Σε μια σημαντική διπλωματική συνάντηση για το μέλλον του Κυπριακού συμμετέχουν σήμερα, Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν και η Προσωπική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, η μεθοδολογία των διαπραγματεύσεων και οι προϋποθέσεις για την επανέναρξη της ειρηνευτικής διαδικασίας.
Η τριμερής συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 11:00 το πρωί, στην κατοικία του Επικεφαλής της Αποστολής των Ηνωμένων Εθνών, εντός της προστατευόμενης περιοχής του ΟΗΕ στη Λευκωσία.
Οδοφράγματα και αποναρκοθέτηση στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, βασικό ζητούμενο της σημερινής συνάντησης είναι η επίτευξη συμφωνίας σε συγκεκριμένα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη διάνοιξη νέων σημείων διέλευσης μεταξύ των ελεύθερων και των κατεχόμενων περιοχών, καθώς και στην αποναρκοθέτηση.
Παράλληλα, εξετάζονται ζητήματα περιβαλλοντικής συνεργασίας και ανταλλαγής πολιτιστικού και αρχειακού υλικού μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Στο πλαίσιο αυτό, έχει συζητηθεί και η δυνατότητα ψηφιοποίησης εγγράφων και φωτογραφιών που παρέμειναν εκατέρωθεν της γραμμής κατάπαυσης του πυρός μετά το 1974, με προοπτική επιστροφής των πρωτοτύπων στην κοινότητα στην οποία ανήκουν.
Προειδοποίηση Ολγκίν για τις συνέπειες μιας νέας αποτυχίας
Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση, η Μαρία Άνχελα Ολγκίν έστειλε σαφές μήνυμα προς τις δύο πλευρές.
Σε συνέντευξή της στη Sunday Mail προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη αποτυχία της σημερινής προσπάθειας θα μπορούσε να προκαλέσει «τεράστια ζημιά» στην προοπτική επανέναρξης των συνομιλιών.
Η απεσταλμένη του ΟΗΕ εξήγησε ότι ο Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες, δεν επιθυμεί τη σύγκληση νέας διευρυμένης συνάντησης χωρίς ουσιαστική προετοιμασία, καθώς μια αποτυχημένη διαδικασία ενδέχεται να διευρύνει περαιτέρω τις διαφορές.
Στόχος της είναι να υπάρξει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα που θα επιτρέψει τη διατήρηση της διαπραγματευτικής προσπάθειας και τη μετάβαση στο επόμενο στάδιο.
Η πρόταση για την εκ περιτροπής προεδρία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η τοποθέτηση της Ολγκίν για το ζήτημα της εκ περιτροπής προεδρίας.
Μιλώντας στη Cyprus Mail, εισηγήθηκε να εξεταστεί το ενδεχόμενο έναρξης των διαπραγματεύσεων χωρίς προϋποθέσεις, με συμφωνία όμως ότι το συγκεκριμένο ζήτημα θα τεθεί πρώτο στην ημερήσια διάταξη.
Η πρόταση αποσκοπεί στην αντιμετώπιση μιας βασικής διαφωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Η τουρκοκυπριακή πλευρά επιδιώκει την εκ των προτέρων αποδοχή της αρχής της εκ περιτροπής προεδρίας, ενώ η ελληνοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο θέμα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο των ίδιων των διαπραγματεύσεων.
Η Ολγκίν διευκρίνισε στη συνέντευξή της ότι δεν είχε ακόμη υποβάλει τη συγκεκριμένη ιδέα στους δύο ηγέτες, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να την παρουσιάσει στη σημερινή συνάντηση.
Το πλαίσιο Γκουτέρες και το έγγραφο των συγκλίσεων
Η απεσταλμένη των Ηνωμένων Εθνών θεωρεί ότι τα έξι σημεία που παρουσίασε ο Αντόνιο Γκουτέρες στο Κραν Μοντανά, το 2017, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για τη διαμόρφωση της ημερήσιας διάταξης των νέων συνομιλιών.
Παράλληλα, επιμένει στην ανάγκη σαφούς συμφωνίας για τη μεθοδολογία της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματος και των μηχανισμών αντιμετώπισης ενδεχόμενων αδιεξόδων.
Σε ό,τι αφορά το έγγραφο των προηγούμενων συγκλίσεων, η Ολγκίν εξήγησε ότι δεν προτίθεται να το παραδώσει πριν από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Όπως ανέφερε, η πρόθεσή της είναι να αποφευχθεί μια πρόωρη αντιπαράθεση γύρω από το περιεχόμενό του, η οποία θα μπορούσε να δυσχεράνει περαιτέρω τη διαδικασία.
Οι προηγούμενες επαφές και το επόμενο βήμα
Η σημερινή τριμερής πραγματοποιείται έπειτα από σειρά επαφών μεταξύ των δύο ηγετών και της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα.
Στις 20 Οκτωβρίου, Χριστοδουλίδης και Ερχιουρμάν συναντήθηκαν υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, συζητώντας θέματα ουσίας, μεθοδολογίας και Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Ακολούθησαν νέες επαφές στις 27 Οκτωβρίου, ενώ η Ολγκίν πραγματοποίησε χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες και εκπροσώπους δικοινοτικών τεχνικών επιτροπών.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά έχει εκφράσει την εκτίμηση ότι οι προτάσεις που έχουν υποβληθεί μπορούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις επανέναρξης των συνομιλιών, εφόσον υπάρξει η αναγκαία πολιτική βούληση.
Το αποτέλεσμα της σημερινής συνάντησης θα δείξει κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία σε συγκεκριμένα μέτρα και να προχωρήσει η προετοιμασία μιας νέας διευρυμένης συνάντησης υπό τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να διατηρήσει ενεργή τη διαδικασία πριν από τη λήξη της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες, στο τέλος Δεκεμβρίου 2026.
