Νέα δεδομένα στη διαδικασία επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών δημιουργεί η υποψηφιότητα της Λάνα Ζάκι Νουσεϊμπέ από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε συνδυασμό με την απόσυρση της υποψηφιότητας του πρώην Προέδρου της Σενεγάλης, Μακί Σαλ. Η νέα υποψήφια εισέρχεται στη διαδικασία σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για τον Οργανισμό, ενώ τη δημόσια στήριξή του προς το πρόσωπό της εξέφρασε και ο Υπουργός Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Κόμπος.
Η υποψηφιότητα της Νουσεϊμπέ υποβλήθηκε επισήμως στις 21 Οκτωβρίου από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με σχετική επιστολή προς τον Πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης και την Πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η εξέλιξη έρχεται ενώ συνεχίζονται οι διαβουλεύσεις για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες, του οποίου η δεύτερη θητεία ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Ποια είναι η Λάνα Νουσεϊμπέ
Η Λάνα Ζάκι Νουσεϊμπέ διαθέτει μακρά διπλωματική εμπειρία στους κόλπους των Ηνωμένων Εθνών.
Υπηρέτησε ως Μόνιμη Αντιπρόσωπος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στον ΟΗΕ από το 2013 μέχρι το 2024, συμμετέχοντας σε σημαντικές διεθνείς διαπραγματεύσεις.
Κατά τη διάρκεια της θητείας της, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα άσκησαν την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας τον Μάρτιο του 2022 και τον Ιούνιο του 2023.
Η Νουσεϊμπέ είχε ενεργό συμμετοχή σε συζητήσεις για την ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα, το Αφγανιστάν και τη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών.
Έχει επίσης διατελέσει πρόεδρος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του UN Women.
Στην επιστολή με την οποία προτάθηκε η υποψηφιότητά της, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπογραμμίζουν τη διπλωματική της εμπειρία και την ικανότητά της να οικοδομεί σχέσεις συνεργασίας μεταξύ κρατών με διαφορετικές θέσεις.
Στήριξη από τον Κωνσταντίνο Κόμπο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κύπρο παρουσιάζει η δημόσια τοποθέτηση του Υπουργού Εξωτερικών, Κωνσταντίνου Κόμπου.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Κύπριος Υπουργός εξέφρασε τη στήριξή του στην υποψηφιότητα της Νουσεϊμπέ, επισημαίνοντας ότι έχει συνεργαστεί προσωπικά μαζί της.
Ο κ. Κόμπος την περιέγραψε ως έμπειρη και αποτελεσματική διπλωμάτη, με προσήλωση στον διάλογο, την αναζήτηση συμβιβασμών και την επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της παρουσίας των γυναικών σε κορυφαίες θέσεις διεθνών οργανισμών.
Η τοποθέτησή του αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον, δεδομένου ότι ο ΟΗΕ διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού.
Ωστόσο, η δημόσια στήριξη του Υπουργού δεν προδικάζει τη στάση των κρατών που συμμετέχουν στη διαδικασία επιλογής, ούτε συνιστά ένδειξη για το τελικό αποτέλεσμα.
Αποσύρθηκε επισήμως η υποψηφιότητα του Μακί Σαλ
Την ίδια ώρα, ο πρώην Πρόεδρος της Σενεγάλης, Μακί Σαλ, βρίσκεται πλέον εκτός της διαδικασίας.
Η υποψηφιότητά του είχε υποβληθεί στις 2 Μαρτίου 2026 από το Μπουρούντι.
Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση των Ηνωμένων Εθνών, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Μπουρούντι ενημέρωσε τον Οργανισμό για την απόσυρσή της.
Η απόσυρση τέθηκε σε ισχύ στις 20 Οκτωβρίου και γνωστοποιήθηκε στα κράτη μέλη μέσω κοινής επιστολής του Προέδρου της Γενικής Συνέλευσης και του Προέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Δεν έχει γνωστοποιηθεί επίσημα συγκεκριμένος λόγος για την απόφαση.
Η εξέλιξη μεταβάλλει τη σύνθεση των υποψηφιοτήτων, χωρίς ωστόσο να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία επιλογής.
Οι προτεραιότητες της νέας υποψήφιας
Στο κείμενο με το οποίο παρουσιάζει τις θέσεις της, η Νουσεϊμπέ δίνει έμφαση στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς τα Ηνωμένα Έθνη και στην ενίσχυση του διπλωματικού ρόλου του Οργανισμού.
Υποστηρίζει ότι ο ΟΗΕ πρέπει να δρα νωρίτερα για την αποτροπή συγκρούσεων και να αξιοποιεί περισσότερο την προληπτική διπλωματία.
Μεταξύ των προτεραιοτήτων της περιλαμβάνονται η επίτευξη τοπικών εκεχειριών, η διευκόλυνση ανθρωπιστικής βοήθειας, οι ανταλλαγές κρατουμένων και η αναζήτηση πρακτικών συμφωνιών ανάμεσα σε αντιμαχόμενες πλευρές.
Παράλληλα, εισηγείται αλλαγές στη λειτουργία του Οργανισμού, με μεγαλύτερη διαφάνεια, καλύτερη αξιοποίηση πόρων και περιορισμό της γραφειοκρατίας.
Για να επικεντρωθεί στην υποψηφιότητά της, η Νουσεϊμπέ έχει λάβει άδεια από τα κυβερνητικά της καθήκοντα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η ίδια υποστηρίζει ότι η ανεξαρτησία του Γενικού Γραμματέα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική λειτουργία του ΟΗΕ.
Οι αντιδράσεις για τον ρόλο των Εμιράτων στο Σουδάν
Η υποψηφιότητα συνοδεύεται, πάντως, και από επικρίσεις που αφορούν την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Σύμφωνα με το Associated Press, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αναλυτές θέτουν ερωτήματα για τον φερόμενο ρόλο του Άμπου Ντάμπι στη στήριξη των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), οι οποίες εμπλέκονται στον εμφύλιο πόλεμο του Σουδάν.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απορρίπτουν τις κατηγορίες περί υποστήριξης των συγκεκριμένων δυνάμεων.
Η σχετική συζήτηση αναδεικνύει τις πολιτικές και διπλωματικές προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η νέα υποψήφια στην προσπάθειά της να εξασφαλίσει την απαιτούμενη διεθνή συναίνεση.
Πώς θα επιλεγεί ο διάδοχος του Γκουτέρες
Η διαδικασία επιλογής Γενικού Γραμματέα διαφέρει από μια συνηθισμένη εκλογική αναμέτρηση.
Σύμφωνα με το άρθρο 97 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, ύστερα από εισήγηση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν συνεπώς τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας – Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο – τα οποία διαθέτουν δικαίωμα βέτο.
Στη διαδικασία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι, και η πρώην Αντιπρόεδρος της Κόστα Ρίκα, Ρεμπέκα Γκρίνσπαν.
Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί διαδοχικές άτυπες ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας, χωρίς να έχει ανακοινωθεί επίσημα συμφωνία για το πρόσωπο που θα προταθεί στη Γενική Συνέλευση.
Στις 27 Οκτωβρίου η επόμενη κρίσιμη διαδικασία
Η Λάνα Νουσεϊμπέ αναμένεται να παρουσιάσει το όραμά της σε διαδραστικό διάλογο με τα κράτη μέλη του ΟΗΕ την Τρίτη 27 Οκτωβρίου.
Η σχετική διαδικασία έχει προγραμματιστεί στην αίθουσα του Συμβουλίου Κηδεμονίας, στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη.
Εκεί θα έχει την ευκαιρία να αναπτύξει τις προτάσεις της και να απαντήσει σε ερωτήσεις των αντιπροσωπειών.
Η επιλογή του νέου Γενικού Γραμματέα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο ΟΗΕ καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα πολεμικές συγκρούσεις, σοβαρές ανθρωπιστικές κρίσεις, οικονομικές πιέσεις και αυξανόμενες διαφωνίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Ο διάδοχος του Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να αναλάβει καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2027.
Εάν επιλεγεί γυναίκα, θα πρόκειται για την πρώτη φορά στην ιστορία του Οργανισμού που η θέση του Γενικού Γραμματέα θα καταληφθεί από γυναίκα.
