Νέες διαστάσεις λαμβάνει η υπόθεση των αμφισβητούμενων εγγραφών στα μητρώα αιχμαλώτων πολέμου του 1974, καθώς, πέρα από την καταβολή επιδομάτων χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, έρχονται στο προσκήνιο καταγγελίες για παλαιότερες παρεμβάσεις με σκοπό την απαλλαγή από την εφεδρική υπηρεσία ή ακόμη και την αποφυγή στρατοδικείου. Την ίδια ώρα, ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Αιχμαλώτων Πολέμου προτίθεται να επανέλθει στην Αστυνομία, ζητώντας τη διερεύνηση των καταγγελιών για πολιτικές παρεμβάσεις.
Από την εφεδρεία στα τιμητικά επιδόματα
Σύμφωνα με όσα αποκαλύπτονται από τις συζητήσεις στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, αμφισβητούμενες εγγραφές στους καταλόγους αιχμαλώτων ενδέχεται να συνδέονται με πρακτικές προηγούμενων δεκαετιών.
Όπως αναφέρθηκε ενώπιον της Επιτροπής, κατά την περίοδο που ακολούθησε την τουρκική εισβολή, η αναγνώριση της ιδιότητας του αιχμαλώτου μπορούσε να εξασφαλίσει απαλλαγή από την υποχρέωση εκτέλεσης εφεδρικής στρατιωτικής υπηρεσίας.
Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου Αιχμαλώτων υποστήριξε ότι υπήρξαν περιπτώσεις προσώπων που δεν παρουσιάστηκαν κατά την επιστράτευση του 1974 και φέρονται να εξασφάλισαν μεταγενέστερα πιστοποιητικά, προκειμένου να αποφύγουν ενδεχόμενες συνέπειες από τη στρατιωτική δικαιοσύνη.
Οι αναφορές αυτές αποτελούν καταγγελίες και δεν συνιστούν διαπιστωμένα περιστατικά παράτυπης αναγνώρισης της ιδιότητας του αιχμαλώτου για συγκεκριμένα πρόσωπα.
Καταχωρίσεις δεκαετίες μετά την εισβολή
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν τα στοιχεία για μεταγενέστερες καταχωρίσεις στα στρατολογικά μητρώα.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε στην Επιτροπή Προσφύγων ο εκπρόσωπος της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Άκης Κίκας, ορισμένες εγγραφές πραγματοποιήθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1990 και του 2000.
Κατά τη διερεύνησή τους, η Ελεγκτική Υπηρεσία ζήτησε τα δικαιολογητικά που είχαν υποβληθεί για την αναγνώριση της ιδιότητας του αιχμαλώτου.
Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε, οι αρμόδιες υπηρεσίες ενημέρωσαν ότι τα συγκεκριμένα έγγραφα είχαν καταστραφεί μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης περιόδου φύλαξής τους.
Η απουσία των αρχικών δικαιολογητικών καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την εκ των υστέρων επαλήθευση ορισμένων καταχωρίσεων.
Οκτώ περιπτώσεις με ανεπαρκή τεκμηρίωση
Η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, που δημοσιοποιήθηκε στις 29 Οκτωβρίου, ανέδειξε οκτώ περιπτώσεις καταβολής ωφελημάτων οι οποίες δεν φαίνεται να δικαιολογούνται από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Σε έξι περιπτώσεις δεν εντοπίστηκε επαρκής τεκμηρίωση της ιδιότητας του αιχμαλώτου, ενώ δύο πρόσθετες περιπτώσεις προέκυψαν από τον έλεγχο στρατολογικών φακέλων.
Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνεται περίπτωση προσώπου που είχε κηρυχθεί λιποτάκτης το 1975 και συνελήφθη από τις τουρκικές δυνάμεις μετά το τέλος της εισβολής του 1974, καθώς και άλλη περίπτωση λανθασμένης καταχώρισης στοιχείων.
Ο έλεγχος ανέδειξε παράλληλα σοβαρές αδυναμίες στην τήρηση και διασταύρωση των αρχείων μεταξύ Υπουργείου Άμυνας, Εθνικής Φρουράς, Ερυθρού Σταυρού και Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων.
Σημειώνεται ότι η απουσία ενός προσώπου από συγκεκριμένο μητρώο δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι δεν υπήρξε αιχμάλωτος πολέμου, ιδιαίτερα λόγω των ελλείψεων στα ιστορικά αρχεία της περιόδου.
Καταγγελίες για παρεμβάσεις πολιτικών προσώπων
Στη συνεδρία της Επιτροπής Προσφύγων στις 3 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Αιχμαλώτων Πολέμου, Βάσος Χρίστου, κατήγγειλε ότι δύο πρόσωπα, τα οποία διέθεταν πιστοποιητικά εγκλωβισμένων και όχι αιχμαλώτων, φέρονται να εξασφάλισαν την καταχώρισή τους με τη βοήθεια πολιτικών προσώπων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα συγκεκριμένα άτομα λαμβάνουν ετήσιο τιμητικό επίδομα ύψους 2.000 ευρώ.
Ο πρόεδρος του Συνδέσμου ανέφερε ότι διαθέτει στοιχεία για τις περιπτώσεις αυτές, ενώ κατά τη συνεδρία έγινε αναφορά σε εμπλοκή δύο πολιτικών κομμάτων, χωρίς να δημοσιοποιηθούν ονόματα.
Οι καταγγελίες δεν έχουν μέχρι στιγμής επιβεβαιωθεί από ολοκληρωμένη αστυνομική ή δικαστική διερεύνηση.
Νέα επιστολή προς τον Αρχηγό Αστυνομίας
Σύμφωνα με νεότερες πληροφορίες που δημοσιεύονται στον κυπριακό Τύπο, ο Σύνδεσμος Αιχμαλώτων προτίθεται να αποστείλει νέα επιστολή προς τον Αρχηγό Αστυνομίας, ζητώντας να εξεταστούν οι καταγγελίες.
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι είχε ήδη απευθυνθεί στην Αστυνομία μέσω του νομικού του συμβούλου πριν από αρκετούς μήνες και ότι η εξέταση της υπόθεσης είχε συνδεθεί με την αναμονή των ευρημάτων της Ελεγκτικής Υπηρεσίας.
Παράλληλα, μέλη του Συνδέσμου εμφανίζονται πρόθυμα να παραχωρήσουν καταθέσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reporter, μέχρι το πρωί της Πέμπτης 5 Νοεμβρίου δεν είχε αρχίσει αστυνομική διαδικασία διερεύνησης των συγκεκριμένων καταγγελιών.
Ζητούμενο ο πλήρης έλεγχος χωρίς να αδικηθούν οι πραγματικοί αιχμάλωτοι
Η υπόθεση αναδεικνύει την ανάγκη πλήρους αντιπαραβολής και επικαιροποίησης των κρατικών μητρώων, με στόχο την ορθή καταβολή των ωφελημάτων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εισηγείται συνολική επανεξέταση των καταλόγων, βελτίωση των μηχανισμών επαλήθευσης και αποτελεσματικότερη συνεργασία των εμπλεκόμενων κρατικών υπηρεσιών.
Το ζητούμενο είναι να διερευνηθούν οι καταγγελίες για ενδεχόμενες παρατυπίες και να αποκατασταθούν τυχόν λανθασμένες καταβολές, χωρίς να αμφισβητηθούν αδικαιολόγητα τα δικαιώματα ανθρώπων που υπέστησαν πραγματικά την αιχμαλωσία κατά την τουρκική εισβολή του 1974.
