Με ιδιαίτερη χαρά χαιρετίζω σήμερα την έναρξη της εκστρατείας «Λάρνακα -26», μιας σημαντικής πρωτοβουλίας του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λάρνακας, η οποία αναδεικνύει με ουσιαστικό και πρακτικό τρόπο τη σημασία της εξοικονόμησης νερού, αναδεικνύοντας ότι οι μεγάλες αλλαγές μπορούν να ξεκινήσουν από απλές καθημερινές συνήθειες. Όταν αυτές οι συνήθειες γίνουν επιλογή μιας ολόκληρης πόλης και Επαρχίας, τότε μπορούν να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Θέλω καταρχάς να συγχαρώ τον ΕΟΑ Λάρνακας και όλους τους συνεργαζόμενους φορείς για την υλοποίηση αυτής της δράσης. Η προστασία και η ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων δεν είναι ευθύνη ενός μόνο φορέα. Απαιτεί συνεργασία, συντονισμό και κοινή δράση από την Πολιτεία, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τους οργανισμούς ύδρευσης, αλλά και τους ίδιους τους πολίτες. Και στην κοινή αυτή προσπάθεια οι ΕΟΑ αποτελούν πολύτιμους εταίρους μας για τη διασφάλιση της υδατικής επάρκειας της χώρας. Μέσα από τον ρόλο τους στη διαχείριση των δικτύων, στην ενημέρωση των πολιτών και στην εφαρμογή τοπικών πολιτικών, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Εκστρατεία «Λάρνακα -26»: ένας απλός και εύστοχος τίτλος που συμπυκνώνει σε έναν αριθμό έναν ξεκάθαρο και μετρήσιμο στόχο, και μας καλεί να γίνουμε μέρος της λύσης. Γιατί η διασφάλιση του νερού δεν εξαρτάται μόνο από τα μεγάλα έργα που υλοποιεί το κράτος, αλλά είναι και θέμα προσωπικής ευθύνης και καθημερινών επιλογών.
H πρόκληση για τη Λάρνακα: κάθε κάτοικος να μειώσει την ημερήσια κατανάλωση νερού κατά 26 λίτρα. Η εξοικονόμηση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 9,5 κυβικά μέτρα νερού ανά άτομο ετησίως. Για ένα μέσο τετραμελές νοικοκυριό, αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση σχεδόν 38 κυβικών μέτρων νερού τον χρόνο.
Αν ο στόχος επιτευχθεί σε επίπεδο ολόκληρης της Επαρχίας Λάρνακας, η συνολική εξοικονόμηση μπορεί να ξεπεράσει τα 3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως. Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική ποσότητα, η οποία καταδεικνύει ότι μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα του καθενός μπορούν να δημιουργήσουν ένα πολύ μεγάλο συλλογικό αποτέλεσμα.
Κύριες και κύριοι,
Η πρωτοβουλία αυτή συνάδει πλήρως με τη γενικότερη στρατηγική της Πολιτείας για μείωση της ζήτησης νερού σε παγκύπρια βάση. Όπως πολύ σωστά ανέφερε και ο Πρόεδρος του ΕΟΑ Λάρνακας, η ενημέρωση και η συνεργασία με τους πολίτες αποτελούν βασική προϋπόθεση για την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων. Γι’ αυτό και δράσεις όπως η εκστρατεία «Λάρνακα -26» έχουν ιδιαίτερη αξία, καθώς συμβάλλουν στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας υπεύθυνης και αποδοτικής χρήσης του νερού.
Η εκστρατεία ξεκινά σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο. Παρά τις αυξημένες βροχοπτώσεις που καταγράφηκαν φέτος, δεν υπάρχουν περιθώρια εφησυχασμού. Η λειψυδρία εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα μας. Με την έναρξη της θερινής περιόδου οι ανάγκες σε νερό αυξάνονται σημαντικά, ενώ οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και πιο αισθητές. Οι παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας, οι μειωμένες βροχοπτώσεις και η αυξημένη ζήτηση νερού καθιστούν αναγκαία τη συλλογική κινητοποίηση όλων μας.
Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις πλέον ευάλωτες περιοχές της Ευρώπης ως προς τις επιπτώσεις της λειψυδρίας και της κλιματικής αλλαγής. Τα διαθέσιμα υδατικά αποθέματα εξακολουθούν να δέχονται σημαντικές πιέσεις, γεγονός που καθιστά αναγκαία την υπεύθυνη χρήση κάθε σταγόνας νερού. Η ανάγκη για εξοικονόμηση νερού γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν δούμε τα στοιχεία κατανάλωσης. Στην Κύπρο η μέση ημερήσια κατανάλωση νερού ανά άτομο ανέρχεται περίπου στα 140 λίτρα, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) κυμαίνεται μεταξύ 124 και 125 λίτρων. Η διαφορά αυτή αναδεικνύει τα περιθώρια που έχουμε να βελτιώσουμε τις καθημερινές μας συνήθειες, χωρίς να επηρεάζεται η ποιότητα ζωής μας. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ), μια μείωση της κατανάλωσης κατά μόλις 10% μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στη διαχείριση της ύδρευσης και στη διατήρηση των διαθέσιμων αποθεμάτων μέχρι την επόμενη υδρολογική περίοδο. Σε αυτό το πλαίσιο, πρωτοβουλίες όπως η «Λάρνακα -26» αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, καθώς μετατρέπουν έναν εθνικό στόχο σε μια τοπική, συλλογική προσπάθεια με μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Κυρίες και κύριοι,
Η εξοικονόμηση νερού αποτελεί σήμερα το πρώτο και πιο άμεσο μέτρο που διαθέτουμε. Δεν αρκεί όμως από μόνη της. Για τον λόγο αυτό, η Κυβέρνηση υλοποιεί ταυτόχρονα ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα ενίσχυσης της υδατικής ασφάλειας που έχει εφαρμόσει ποτέ η χώρα μας, με παρεμβάσεις που αφορούν τόσο στην αύξηση της διαθέσιμης ποσότητας νερού όσο και στη βελτίωση της αποδοτικότητας του συστήματος στο σύνολό του.
Στο πλαίσιο αυτό υλοποιείται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα μέτρων και έργων για ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας της Κύπρου, το οποίο περιλαμβάνει:
- Πρώτον, την ενίσχυση της παραγωγής νερού μέσω της ανάπτυξης νέων μονάδων αφαλάτωσης, μόνιμων και κινητών, και αναβάθμισης υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1996 μέχρι το 2021, σε διάστημα 25 ετών, κατασκευάστηκαν συνολικά πέντε μονάδες αφαλάτωσης στην Κύπρο. Αντίθετα, μέσα σε μόλις δύο χρόνια, από το 2024 μέχρι σήμερα, τέθηκαν σε λειτουργία τρεις νέες κινητές μονάδες αφαλάτωσης στη Μονή, την Κισσόνεργα και το Λιμάνι Λεμεσού, ενώ επαναλειτούργησε σε σύντομο χρονικό διάστημα η μονάδα στα Κούκλια μετά την πυρκαγιά που την έθεσε εκτός λειτουργίας. Το αμέσως επόμενο διάστημα τίθεται σε λειτουργία και η κινητή μονάδα αφαλάτωσης στον Γαρύλλη, η οποία βρίσκεται στο τελικό στάδιο δοκιμών, προσθέτοντας ακόμη μία σημαντική υποδομή στο υδατικό ισοζύγιο της χώρας. Παράλληλα, προχωρούν οι διαδικασίες για νέες μόνιμες μονάδες αφαλάτωσης στη Λεμεσό και τη Λάρνακα, καθώς και τέσσερις νέες μεγάλες μονάδες σε Ανατολική Λεμεσό, Αγία Νάπα-Αγία Θέκλα, Πόλη Χρυσοχούς και Δεκέλεια, με στόχο η Κύπρος να προσεγγίσει μέχρι το 2027 την πλήρη κάλυψη των αναγκών ύδρευσης μέσω αφαλατώσεων και να διασφαλίσει την υδατική της επάρκεια μέχρι το 2050.
- Δεύτερον, περικλείει την αύξηση της αξιοποίησης ανακυκλωμένου νερού για αρδευτικούς σκοπούς. Σήμερα η Κύπρος αξιοποιεί περίπου το 90% του ανακτημένου νερού που παράγεται, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ, καλύπτοντας περίπου το 37% των αρδευτικών αναγκών της χώρας. Παράλληλα, προχωρούν σημαντικά έργα υποδομής, όπως το Έργο Χρήσης Ανακτημένου Νερού Λάρνακας και η διασύνδεση με το Φράγμα Τερσεφάνου, που θα αυξήσουν περαιτέρω τις διαθέσιμες ποσότητες νερού για άρδευση και θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του πρωτογενούς τομέα.
Επίσης, εστιάζουμε στη συνεχή αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και τη μείωση των απωλειών νερού. Για τον σκοπό αυτό, το 2025 διατέθηκαν €10,5 εκατομμύρια για τη στήριξη των ΕΟΑ και επιπρόσθετα €1 εκατομμύριο για κοινότητες, με στόχο την αντικατάσταση πεπαλαιωμένων αγωγών και τον περιορισμό των διαρροών. Παράλληλα, παραχωρήθηκε έκτακτη χορηγία €300 χιλιάδων σε κάθε ΕΟΑ για άμεσες παρεμβάσεις εντοπισμού και αποκατάστασης βλαβών στα δίκτυα ύδρευσης
Υλοποιούμε έργα υποδομής που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του υδατικού συστήματος της χώρας. Μέσα στην τελευταία τριετία προωθήθηκαν έργα συνολικού ύψους άνω των €170 εκατομμυρίων, που περιλαμβάνουν αφαλατώσεις, έργα άρδευσης, αξιοποίηση ανακτημένου νερού, συντήρηση φραγμάτων, νέες γεωτρήσεις και εκσυγχρονισμό κρίσιμων υποδομών. Την ίδια στιγμή, μετά από πολλά χρόνια αδράνειας, ξεκίνησε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αξιολόγησης, συντήρησης και αναβάθμισης των φραγμάτων της χώρας, με σημαντική ενίσχυση και της αρμόδιας υπηρεσίας.
Προωθούμε επιπλέον δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την ορθολογική χρήση του νερού. Μέσα από την παγκύπρια εκστρατεία «Νερό και για το Αύριο» σε συνεργασία με το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, την εφαρμογή «Σταγονο-μετρώ» που αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Κέντρο Αριστείας «ΚΟΙΟΣ» του Πανεπιστημίου Κύπρου, για να μπορούν τα νοικοκυριά να παρακολουθούν και να υπολογίζουν ευκολότερα την κατανάλωση νερού τους, καλλιεργούμε μια νέα κουλτούρα υπεύθυνης χρήσης του νερού.
Παράλληλα, το ΤΑΥ του Υπουργείου μας έχει ήδη προχωρήσει στην έναρξη της παγκύπριας διανομής περίπου 3 εκατομμυρίων ακροφυσίων και μειωτών ροής για ντους, τα οποία θα φτάσουν παγκύπρια σε περίπου 0,5 εκατομμύριο νοικοκυριά. Τα εξαρτήματα αυτά μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της κατανάλωσης νερού έως και 30%, χωρίς ουσιαστική επίπτωση στην άνεση των χρηστών.
Η δράση έχει ήδη ξεκινήσει από την Επαρχία Πάφου και επεκτείνεται σταδιακά παγκύπρια, με τη δωρεάν διανομή περίπου 75.000 δεμάτων, τα οποία περιλαμβάνουν τέσσερα ακροφύσια για βρύσες και δύο μειωτές ροής για ντους. Η διάθεση έχει ήδη αρχίσει από τις αρχές του 2026 σε επιχειρήσεις και επαγγελματικούς χώρους με αυξημένη κατανάλωση νερού, με στόχο να ενισχυθεί η αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων σε όλους τους τομείς.
Σήμερα, με την ευκαιρία της παρουσίας μας εδώ μαζί με τον Πρόεδρο του ΕΟΑ παραδίδουμε συμβολικά 1.000 μειωτές ροής προς τον Σύνδεσμο Κομμωτών Λάρνακας για διανομή σε κομμωτήρια της Επαρχίας, ενισχύοντας την εξοικονόμηση σε επαγγελματικούς χώρους με υψηλή χρήση νερού.
Αξίζει να σημειωθεί ότι έχει ήδη δοθεί εξοπλισμός στον Σύνδεσμο Κομμώσεων Λεμεσού, στον Παγκύπριο Σύνδεσμο Ιδιοκτητών Γυμναστηρίων, καθώς και σε στρατόπεδα της Εθνικής Φρουράς μέσω της Υπηρεσίας Ηλεκτρομηχανολογικών Έργων, διευρύνοντας την εφαρμογή των μέτρων εξοικονόμησης σε διάφορους τομείς.
Για την υποστήριξη της δράσης αυτής, το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, σε συνεργασία με το ΤΑΥ, ανέπτυξε τη νέα ηλεκτρονική υπηρεσία «Ενημέρωση για εγκατάσταση ακροφυσίων». Μέσω της υπηρεσίας, οι πολίτες μπορούν εύκολα και γρήγορα να δηλώνουν την παραλαβή και εγκατάσταση των ακροφυσίων, συμβάλλοντας στην παρακολούθηση της προόδου της εκστρατείας και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της. Τα στοιχεία που θα συλλέγονται θα επιτρέπουν στο ΤΑΥ να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο την ανταπόκριση των πολιτών, να αξιολογεί την εξοικονόμηση που επιτυγχάνεται και να σχεδιάζει στοχευμένες επόμενες δράσεις για τη βιώσιμη διαχείριση των υδατικών πόρων.
Παράλληλα, πάλι με τη συμβολή του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, δημιουργήθηκε και η νέα διαδικτυακή πύλη για το νερό, nero.gov.cy, η οποία λειτουργεί ως το κεντρικό σημείο ενημέρωσης των πολιτών για το υδατικό ζήτημα. Μέσα από την πύλη, οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται για τις δράσεις εξοικονόμησης νερού, τα μεγάλα υδατικά έργα που υλοποιούνται σε ολόκληρη την Κύπρο, τις αφαλατώσεις, τις πρωτοβουλίες ανακύκλωσης νερού, καθώς και χρήσιμες συμβουλές εξοικονόμησης νερού. Η πύλη συγκεντρώνει για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο σημείο ολοκληρωμένη ενημέρωση για την ενίσχυση της υδατικής ασφάλειας της χώρας.
Κύριες και Κύριοι,
Με μικρές αλλαγές που έχουν μεγάλο αποτέλεσμα, μπορούμε όλοι να συμβάλουμε ενεργά στη διαφύλαξη ενός πολύτιμου πόρου. Γιατί το νερό είναι ζωή και η προστασία του είναι υπόθεση όλων μας.
Κλείνοντας, κύριες και κύριοι, θέλω να επαναλάβω τα θερμά μου συγχαρητήρια προς τον ΕΟΑ Λάρνακας για την πρωτοβουλία αυτή και να καλέσω όλους τους πολίτες να την αγκαλιάσουν. Γιατί κάθε λίτρο νερού που εξοικονομούμε σήμερα αποτελεί επένδυση για το αύριο. Είναι μια μικρή πράξη ευθύνης που όταν γίνεται από πολλούς, αποκτά μεγάλη αξία για ολόκληρη την κοινωνία.
Η επιτυχία της εκστρατείας «Λάρνακα -26» μπορεί να αποτελέσει ένα ακόμη παράδειγμα του τι μπορούμε να πετύχουμε όταν Πολιτεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση και πολίτες εργαζόμαστε μαζί για έναν κοινό σκοπό.
Σας ευχαριστώ.
(ΕΦυς/ΝΖ/ΓΣ)
