Σχέδιο για τη δημιουργία περίπου 1.100 κατοικιών προσιτού ενοικίου μέσα στην επόμενη διετία παρουσίασε η Κυβέρνηση, την ώρα που η πρόσβαση των πολιτών σε στεγαστικά δάνεια εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό εμπόδιο. Ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου παραδέχθηκε ενώπιον της Βουλής ότι οι κυβερνητικές παρεμβάσεις προς τις τράπεζες δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, χαρακτηρίζοντας υπερβολικά τα κριτήρια δανειοδότησης.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών, κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού του Υπουργείου Εσωτερικών για το 2027.
Το στεγαστικό βρέθηκε στο επίκεντρο, με την Κυβέρνηση να παρουσιάζει τα σχέδιά της για αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τους βουλευτές να θέτουν ερωτήματα για τη χρηματοδότηση, τις τιμές και την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων.
Πάνω από 4.000 νέες κατοικίες στον κυβερνητικό σχεδιασμό
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κωνσταντίνος Ιωάννου και δημοσίευσε το Economy Today, τα πολεοδομικά κίνητρα και τα σχετικά στεγαστικά σχέδια εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν στη δημιουργία περισσότερων από 4.000 κατοικιών κατά την επόμενη διετία.
Από αυτές, περίπου 1.100 προβλέπεται να προορίζονται για προσιτή ενοικίαση.
Ο σχεδιασμός στηρίζεται στην παροχή κινήτρων για αύξηση της οικοδομικής ανάπτυξης, καθώς και στην αξιοποίηση του Κυπριακού Οργανισμού Αναπτύξεως Γης (ΚΟΑΓ).
Σύμφωνα με στοιχεία που μεταδίδει το StockWatch από τη συνεδρίαση, ο ΚΟΑΓ αναμένεται να διαθέσει στην αγορά περίπου 700 κατοικίες τα επόμενα χρόνια.
Ωστόσο, πρόκειται για εκτιμήσεις και στόχους υλοποίησης. Δεν έχει ανακοινωθεί αναλυτικό χρονοδιάγραμμα παράδοσης των 1.100 κατοικιών ούτε οι ακριβείς περιοχές και τα ενοίκια με τα οποία θα διατεθούν.
Άλλες 460 κατοικίες σε κρατική γη – Ολοκλήρωση το 2031
Ξεχωριστό σκέλος της κυβερνητικής πολιτικής αποτελεί η ανέγερση 460 κατοικιών προσιτού ενοικίου σε κρατική γη.
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 70 εκατομμυρίων ευρώ, προωθείται για ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση και αφορά τις επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας και Πάφου.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εσωτερικών, οι κατασκευαστικές εργασίες προγραμματίζεται να ξεκινήσουν τον Δεκέμβριο του 2027, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Απρίλιο του 2031.
Οι συγκεκριμένες κατοικίες δεν πρέπει επομένως να συγχέονται με τις μονάδες που εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν μέσω των πολεοδομικών κινήτρων στην επόμενη διετία.
Η παραδοχή Ιωάννου για τις τράπεζες
Η συζήτηση στη Βουλή ανέδειξε ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου σημαντικό πρόβλημα: τη δυσκολία εξασφάλισης τραπεζικού δανείου ακόμη και από πολίτες που πληρούν τις προϋποθέσεις συμμετοχής σε κρατικά στεγαστικά σχέδια.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Πανίκος Λεωνίδου έθεσε το ζήτημα της αντιμετώπισης των κρατικών χορηγιών από τα τραπεζικά ιδρύματα, επισημαίνοντας ότι δεν συνυπολογίζονται πάντοτε επαρκώς κατά την αξιολόγηση της δανειοληπτικής ικανότητας ή της απαιτούμενης προκαταβολής.
Ο Υπουργός Εσωτερικών επιβεβαίωσε ότι πραγματοποιήθηκαν επαφές με τον Σύνδεσμο Τραπεζών, χωρίς να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενες αλλαγές.
«Κάναμε συναντήσεις με τον Σύνδεσμο Τραπεζών, προσπαθήσαμε να είμαστε πιεστικοί και αποτύχαμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο κ. Ιωάννου υποστήριξε ότι τα κριτήρια που εφαρμόζουν οι τράπεζες είναι υπερβολικά, προσθέτοντας ότι τα περιθώρια περαιτέρω παρέμβασης του Υπουργείου είναι περιορισμένα.
Αναφέρθηκε επίσης στους περιορισμούς που υπάρχουν ως προς τη δυνατότητα παρέμβασης της Κεντρικής Τράπεζας.
Η δυσκολία αυτή επηρεάζει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά που επιδιώκουν την αγορά πρώτης κατοικίας, καθώς μια κρατική χορηγία δεν διασφαλίζει αυτομάτως την έγκριση του αναγκαίου στεγαστικού δανείου.
Περισσότερα από 70 εκατομμύρια για τη στεγαστική πολιτική του 2027
Το Υπουργείο Εσωτερικών υπολογίζει ότι η συνολική κρατική επένδυση στη στεγαστική πολιτική για το 2027 θα ξεπεράσει τα 70 εκατομμύρια ευρώ.
Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση, το ποσό αυτό προκύπτει από τρεις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων.
Για την εφαρμογή στεγαστικών σχεδίων προβλέπονται 32,5 εκατομμύρια ευρώ.
Άλλα 22 εκατομμύρια εκτιμάται ότι θα προκύψουν από την αξιοποίηση και την εξαγορά συντελεστή δόμησης μέσω των πολεοδομικών κινήτρων και του σχεδίου Build to Rent.
Παράλληλα, προβλέπεται η διάθεση 523 οικοπέδων σε οικογένειες, με συνολική εκτιμώμενη αξία περίπου 17 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα ποσά αυτά συνθέτουν την ευρύτερη αποτίμηση της κρατικής παρέμβασης στη στέγαση και δεν αποτελούν όλα άμεσες χρηματικές επιδοτήσεις προς πολίτες.
«Ανακαινίζω–Ενοικιάζω»: Περιορισμένη η ανταπόκριση
Πρόσθετο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δηλώσεις του Υπουργού Εσωτερικών στην τηλεοπτική εκπομπή «Ενημέρωση Τώρα» του Omega.
Ο κ. Ιωάννου αναγνώρισε ότι το σχέδιο «Ανακαινίζω–Ενοικιάζω», το οποίο παρέχει οικονομικά κίνητρα για την ανακαίνιση αδρανών ή παλαιών κατοικιών ώστε να διατεθούν προς ενοικίαση, δεν είχε την αναμενόμενη ανταπόκριση.
Στο πλαίσιο του σχεδίου προσφέρονται χορηγίες που μπορούν να φτάσουν έως τις 40.000 ευρώ, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Υπουργό, το ενδιαφέρον υπήρξε περιορισμένο τόσο από ιδιοκτήτες όσο και από υποψήφιους ενοικιαστές.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις δυσκολίες ενεργοποίησης του υφιστάμενου οικιστικού αποθέματος, παρότι η αξιοποίησή του θεωρείται ένας από τους ταχύτερους τρόπους αύξησης των διαθέσιμων κατοικιών.
Αντιδράσεις από ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ
Οι κυβερνητικές εξαγγελίες προκάλεσαν τοποθετήσεις από κοινοβουλευτικά κόμματα, με επίκεντρο την επάρκεια των μέτρων.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ και πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών, Άριστος Δαμιανού, χαρακτήρισε τη στεγαστική κρίση ιδιαίτερα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα.
Υποστήριξε ότι τα υφιστάμενα σχέδια δεν εφαρμόζονται στον απαιτούμενο βαθμό και ζήτησε μεγαλύτερη αξιοποίηση του ΚΟΑΓ, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμού που θα διευκολύνει την πρόσβαση των πολιτών σε στεγαστικό δανεισμό.
Από πλευράς ΔΗΣΥ, η βουλευτής Νικολέτα Κωνσταντίνου εστίασε στη διαφορά μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατοικιών.
Τόνισε την ανάγκη αξιοποίησης αδρανών και ημιτελών οικοδομών και ενίσχυσης των πολιτικών κοινωνικής στέγασης, επισημαίνοντας ότι πρέπει να αξιολογείται πόσες νέες προσιτές κατοικίες προστίθενται πραγματικά στην αγορά.
Η Κυβέρνηση βλέπει σταθεροποίηση των ενοικίων
Ο Κωνσταντίνος Ιωάννου υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια του 2026 διαπιστώνονται ενδείξεις σταθεροποίησης των ενοικίων σε όλες τις επαρχίες.
Αναγνώρισε την ύπαρξη στεγαστικού προβλήματος, εκτιμώντας ωστόσο ότι η κατάσταση στην Κύπρο δεν έχει φτάσει στα επίπεδα άλλων ευρωπαϊκών πόλεων.
Παράλληλα, επανέλαβε ότι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, καθώς η αποκλειστική ενίσχυση της αγοραστικής δυνατότητας των πολιτών μπορεί να ασκήσει πρόσθετες πιέσεις στις τιμές όταν δεν υπάρχουν επαρκή διαθέσιμα ακίνητα.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η εφαρμογή των εξαγγελιών
Παρά τις ανακοινώσεις για νέες κατοικίες και πρόσθετους πόρους, η στεγαστική πολιτική εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δύο διαφορετικές προκλήσεις.
Η πρώτη αφορά την ταχύτητα με την οποία οι σχεδιαζόμενες κατοικίες θα κατασκευαστούν και θα διατεθούν σε προσιτές τιμές.
Η δεύτερη αφορά τη δυνατότητα των νοικοκυριών να αξιοποιήσουν τις κρατικές χορηγίες για αγορά κατοικίας, όταν τα τραπεζικά κριτήρια παραμένουν αυστηρά.
Τα επόμενα χρόνια θα καταδείξουν σε ποιο βαθμό τα πολεοδομικά κίνητρα, τα κρατικά έργα και οι επιδοτήσεις θα μεταφραστούν σε πραγματικά διαθέσιμες κατοικίες για νέους, οικογένειες και πολίτες που δυσκολεύονται να καλύψουν το κόστος στέγασης.
