη.
Η Κύπρος, ως κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αξιόπιστος εταίρος στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, επιδιώκει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτού του νέου ενεργειακού τοπίου. Η στρατηγική μας στην ενέργεια συνδυάζει την αξιοποίηση των εγχώριων φυσικών πόρων με την προώθηση της πράσινης μετάβασης και τη συμμετοχή μας σε σημαντικές περιφερειακές πρωτοβουλίες.
Όπως γνωρίζετε, τα τελευταία δεκαπέντε περίπου χρόνια το πρόγραμμα αξιοποίησης των υδρογονανθράκων της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες, με έξι ανακαλύψεις φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της χώρας μας και εκτιμώμενα αποθέματα που ανέρχονται σε περίπου 20 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια. Οι ανακαλύψεις αυτές επιβεβαιώνουν το σημαντικό ενεργειακό δυναμικό της Κύπρου και ενισχύουν τον ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου ως μιας αξιόπιστης εναλλακτικής πηγής εφοδιασμού για την Ευρώπη.
Σήμερα, το κυπριακό πρόγραμμα υδρογονανθράκων εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα κρίσιμη φάση, κατά την οποία οι ανακαλύψεις μετατρέπονται σταδιακά σε έργα ανάπτυξης και παραγωγής.
Το κοίτασμα «Κρόνος», στο Τεμάχιο 6, αποτελεί το πλέον ώριμο έργο του προγράμματός μας, με την αδειούχο κοινοπραξία των Eni και TotalEnergies να ανακοινώνει επίσημα, μόλις χθες, τη λήψη της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης. Είχαν προηγηθεί τον Μάιο του 2026 η έγκριση του Σχεδίου Ανάπτυξης και Παραγωγής του κοιτάσματος από το Υπουργικό Συμβούλιο, καθώς και η χορήγηση της Άδειας Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων στην κοινοπραξία τον Ιούνιο του 2026.
Με βάση τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η έναρξη παραγωγής αναμένεται το 2028, γεγονός που θα καταστήσει τον «Κρόνο» το πρώτο κοίτασμα της Κυπριακής Δημοκρατίας που θα αξιοποιηθεί εμπορικά. Το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιων αγωγών στις υποδομές του κοιτάσματος «Zohr» στην Αίγυπτο και, ακολούθως, θα υγροποιείται στις εγκαταστάσεις LNG στη Damietta με προορισμό, κυρίως, τις ευρωπαϊκές αγορές.
Παράλληλα, το 2027 αναμένεται η Τελική Επενδυτική Απόφαση των Chevron, NewMed Energy και BG Cyprus για το κοίτασμα «Αφροδίτη», στο Τεμάχιο 12. Η ανάπτυξή του προβλέπει την εγκατάσταση πλωτής μονάδας παραγωγής στην κυπριακή ΑΟΖ και τη μεταφορά του φυσικού αερίου στην Αίγυπτο για εγχώρια κατανάλωση και υγροποίηση, με την έναρξη παραγωγής να τοποθετείται στις αρχές του 2030.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι, ασφαλώς, και οι πρόσφατες εξελίξεις στο Τεμάχιο 10, όπου οι ανακαλύψεις «Γλαύκος» και «Πήγασος» κηρύχθηκαν επισήμως ως εμπορεύσιμες τον Μάρτιο του 2026. Η ExxonMobil και η QatarEnergy βρίσκονται σήμερα στη διαδικασία αξιολόγησης των επιλογών ανάπτυξης των δύο κοιτασμάτων και αναμένεται να υποβάλουν Σχέδιο Ανάπτυξης και Παραγωγής στις αρχές του 2027. Παράλληλα, η κοινοπραξία έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για νέες ερευνητικές ευκαιρίες στα Τεμάχια 4 και 10Α της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας, γεγονός που συνιστά ακόμη μία ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές της χώρας μας στον τομέα της ενέργειας.
Τα επόμενα δύο χρόνια αναμένεται να είναι καθοριστικά για το μέλλον της κυπριακής ενεργειακής στρατηγικής. Οι κρίσιμες εξελίξεις που δρομολογούνται στο πλαίσιο της ανάπτυξης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου δημιουργούν τις προϋποθέσεις για τη μετάβαση της Κύπρου από τη φάση των ανακαλύψεων στη φάση της παραγωγής, ενισχύοντας τον γεωστρατηγικό της ρόλο και τη συμβολή της στις ευρωπαϊκές προσπάθειες για ασφαλή και διαφοροποιημένο ενεργειακό εφοδιασμό.
Ωστόσο, θα ήθελα να τονίσω εδώ ότι η ενεργειακή πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη των υδρογονανθράκων. Η χώρα μας προωθεί με συνέπεια τη μετάβαση προς ένα πιο βιώσιμο, ανταγωνιστικό και ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο. Η λειτουργία της ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρισμού από τον Οκτώβριο του 2025, η αναβάθμιση των δικτύων, οι επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας και στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, η προώθηση των ανανεώσιμων πηγών και οι προσπάθειες για διασύνδεση του ενεργειακού μας συστήματος με γειτονικά συστήματα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία αυτής της στρατηγικής.
Αγαπητοί φίλοι,
Οι απόδημοι της Κύπρου αποτελούν πολύτιμους συμμάχους και τους καλύτερους πρεσβευτές στην προσπάθεια ανάδειξης της χώρας μας ως αξιόπιστου ενεργειακού και επενδυτικού εταίρου στη διεθνή σκηνή. Η παρουσία και η επιρροή σας σε σημαντικά κέντρα λήψης αποφάσεων και επιχειρηματικής δραστηριότητας μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προώθηση των εθνικών μας στόχων και στην περαιτέρω ενίσχυση των διεθνών μας συνεργασιών.
Η Κύπρος διαθέτει σήμερα όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που της επιτρέπουν να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο ενεργειακό μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου: σταθερούς θεσμούς, σαφές στρατηγικό όραμα, ισχυρές διεθνείς συνεργασίες και ένα ολοένα και πιο ώριμο ενεργειακό οικοσύστημα.
Με σχέδιο, υπευθυνότητα και προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου και της περιφερειακής συνεργασίας, συνεχίζουμε να εργαζόμαστε ώστε η ενεργειακή ανάπτυξη να αποτελέσει μοχλό ευημερίας, ασφάλειας και προόδου για τον τόπο μας και τις επόμενες γενιές.
Σας ευχαριστώ.
(ΓΑ/ΝΖ/ΚΑ)
