Σοβαρές αδυναμίες στον έλεγχο των δικαιούχων του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (ΕΕΕ), καθυστερήσεις ετών στην εξέταση αιτήσεων και ελλιπή τεκμηρίωση περιουσιακών στοιχείων αποκαλύπτει η Ειδική Έκθεση 33/2026 της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, που δημοσιεύθηκε στις 11 Νοεμβρίου.
Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται αιτητές με τραπεζικές καταθέσεις που έφταναν τις €680.000, ακίνητη περιουσία αξίας έως €811.400, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες καταβάλλονταν επιδόματα για περισσότερα από επτά χρόνια χωρίς οριστική απόφαση.
Η έκθεση αναδεικνύει κυρίως συστημικές αδυναμίες της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιδομάτων Πρόνοιας (ΥΔΕΠ), με τον Γενικό Ελεγκτή Ανδρέα Παπακωνσταντίνου να επισημαίνει τον κίνδυνο καταβολής δημόσιων πόρων χωρίς επαρκή επιβεβαίωση ότι πληρούνται τα κριτήρια επιλεξιμότητας.
Επιδόματα για χρόνια με προσωρινές εγκρίσεις
Σύμφωνα με στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Ελεγκτική τον Οκτώβριο του 2022, από 252 αιτήσεις που βρίσκονταν σε καθεστώς προέγκρισης, στις 242 το επίδομα καταβαλλόταν για παρατεταμένο διάστημα χωρίς τελική απόφαση.
Σε 150 περιπτώσεις, η προέγκριση είχε διάρκεια μεγαλύτερη των δύο ετών, παρότι συνήθως προβλεπόταν προθεσμία τριών μηνών για την προσκόμιση των απαραίτητων δικαιολογητικών.
Από 11 περιπτώσεις που εξετάστηκαν αναλυτικά, καταγράφηκαν πληρωμές από €21.887 έως €131.973 ανά αίτηση, για περιόδους που έφταναν τους 129 μήνες.
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση αιτητή που εισέπραξε συνολικά €102.528 από τον Ιανουάριο του 2017 μέχρι τον Μάρτιο του 2024.
Κατά τον επανέλεγχο διαπιστώθηκε ότι είχε υποβάλει αναληθή στοιχεία σχετικά με τα εισοδήματα και την οικογενειακή του κατάσταση. Η αίτηση τερματίστηκε και κινήθηκε διαδικασία ανάκτησης ολόκληρου του ποσού.
Σε άλλη περίπτωση, αιτήτρια έλαβε €80.607 σε διάστημα 83 μηνών, προτού τερματιστεί η καταβολή του επιδόματος τον Μάρτιο του 2024.
Καταθέσεις εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ
Η έκθεση εξετάζει επίσης περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόστηκαν νομοθετικές εξαιρέσεις από τα περιουσιακά κριτήρια.
Στο αρχείο του Οκτωβρίου 2022 καταγράφονταν 737 περιπτώσεις δικαιούχων με καταθέσεις που υπερέβαιναν το βασικό νομοθετικό όριο των €5.000. Από αυτές, 19 αφορούσαν καταθέσεις άνω των €100.000, 131 καταθέσεις μεταξύ €20.000 και €100.000 και 587 καταθέσεις μεταξύ €5.000 και €20.000.
Η Ελεγκτική εξέτασε αναλυτικά 11 περιπτώσεις με καταθέσεις από €160.000 μέχρι €680.000, κυρίως ατόμων με αναπηρία, που είχαν λάβει επιδόματα από €16.000 έως €120.000 ανά περίπτωση.
Η νομοθεσία προβλέπει εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων για αποζημιώσεις λόγω ατυχημάτων και ποσά που προορίζονται για συγκεκριμένες ανάγκες ατόμων με αναπηρία. Συνεπώς, η κατοχή υψηλών καταθέσεων δεν σημαίνει αυτομάτως παράνομη είσπραξη ΕΕΕ.
Ωστόσο, ο έλεγχος εντόπισε σοβαρά κενά στην τεκμηρίωση της προέλευσης και του σκοπού ορισμένων καταθέσεων.
Κατά τον επανέλεγχο του Ιουλίου 2026, η ΥΔΕΠ προσκόμισε συμπληρωματικά στοιχεία για δύο περιπτώσεις. Σε άλλες δύο, όμως, εξακολουθούσε να μην τεκμηριώνεται ότι οι καταθέσεις προέρχονταν από αποζημιώσεις λόγω ατυχημάτων.
Σε μία από τις περιπτώσεις αυτές, ο αιτητής είχε λάβει συνολικά €90.839 από τον Ιούνιο του 2017 μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025.
Ακίνητα έως €811.400 και ελλιπείς επανέλεγχοι
Σημαντικές αδυναμίες καταγράφηκαν και στην αξιολόγηση της ακίνητης περιουσίας.
Από 89 περιπτώσεις εφαρμογής νομοθετικών εξαιρέσεων που είχαν καταγραφεί έως τον Οκτώβριο του 2022, η Ελεγκτική επέλεξε τις εννέα με τη μεγαλύτερη αξία ακινήτων.
Η περιουσία των συγκεκριμένων αιτητών κυμαινόταν από €132.450 έως €811.400, ενώ τα επιδόματα που είχαν εισπράξει ανέρχονταν από €24.433 έως €159.660 ανά περίπτωση.
Η Ελεγκτική διαπιστώνει ότι δεν υπήρχε ολοκληρωμένη διαδικασία για την αξιολόγηση της δυνατότητας αξιοποίησης ακινήτων που φέρουν εμπράγματα βάρη ή δικαιώματα επικαρπίας.
Ιδιαίτερα προβληματική χαρακτηρίζεται περίπτωση κατά την οποία η αξία ακίνητης ιδιοκτησίας αυξήθηκε από €150.767 σε €210.400, χωρίς να πραγματοποιηθεί έγκαιρη επανεξέταση της αίτησης.
Παρά την καταχώριση σχετικής σημείωσης στο πληροφοριακό σύστημα τον Μάιο του 2022, το επίδομα συνέχισε να καταβάλλεται μέχρι τον Ιανουάριο του 2025, οπότε η αίτηση τερματίστηκε λόγω εισοδημάτων.
Η έκθεση διευκρινίζει, ωστόσο, ότι σε περιπτώσεις πτωχευσάντων προσώπων η εγγεγραμμένη ακίνητη περιουσία δεν είναι απαραίτητα αξιοποιήσιμη. Μάλιστα, σε τέσσερις περιπτώσεις που εξετάστηκαν, το Τμήμα Αφερεγγυότητας είχε διαπιστώσει ότι τα ακίνητα δεν είχαν τύχει εκμετάλλευσης.
Πληρωμές για στεγαστικό δάνειο που είχε λήξει
Σε άλλη περίπτωση, η ΥΔΕΠ συνέχισε να καταβάλλει επίδομα τόκων στεγαστικού δανείου απευθείας σε πιστωτικό ίδρυμα για 34 μήνες μετά τη λήξη του δανείου.
Το συνολικό ποσό των πληρωμών ανήλθε σε €6.160, χωρίς να εντοπιστούν οι απαιτούμενες ενέργειες για ανάκτησή του από το πιστωτικό ίδρυμα.
Η έκθεση καταγράφει επίσης ποσά ύψους €35.125 που είχαν καταχωριστεί προς ανάκτηση από πιστωτικά ιδρύματα, για τα οποία δεν εντοπίστηκαν σχετικές ενέργειες.
Τα συστήματα δεν εντόπιζαν ούτε τους λογαριασμούς πληρωμής
Αδυναμίες εντοπίστηκαν και στην ηλεκτρονική διασύνδεση της ΥΔΕΠ με τα τραπεζικά ιδρύματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πληροφοριακό σύστημα δεν εντόπιζε ούτε τον ίδιο τον λογαριασμό στον οποίο καταβαλλόταν το επίδομα, παρότι ο αριθμός IBAN είχε δηλωθεί στην αίτηση.
Παράλληλα, καταγράφηκαν προβλήματα ταυτοποίησης, ελλιπής αρχειοθέτηση δικαιολογητικών και περιπτώσεις εγγράφων που είχαν καταχωριστεί στους ηλεκτρονικούς φακέλους διαφορετικών αιτητών.
Παραιτήθηκαν τρία από τα τέσσερα μέλη της ομάδας ελέγχου
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον μηχανισμό διερεύνησης καταγγελιών για πιθανή παράνομη λήψη επιδομάτων.
Τον Ιούλιο του 2023 είχε συσταθεί ειδική ομάδα ελέγχου, ενώ τον Ιανουάριο του 2024 δημιουργήθηκε Μητρώο Καταγγελιών.
Παρότι η λειτουργία τους επιβεβαιώθηκε κατά τον επανέλεγχο του Ιανουαρίου 2026, στην απάντηση του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας τον Ιούνιο του 2026 αναφέρεται ότι τρία από τα τέσσερα μέλη της ομάδας είχαν παραιτηθεί χωρίς να αντικατασταθούν.
Η πλήρης λειτουργία της ομάδας εξαρτάται, σύμφωνα με την ίδια απάντηση, από την ολοκλήρωση της στελέχωσης της ΥΔΕΠ.
Η απάντηση του Υφυπουργείου και τα νεότερα στοιχεία
Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας, στις απαντήσεις του προς την Ελεγκτική, αναφέρει ότι έχει προχωρήσει σε πρόγραμμα στοχευμένης εξέτασης των αιτήσεων που παραμένουν σε καθεστώς προέγκρισης, δίνοντας προτεραιότητα στις παλαιότερες.
Επισημαίνει επίσης καθυστερήσεις στην ενημέρωση της ΥΔΕΠ από άλλες αρμόδιες υπηρεσίες, ενώ έχουν εκδοθεί εσωτερικές εγκύκλιοι και συνοπτικός οδηγός διαδικασιών.
Σύμφωνα με το νέο αρχείο που υποβλήθηκε στην Ελεγκτική τον Ιανουάριο του 2026, καταγράφονταν 149 αιτήσεις σε καθεστώς προέγκρισης, 156 αιτήσεις στις οποίες εφαρμόζονταν εξαιρέσεις καταθέσεων και 130 περιπτώσεις εξαιρέσεων ακίνητης περιουσίας.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία αφορούν διαφορετική χρονική αποτύπωση από τα αρχικά δεδομένα του 2022 και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως αριθμός αποδεδειγμένων παρατυπιών.
Το ζητούμενο της αποτελεσματικής κοινωνικής προστασίας
Τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναδεικνύουν την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των μηχανισμών ελέγχου, της ηλεκτρονικής διασύνδεσης και της έγκαιρης αξιολόγησης των αιτήσεων.
Η έκθεση βασίζεται σε στοχευμένο δείγμα και δεν τεκμηριώνει ότι το σύνολο των περιπτώσεων που εξετάστηκαν αφορά παράνομες πληρωμές.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο το κράτος διαθέτει αποτελεσματικές διαδικασίες ώστε να διασφαλίζει ότι οι κοινωνικές παροχές καταβάλλονται έγκαιρα σε όσους τις δικαιούνται, αποτρέποντας παράλληλα τις αδικαιολόγητες καταβολές και προστατεύοντας τους δημόσιους πόρους.
