Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δημιουργείται στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την επανεκκίνηση των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, γνωστή ως Great Sea Interconnector.
Η έκδοση NAVTEX από τις ελληνικές και κυπριακές αρχές για τις εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Άγκυρας, η οποία εξέδωσε αντι-NAVTEX και ακολούθως ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών, αμφισβητώντας τη νομιμότητα των ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί.
Πράσινο φως για τις έρευνες από Αθήνα και Λευκωσία
Στις 6 Νοεμβρίου, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των διαδικασιών αδειοδότησης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η απόφαση υπογράφηκε από τον Υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, έπειτα από θετική γνωμοδότηση της αρμόδιας διυπουργικής επιτροπής, κατόπιν αιτήματος της γαλλικής εταιρείας Nexans.
Η ελληνική NAVTEX έχει ισχύ από τις 6 Νοεμβρίου 2026 μέχρι τις 6 Μαρτίου 2027, ενώ εκδόθηκε και αντίστοιχη κυπριακή αναγγελία για έρευνες εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Με κοινή ανακοίνωσή τους, ο ΑΔΜΗΕ και η εταιρεία Great Sea Interconnector διευκρίνισαν ότι οι έρευνες του «Abeille Marengo» θα προσφέρουν πρόσθετα στοιχεία για τον λεπτομερή τεχνικό σχεδιασμό της διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου.
Η Άγκυρα απαιτεί άδεια και αμφισβητεί τις NAVTEX
Η τουρκική αντίδραση εκδηλώθηκε αρχικά με την αντι-NAVTEX 1105/26, μέσω της οποίας η Άγκυρα υποστήριξε ότι μέρος της περιοχής των ερευνών εμπίπτει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα.
Στην ανακοίνωση αριθμός 214 του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών, η Άγκυρα χαρακτήρισε τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες παράνομες, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται προηγούμενη συγκατάθεση της Τουρκίας.
Επικαλέστηκε μάλιστα τις διεκδικήσεις που είχε γνωστοποιήσει στα Ηνωμένα Έθνη στις 18 Μαρτίου 2020 και ισχυρίστηκε ότι οι ελληνικές και κυπριακές NAVTEX έχουν ακυρωθεί από την ίδια.
Πρόκειται για μονομερή τουρκική θέση, η οποία αμφισβητείται από την Ελλάδα και δεν συνεπάγεται αυτομάτως ακύρωση των ναυτικών αναγγελιών.
Η Άγκυρα δήλωσε επίσης αποφασισμένη να προστατεύσει όσα χαρακτηρίζει κυριαρχικά της δικαιώματα, κάνοντας ταυτόχρονα αναφορά στην ανάγκη διαλόγου και συνεργασίας.
Αθήνα: Οι εργασίες θα προχωρήσουν κανονικά
Άμεση ήταν η απάντηση ελληνικών διπλωματικών πηγών, οι οποίες ξεκαθάρισαν ότι οι εργασίες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου θα προχωρήσουν σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό της εταιρείας.
Όπως υπογράμμισαν, οι δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν σε ελληνικά και κυπριακά χωρικά ύδατα, καθώς και σε περιοχές ελληνικής και κυπριακής υφαλοκρηπίδας.
Οι ίδιες πηγές τόνισαν ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές, απορρίπτοντας τις τουρκικές αιτιάσεις.
Έργο στρατηγικής σημασίας με γεωπολιτικές προεκτάσεις
Το Great Sea Interconnector, προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, αποσκοπεί στην ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και, μέσω αυτής, με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, ενώ προβλέπεται και μελλοντική επέκταση προς το Ισραήλ.
Η υλοποίησή του έχει αντιμετωπίσει σημαντικές καθυστερήσεις, μεταξύ άλλων εξαιτίας των διαφωνιών για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι εάν οι νέες ερευνητικές δραστηριότητες θα εξελιχθούν σύμφωνα με τον προγραμματισμό ή εάν οι τουρκικές αντιδράσεις θα προκαλέσουν νέα εμπόδια.
Μέχρι στιγμής, η έκδοση της τουρκικής αντι-NAVTEX και η ανακοίνωση της Άγκυρας δεν συνιστούν από μόνες τους επιβεβαίωση φυσικής παρεμπόδισης του ερευνητικού πλοίου.
