Νέος κύκλος διπλωματικής αντιπαράθεσης εξελίσσεται στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, Great Sea Interconnector (GSI).
Η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα εξέδωσαν αντι-NAVTEX, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς της Άγκυρας ότι οι δραστηριότητες του γαλλικού ερευνητικού σκάφους Abeille Marengo πραγματοποιούνται με τη συγκατάθεση των τουρκικών αρχών και σε περιοχές τις οποίες η Τουρκία θεωρεί μέρος της υφαλοκρηπίδας της.
Η εξέλιξη αποτελεί συνέχεια μιας αντιπαράθεσης που ξεκίνησε στις 6 Νοεμβρίου, με την έκδοση ελληνικής και κυπριακής NAVTEX για την επανεκκίνηση των ερευνών, οι οποίες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024 εν μέσω τουρκικών αντιδράσεων.
Η νέα τουρκική NAVTEX και η απάντηση Αθήνας – Λευκωσίας
Το βράδυ της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, η Τουρκία εξέδωσε νέα ναυτική οδηγία για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου.
Στην αναγγελία υποστήριξε ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες διεξάγονται σε διαδρομές που έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές και για τις οποίες έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή τους.
Η Αθήνα απάντησε λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, με την αντι-NAVTEX 1441/26 του σταθμού Ηρακλείου, απορρίπτοντας την τουρκική αναγγελία και επαναβεβαιώνοντας την ισχύ της αρχικής ελληνικής NAVTEX.
Ακολούθησε το πρωί της Τετάρτης αντίστοιχη απάντηση από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης Λάρνακας ξεκαθάρισε ότι οι δραστηριότητες του Abeille Marengo εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας έχουν αδειοδοτηθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία και αναγγελθεί μέσω της ναυτικής οδηγίας 345/26.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο σταθμός Λάρνακας είναι ο μόνος εξουσιοδοτημένος σταθμός έκδοσης NAVTEX στη συγκεκριμένη περιοχή ευθύνης της Δημοκρατίας.
«Δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία»
Αθήνα και Λευκωσία απορρίπτουν την παρουσίαση των εργασιών ως δραστηριότητας που απαιτούσε ή εξασφάλισε τουρκική άδεια.
Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκαν αιτήματα για την αδειοδότηση των εργασιών και από τις οποίες εκδόθηκαν οι σχετικές άδειες.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ελλάδας, Παύλος Μαρινάκης, υποστήριξε ότι η τουρκική NAVTEX στερείται ουσιαστικής σημασίας, καθώς εκδόθηκε αφού είχε ήδη δημοσιοποιηθεί η πορεία του γαλλικού πλοίου.
Αντίστοιχη θέση διατύπωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης.
Η Άγκυρα, από την πλευρά της, επικαλείται τις μονομερείς διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο και τα εξωτερικά όρια υφαλοκρηπίδας που γνωστοποίησε στον ΟΗΕ το 2020.
Η διαφορά αφορά επομένως όχι μόνο την έκδοση ναυτικών οδηγιών, αλλά και την αρμοδιότητα αδειοδότησης των ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχουν αντικρουόμενες διεκδικήσεις.
Η επανεκκίνηση των ερευνών και η κρίσιμη περιοχή της Κάσου
Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος απέπλευσε από το Ηράκλειο το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, περίπου στις 18:30, με κατεύθυνση προς την περιοχή νοτιοανατολικά της Κάσου και της Καρπάθου.
Στην πρώτη φάση πραγματοποιούνται τεχνικές δοκιμές και βαθμονόμηση του ερευνητικού εξοπλισμού, πριν από τη συνέχιση των βυθομετρήσεων ανατολικότερα.
Σύμφωνα με τον επιχειρησιακό σχεδιασμό που έχει δημοσιοποιηθεί, το πλοίο αναμένεται να προσεγγίσει προς το τέλος της εβδομάδας περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις, επικαλούμενη μεταξύ άλλων το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Πρόκειται για θαλάσσια ζώνη που είχε βρεθεί στο επίκεντρο της έντασης τον Ιούλιο του 2024, όταν οι ερευνητικές εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση διακόπηκαν εν μέσω τουρκικών αντιδράσεων.
Μέχρι στιγμής, η νέα αντιπαράθεση εκδηλώνεται κυρίως μέσω ναυτικών αναγγελιών και διπλωματικών τοποθετήσεων.
Το επόμενο κρίσιμο στάδιο θα είναι η συνέχιση των εργασιών στην περιοχή των αντικρουόμενων διεκδικήσεων, όπου θα διαφανεί κατά πόσο οι τουρκικές αντιδράσεις θα περιοριστούν στις αναγγελίες ή θα υπάρξουν κινήσεις επί του πεδίου.
Το γαλλικό παρασκήνιο και η Meridiam
Η σημερινή αντιπαράθεση αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω της ενισχυμένης γαλλικής συμμετοχής στο έργο.
Τον Αύγουστο του 2026, ο γαλλικός επενδυτικός όμιλος Meridiam απέκτησε πλειοψηφική συμμετοχή στην εταιρεία Great Sea Interconnector S.A.
Η Meridiam κατέχει πλέον το 66% της εταιρείας και ο ελληνικός ΑΔΜΗΕ το υπόλοιπο 34%.
Παράλληλα, η γαλλική Nexans έχει αναλάβει σημαντικό μέρος της κατασκευής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Καθημερινής, πριν από την επανεκκίνηση των ερευνών είχαν πραγματοποιηθεί γαλλοτουρκικές επαφές, με στόχο τη διαχείριση των αντιδράσεων της Άγκυρας.
Το ίδιο δημοσίευμα ανέφερε ότι η ελληνική πλευρά είχε καταστήσει σαφές πως οποιαδήποτε επικοινωνία με την Τουρκία δεν θα μπορούσε να λάβει χαρακτήρα αιτήματος αδειοδότησης.
Οι πληροφορίες αυτές αναδεικνύουν τη διπλωματική πολυπλοκότητα ενός έργου στο οποίο συνυπάρχουν ελληνικά, κυπριακά, γαλλικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα.
Έργο €1,94 δισ. με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Ο Great Sea Interconnector αποτελεί στρατηγικό ενεργειακό έργο, με στόχο τη διασύνδεση της Κύπρου με το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της Ελλάδας.
Το σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο καλώδιο θα έχει μήκος περίπου 900 χιλιομέτρων και αρχική δυνατότητα μεταφοράς 1.000 μεγαβάτ.
Ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός επενδυτικών δαπανών ανέρχεται σε περίπου €1,94 δισεκατομμύρια, ενώ έχει εξασφαλιστεί ευρωπαϊκή επιχορήγηση περίπου €657 εκατομμυρίων.
Το έργο θεωρείται σημαντικό για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τη σύνδεση της κυπριακής αγοράς με την ευρωπαϊκή.
Ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός επανέλαβε στις 9 Νοεμβρίου ότι στόχος της Λευκωσίας παραμένει η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης μέχρι το τέλος του 2031.
Διπλωματική κινητικότητα και στο περιθώριο της COP31
Οι εξελίξεις γύρω από τον GSI συμπίπτουν χρονικά με την παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη στην Αττάλεια, για τη Σύνοδο Ηγετών της COP31.
Η συμμετοχή του Κύπριου Προέδρου σε διεθνή διάσκεψη που φιλοξενεί η Τουρκία δίνει ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον στη χρονική συγκυρία.
Δεν έχει, ωστόσο, επιβεβαιωθεί άμεση σύνδεση των δύο εξελίξεων ή οποιαδήποτε ειδική διαπραγμάτευση στην COP31 σχετικά με τις ναυτικές οδηγίες για τον GSI.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα
Η συνέχιση των βυθομετρικών ερευνών θα αποτελέσει ουσιαστική δοκιμασία για την εξέλιξη του έργου.
Αθήνα και Λευκωσία δηλώνουν αποφασισμένες να προχωρήσουν στη βάση των αδειών που έχουν εκδώσει, ενώ η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις.
Το ερώτημα πλέον είναι κατά πόσο η αντιπαράθεση θα παραμείνει σε διπλωματικό επίπεδο ή θα επηρεάσει την πορεία των ερευνητικών εργασιών, επαναφέροντας τις δυσκολίες που είχαν οδηγήσει στη διακοπή τους το 2024.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ:
