Η πρέσβειρα του Ισραήλ στην Αθήνα απορρίπτει τη θαλάσσια συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης, υποστηρίζοντας ότι αγνοεί τα δικαιώματα της Κρήτης και της Ρόδου. Η παρέμβαση ακολουθεί την αντιπαράθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας και την επίσημη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νέα διπλωματική παρέμβαση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο καταγράφεται στην Ανατολική Μεσόγειο, με το Ισραήλ να εκφράζει δημόσια την αντίθεσή του στη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης και να επαναβεβαιώνει τον σεβασμό του στα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας.
Η πρέσβειρα του Ισραήλ στην Αθήνα, Πνινάτ Γιανάι, με ανάρτησή της το βράδυ του Σαββάτου 31 Οκτωβρίου, καταδίκασε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι στερείται νομικής βάσης και εγκυρότητας.
Ανάλογη τοποθέτηση δημοσιοποιήθηκε και από την Πρεσβεία του Ισραήλ στην Ελλάδα, δίνοντας επίσημο διπλωματικό χαρακτήρα στην παρέμβαση.
Η ισραηλινή θέση για την Κρήτη και τη Ρόδο
Σύμφωνα με την Πνινάτ Γιανάι, η συμφωνία επιχειρεί να καθορίσει θαλάσσια σύνορα μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης, παραγνωρίζοντας τα θαλάσσια δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη και η Ρόδος.
Η Ισραηλινή διπλωμάτης υπογράμμισε ότι η χώρα της σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, καθώς και τις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Παράλληλα, τόνισε ότι μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να περιορίζει τα νόμιμα δικαιώματα τρίτου κράτους.
Η παρέμβαση συνοδεύτηκε από βίντεο με απόσπασμα της πρόσφατης ομιλίας του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
Το ζήτημα έφτασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Η τοποθέτηση της ισραηλινής πρεσβείας ακολουθεί τη συζήτηση υψηλού επιπέδου που πραγματοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, υπό την προεδρία της Ελλάδας.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε εκτενώς στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντάς το παράνομο και αυθαίρετο, με το επιχείρημα ότι αγνοεί τη γεωγραφική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η Τουρκία και η Λιβύη επιχείρησαν να καθορίσουν μεταξύ τους θαλάσσιο όριο χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την παρουσία ελληνικών νησιών.
Παρουσίασε μάλιστα χάρτη, επισημαίνοντας ότι η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος διαθέτουν θαλάσσια δικαιώματα που, κατά την ελληνική θέση, δεν μπορούν να παρακαμφθούν.
Η παρέμβασή του προκάλεσε διπλωματική αντιπαράθεση με την τουρκική πλευρά, η οποία υποστηρίζει διαφορετική ερμηνεία ως προς την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Η νέα εξέλιξη στη Λιβύη που αναζωπύρωσε την αντιπαράθεση
Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είχε υπογραφεί το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε διεθνώς αναγνωρισμένης Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης.
Ωστόσο, η αντιπαράθεση αναζωπυρώθηκε τον Οκτώβριο του 2026, όταν η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στο ανατολικό τμήμα της χώρας, ενέκρινε τη συμφωνία στις 20 Οκτωβρίου.
Η εξέλιξη είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι αρχές της ανατολικής Λιβύης είχαν προηγουμένως διατυπώσει αντιρρήσεις για το μνημόνιο.
Η νέα αυτή απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, επαναφέροντας στο προσκήνιο τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες και τα κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η επίσημη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Στις 21 Οκτωβρίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε επίσημη δήλωση για την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης.
Η ευρωπαϊκή θέση παραμένει ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.
Η ΕΕ επανέλαβε επίσης την ανάγκη σεβασμού των κυριαρχικών δικαιωμάτων όλων των κρατών-μελών και του διεθνούς δικαίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ήδη από τις 20 Οκτωβρίου, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχαν εκδώσει κοινή δήλωση, εκφράζοντας την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η σημασία της παρέμβασης για την Ανατολική Μεσόγειο
Η δημόσια τοποθέτηση της ισραηλινής πρεσβείας εντάσσεται σε μια περίοδο αυξημένης διπλωματικής κινητικότητας γύρω από τα θαλάσσια δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης συνδέεται με ευρύτερες διαφωνίες για τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες, την υφαλοκρηπίδα και την αξιοποίηση ενεργειακών πόρων στην περιοχή.
Η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία απορρίπτουν το μνημόνιο, ενώ η Τουρκία υποστηρίζει τη νομιμότητα της συμφωνίας και τις δικές της θέσεις για την έκταση των θαλάσσιων δικαιωμάτων των νησιών.
Η ισραηλινή παρέμβαση ενισχύει σε διπλωματικό επίπεδο τη δημόσια υποστήριξη προς τις ελληνικές θέσεις, χωρίς να συνιστά νέα συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης ή μεταβολή των υφιστάμενων θαλάσσιων συνόρων.
Η αντιπαράθεση παραμένει ανοιχτή, με το ζήτημα να επηρεάζει τις διπλωματικές σχέσεις και τις ενεργειακές προοπτικές στην Ανατολική Μεσόγειο.
