Νέο φως στην ιστορία της αρχαίας πόλης του Χαλά Σουλτάν Τεκκέ, στην περιοχή της Αλυκής Λάρνακας, ρίχνουν οι αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2026. Για πρώτη φορά εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα και κεραμικά ευρήματα που χρονολογούνται από τον 17ο έως τον 15ο αιώνα π.Χ., προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για τη δημιουργία και την εξέλιξη ενός από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα της Μεσογείου κατά την Εποχή του Χαλκού.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού, ολοκληρώθηκε με επιτυχία η φετινή ανασκαφική περίοδος στην αρχαιολογική θέση Δρομολαξιά-Βυζακιά, γνωστή ως Χαλά Σουλτάν Τεκκέ.
Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν τον Φεβρουάριο, τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2026 από διεθνή επιστημονική αποστολή, υπό τη διεύθυνση των καθηγητών Peter M. Fischer και Teresa Bürge, σε συνεργασία με ειδικούς από πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα.
Για πρώτη φορά ευρήματα από τις παλαιότερες φάσεις κατοίκησης
Η σημαντικότερη ανακάλυψη αφορά τον εντοπισμό αρχιτεκτονικών καταλοίπων και χαρακτηριστικών κεραμικών σε διαδοχικά αρχαιολογικά στρώματα που χρονολογούνται μεταξύ του 17ου και του 15ου αιώνα π.Χ.
Μέχρι σήμερα, οι ανασκαφές είχαν αποκαλύψει κυρίως αστικά κατάλοιπα του 14ου αιώνα π.Χ., ενώ υπήρχαν διάσπαρτα παλαιότερα ευρήματα, χωρίς σαφή σύνδεση με συγκεκριμένα στρώματα κατοίκησης.
Η φετινή ανακάλυψη επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τις πρώτες φάσεις ανάπτυξης του οικισμού και τη σταδιακή μετατροπή του σε οργανωμένο αστικό κέντρο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν διαφορετικοί τύποι κεραμικής, οι οποίοι βοηθούν τους αρχαιολόγους να προσδιορίσουν τη χρονολόγηση των κατασκευών και τις πολιτισμικές επιρροές που δέχθηκε ο οικισμός.
Στα παλαιότερα στρώματα εντοπίστηκαν αγγεία που συνδέονται με τη μετάβαση από τη Μέση στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού.
Μια πόλη που έφτανε τα 50 εκτάρια
Το αρχαίο Χαλά Σουλτάν Τεκκέ αποτελούσε ένα εκτεταμένο αστικό κέντρο, με έκταση που υπολογίζεται ότι έφτανε τα 50 εκτάρια, δηλαδή περίπου 500.000 τετραγωνικά μέτρα.
Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, πρόκειται για τη μεγαλύτερη γνωστή θέση της Εποχής του Χαλκού στην Κύπρο.
Η πόλη ιδρύθηκε το αργότερο κατά τον 17ο αιώνα π.Χ. και γνώρισε μεγάλη οικονομική και εμπορική ανάπτυξη για περίπου πέντε αιώνες, μέχρι την καταστροφή και εγκατάλειψή της γύρω στο 1150 π.Χ.
Η στρατηγική της θέση, κοντά σε προστατευμένο φυσικό λιμάνι, συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξή της.
Ο κυπριακός χαλκός ταξίδευε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο
Καθοριστικό ρόλο στην οικονομική ευημερία της αρχαίας πόλης διαδραμάτισε η παραγωγή και εξαγωγή χαλκού.
Στον αρχαιολογικό χώρο έχουν εντοπιστεί κάμινοι, χωνευτήρια, μεταλλεύματα και μεγάλες ποσότητες σκωρίας, τα οποία αποδεικνύουν ότι στην περιοχή λειτουργούσε οργανωμένη μεταλλουργική δραστηριότητα.
Οι πρώτες ύλες προέρχονταν από τα κοιτάσματα χαλκού της οροσειράς του Τροόδους, υποβάλλονταν σε επεξεργασία και στη συνέχεια διοχετεύονταν μέσω του λιμανιού σε άλλες περιοχές της Μεσογείου.
Ο χαλκός αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της αρχαίας Κύπρου και βασικό παράγοντα της οικονομικής της ανάπτυξης.
Από τη Σαρδηνία μέχρι την Ινδία – Ένα διεθνές εμπορικό κέντρο
Εξίσου εντυπωσιακά είναι τα στοιχεία για τις εμπορικές σχέσεις της αρχαίας πόλης.
Τα αντικείμενα που έχουν ανακαλυφθεί στις ανασκαφές αποκαλύπτουν ότι το Χαλά Σουλτάν Τεκκέ συμμετείχε σε εκτεταμένα δίκτυα εμπορίου, τα οποία συνέδεαν τη Μεσόγειο με μακρινές περιοχές.
Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχαιοτήτων, αγαθά έφταναν στην περιοχή από τη Σαρδηνία στα δυτικά έως το Αφγανιστάν και την Ινδία στα ανατολικά, καθώς και από τη Βαλτική Θάλασσα στον βορρά έως τη Νουβία στον νότο.
Προηγούμενες ανασκαφές έχουν αποκαλύψει πολύτιμα αντικείμενα, κοσμήματα, πολυτελή κεραμικά και υλικά που μαρτυρούν τις εμπορικές και πολιτισμικές επαφές της πόλης με την Αίγυπτο, το Αιγαίο, τη Μέση Ανατολή και άλλες περιοχές.
Ιδιαίτερα κατά τον 14ο και τον 13ο αιώνα π.Χ., η πόλη εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου.
Τι αποκαλύπτει η απουσία μυκηναϊκής κεραμικής
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο προκύπτει από τη μελέτη των παλαιότερων αρχαιολογικών στρωμάτων.
Συγκεκριμένα, δεν εντοπίστηκε αιγαιακή κεραμική στα στρώματα που εξετάστηκαν, γεγονός που ενισχύει προηγούμενες επιστημονικές εκτιμήσεις ότι οι εισαγωγές από τον μυκηναϊκό κόσμο αυξήθηκαν σημαντικά σε μεταγενέστερη περίοδο.
Οι αρχαιολόγοι εκτιμούν ότι οι εμπορικές επαφές με τον μυκηναϊκό πολιτισμό κορυφώθηκαν κατά τον 14ο και τις αρχές του 13ου αιώνα π.Χ.
Η παρατήρηση αυτή βοηθά στην καλύτερη κατανόηση της χρονικής εξέλιξης των διεθνών εμπορικών σχέσεων της πόλης.
Νέα δεδομένα για την ιστορία της Κύπρου
Η ανασκαφική περίοδος του 2026 επικεντρώθηκε κυρίως στην Αστική Συνοικία 1, ενώ πραγματοποιήθηκαν συμπληρωματικές έρευνες στο αρχαίο νεκροταφείο.
Στις μελέτες συμμετείχαν επίσης επιστήμονες του Ινστιτούτου Κύπρου, αξιοποιώντας σύγχρονες μεθόδους βιοαρχαιολογικής έρευνας, τρισδιάστατης τεκμηρίωσης και ανάλυσης αρχαιολογικών υλικών.
Τα νέα ευρήματα αποτελούν σημαντικό βήμα για την κατανόηση των διαδικασιών που οδήγησαν στην αστικοποίηση της Κύπρου κατά την Εποχή του Χαλκού.
Παράλληλα, αναδεικνύουν τον ρόλο του νησιού ως κέντρου παραγωγής, εμπορίου και πολιτισμικών ανταλλαγών, πολύ πριν από τη διαμόρφωση του σύγχρονου μεσογειακού κόσμου.
Η συνέχιση της αρχαιολογικής έρευνας αναμένεται να προσφέρει ακόμη περισσότερες πληροφορίες για την καθημερινή ζωή, την οικονομική δραστηριότητα και την ιστορική εξέλιξη αυτής της σημαντικής αρχαίας κυπριακής πόλης.
