Σοβαρές αναφορές ενώπιον της Επιτροπής Προσφύγων για πολιτική μεσολάβηση στην εγγραφή προσώπων ως αιχμαλώτων πολέμου. Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Αιχμαλώτων κλήθηκε να καταθέσει στοιχεία στην Αστυνομία, ενώ το Υπουργείο Εργασίας δεσμεύτηκε να παρουσιάσει αποτελέσματα ελέγχων εντός ενός μηνός.
Νέα διάσταση λαμβάνει η υπόθεση των επιδομάτων προς αιχμαλώτους πολέμου της τουρκικής εισβολής του 1974, μετά τις καταγγελίες για παρεμβάσεις πολιτικών προσώπων και κομμάτων στις διαδικασίες αναγνώρισης δικαιούχων.
Το ζήτημα τέθηκε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προσφύγων, στο πλαίσιο της εξέτασης της πρόσφατης έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, η οποία κατέγραψε σοβαρές αδυναμίες στα μητρώα και περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.
Οι νέες καταγγελίες προέρχονται από τον πρόεδρο του Παγκύπριου Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου, Βάσο Χρίστου, ο οποίος υποστήριξε ότι υπήρξαν παρεμβάσεις για να καταχωριστούν πρόσωπα στα μητρώα και να λαμβάνουν επιδόματα.
Καταγγελία για δύο πρόσωπα που φέρονται να βοηθήθηκαν από πολιτικό
Μιλώντας ενώπιον της Επιτροπής, ο Βάσος Χρίστου ανέφερε ότι δύο πρόσωπα, τα οποία κατά την καταγγελία του δεν δικαιούνταν επίδομα αιχμαλώτου, είχαν αναφέρει στον Σύνδεσμο πως εξασφάλισαν τη σχετική παροχή με τη βοήθεια πολιτικού προσώπου.
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το ΡΙΚ, ο κ. Χρίστου υποστήριξε ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα διέθεταν πιστοποιητικό εγκλωβισμένου, αλλά όχι την απαιτούμενη βεβαίωση αιχμαλώτου πολέμου.
Αναφέρθηκε επίσης σε άλλες περιπτώσεις προσώπων που φέρονται να εξασφάλισαν πιστοποιητικό αιχμαλώτου, χωρίς, κατά τους ισχυρισμούς του, να πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι αναφορές αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί από αστυνομική ή δικαστική έρευνα και παραμένουν αντικείμενο διερεύνησης.
Κεκλεισμένων των θυρών συνεδρία – Αναφέρθηκαν δύο κόμματα
Μετά τις καταγγελίες, τα μέλη της Επιτροπής ζήτησαν να συνεχιστεί μέρος της συνεδρίας κεκλεισμένων των θυρών, ώστε ο πρόεδρος του Συνδέσμου να μπορέσει να δώσει περισσότερες πληροφορίες.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε μετά τη συνεδρία ο πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής του ΑΚΕΛ Νίκος Κέττηρος, στη συζήτηση έγινε αναφορά σε δύο πολιτικά κόμματα.
Ο κ. Κέττηρος δεν δημοσιοποίησε την ταυτότητά τους ούτε συγκεκριμένα ονόματα πολιτικών προσώπων.
Όπως ανέφερε, η Επιτροπή παρότρυνε τον Βάσο Χρίστου να απευθυνθεί στην Αστυνομία και να καταθέσει οποιαδήποτε στοιχεία διαθέτει, προκειμένου οι καταγγελίες να διερευνηθούν αρμοδίως.
Η αναφορά σε δύο κόμματα δεν αποτελεί απόδειξη ότι υπήρξαν παράνομες ενέργειες από τα ίδια ή από στελέχη τους.
Τι αποκάλυψε η Ελεγκτική Υπηρεσία
Η σημερινή συζήτηση πραγματοποιήθηκε μετά τη δημοσιοποίηση, στις 29 Οκτωβρίου, ειδικής έκθεσης της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για την καταβολή ωφελημάτων στους αιχμαλώτους πολέμου του 1974.
Ο έλεγχος ανέδειξε ότι οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες δεν διαθέτουν ένα ενιαίο, πλήρες και επαληθεύσιμο μητρώο δικαιούχων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία προχώρησε σε αντιπαραβολή στοιχείων από τις Υπηρεσίες Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το Υπουργείο Άμυνας και τον Κυπριακό Ερυθρό Σταυρό.
Από την εξέταση προέκυψαν αποκλίσεις μεταξύ των αρχείων, ελλείψεις σε ιστορικά δικαιολογητικά και περιπτώσεις στις οποίες δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί με επάρκεια η ιδιότητα του δικαιούχου.
Οι οκτώ περιπτώσεις χωρίς επαρκή δικαιολογητικά
Σύμφωνα με την έκθεση, ο έλεγχος κατέληξε σε οκτώ περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων για τις οποίες δεν εντοπίστηκε επαρκής τεκμηρίωση της ιδιότητας του αιχμαλώτου πολέμου.
Σε έξι περιπτώσεις δεν βρέθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν την αιχμαλωσία των συγκεκριμένων προσώπων.
Σε άλλες δύο περιπτώσεις, που εντοπίστηκαν μέσα από πρόσθετο δειγματοληπτικό έλεγχο, οι καταχωρίσεις στα διαθέσιμα στρατολογικά αρχεία δεν τεκμηρίωναν την καταβολή του σχετικού ωφελήματος.
Μεταξύ των ευρημάτων καταγράφεται και περίπτωση προσώπου που είχε συλληφθεί από τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις τον Απρίλιο του 1975, ενώ είχε προηγουμένως κηρυχθεί λιποτάκτης.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διαπίστωσε ότι, παρότι ενδεχομένως δικαιολογείται η λήψη άλλου τιμητικού επιδόματος, δεν τεκμηριώνεται η καταβολή του συγκεκριμένου ωφελήματος που αφορά αιχμαλώτους της εισβολής του 1974.
Η απουσία επαρκών δικαιολογητικών δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απόδειξη δόλου ή απάτης από τους λήπτες.
Οι 130 εγγραφές που χρειάζονται διασταύρωση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι 130 περιπτώσεις στις οποίες εντοπίστηκαν ασυμφωνίες μεταξύ των ιστορικών μητρώων που τηρούν διαφορετικές υπηρεσίες.
Για τις εγγραφές αυτές απαιτείται πρόσθετη διερεύνηση, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τα πρόσωπα είχαν πράγματι την ιδιότητα του αιχμαλώτου και με ποια δικαιολογητικά καταχωρίστηκαν.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, από τις 130 περιπτώσεις επιλέχθηκε δείγμα 77 προσώπων για περαιτέρω έλεγχο.
Σε 39 από τις 77 περιπτώσεις απουσίαζαν βασικά στοιχεία από τα στρατολογικά μητρώα, όπως η μονάδα υπηρεσίας ή οι ημερομηνίες έναρξης και λήξης της αιχμαλωσίας.
Οι ελλείψεις συνδέονται και με τις ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες του 1974, κατά τις οποίες χάθηκαν ή καταστράφηκαν αρχεία.
Επομένως, η ύπαρξη ασυμφωνίας δεν σημαίνει ότι όλοι οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι λαμβάνουν παράνομα επιδόματα.
Ποια ωφελήματα καταβάλλονται
Κατά τη συζήτηση διευκρινίστηκε ότι η Πολιτεία παραχωρεί διαφορετικές κατηγορίες ωφελημάτων, με διαφορετικές προϋποθέσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μηνιαίο τιμητικό επίδομα που συμπληρώνει τη σύνταξη, ετήσιο τιμητικό επίδομα €2.000 το οποίο καταβάλλεται ανά εξάμηνο, καθώς και επίδομα φροντίδας.
Το επίδομα φροντίδας διακρίνεται σε τρεις κατηγορίες, με μηνιαία ποσά €240, €400 και €1.300, ανάλογα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την Ελεγκτική Υπηρεσία, 852 πρόσωπα λαμβάνουν το συγκεκριμένο επίδομα φροντίδας.
Οι διαφορετικές κατηγορίες παροχών καθιστούν αναγκαίο να εξακριβωθεί όχι μόνο εάν ένα πρόσωπο δικαιούται κρατική στήριξη, αλλά και ποιο ακριβώς ωφέλημα δικαιούται.
ΔΗΣΥ: Να κατατεθούν στοιχεία και να διερευνηθούν οι καταγγελίες
Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Λυσανδρίδης, ζήτησε να διερευνηθούν πλήρως οι αναφορές περί κομματικών παρεμβάσεων.
Κάλεσε τον πρόεδρο του Συνδέσμου Αιχμαλώτων να καταθέσει τα στοιχεία του στην Αστυνομία, ενώ ζήτησε από τις ανακριτικές Αρχές να ενεργήσουν και αυτεπάγγελτα.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι δεν πρέπει να αφήνονται αόριστες καταγγελίες που δημιουργούν σκιές για το σύνολο των πολιτικών κομμάτων και των θεσμών.
Ο ΔΗΣΥ ζήτησε επίσης την άμεση διασύνδεση των αρχείων των αρμόδιων υπηρεσιών, καθώς και την εξέταση αλλαγών στον τρόπο διαχείρισης ορισμένων επιδομάτων.
ΔΗΚΟ: Αποτελέσματα της έρευνας σε έναν μήνα
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Ασπρής, ανέφερε ότι το Υπουργείο Εργασίας δεσμεύτηκε να επανέλθει μέσα σε έναν μήνα με συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Η έρευνα θα αφορά τη διαδικασία επαλήθευσης των στοιχείων που τηρούν οι υπηρεσίες και τις ενδεχόμενες αναπροσαρμογές επιδομάτων, όπου αυτές κριθούν απαραίτητες.
Η δέσμευση δημιουργεί συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα για την παρουσίαση διορθωτικών ενεργειών και την ενημέρωση της Βουλής.
Άλμα: Να μην αδικηθούν οι πραγματικοί αιχμάλωτοι
Η βουλευτής του Άλμα, Λίτσα Δρουσιώτου, αναφέρθηκε στις οκτώ περιπτώσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση και ζήτησε συγκεκριμένες απαντήσεις για τον χειρισμό τους.
Τόνισε την ανάγκη πλήρους διασταύρωσης των αρχείων και καθιέρωσης ενιαίων, διαφανών διαδικασιών πιστοποίησης.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει πως τα ωφελήματα καταβάλλονται στους πραγματικούς δικαιούχους, χωρίς να αδικούνται άνθρωποι που πράγματι υπήρξαν αιχμάλωτοι πολέμου.
Αναφορά σε πρόσκληση του Αρχηγού Αστυνομίας
Ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, Δημήτρης Σούγλης, δήλωσε ότι οι αναφορές για κομματικές παρεμβάσεις δεν αφορούν το κόμμα του.
Ανέφερε επίσης ότι σε επόμενη συνεδρία θα κληθεί ο Αρχηγός της Αστυνομίας, προκειμένου να εξεταστεί περαιτέρω η υπόθεση και να δοθούν ονόματα.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη αστυνομική έρευνα με συγκεκριμένα ευρήματα για τις καταγγελλόμενες κομματικές παρεμβάσεις.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό
Η υπόθεση έχει πλέον δύο διακριτές διαστάσεις.
Η πρώτη αφορά την αξιοπιστία των ιστορικών μητρώων και τον έλεγχο της καταβολής κρατικών ωφελημάτων.
Η δεύτερη αφορά τις καταγγελίες ότι πολιτικές παρεμβάσεις ενδέχεται να επηρέασαν διαδικασίες αναγνώρισης δικαιούχων.
Για την πρώτη υπάρχουν συγκεκριμένα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Για τη δεύτερη απαιτείται κατάθεση στοιχείων και ανεξάρτητη διερεύνηση.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της έρευνας του Υπουργείου Εργασίας και η αποσαφήνιση του κατά πόσον οι καταγγελίες περί πολιτικών παρεμβάσεων θα αποτελέσουν αντικείμενο αστυνομικής εξέτασης.
Η διασφάλιση της ορθής καταβολής των επιδομάτων αποτελεί ζήτημα χρηστής διαχείρισης δημόσιου χρήματος, αλλά και σεβασμού προς τους ανθρώπους που υπέστησαν την αιχμαλωσία κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
