Στην αποκάλυψη ότι η τουρκική πλευρά δεν αποδέχθηκε συμβιβαστική πρόταση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα σημεία διέλευσης Πυροΐου – Αθηένου και Μιας Μηλιάς προχώρησε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, λίγο πριν από τη σημερινή συνάντησή του με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.
Ο Πρόεδρος υποστήριξε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε αποδεχθεί τη συγκεκριμένη εισήγηση, την οποία ο Γενικός Γραμματέας είχε χαρακτηρίσει λογικό συμβιβασμό.
Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι προσέρχεται στη νέα συνάντηση με τρεις βασικές προτεραιότητες: την εξεύρεση διεξόδου στο ζήτημα των οδοφραγμάτων, την πρόταση για την περίκλειστη πόλη της Αμμοχώστου και τη συμφωνία επί της μεθοδολογίας για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.
Η πρόταση Γκουτέρες που δεν έγινε αποδεκτή
Αναφερόμενος στις προσπάθειες για διάνοιξη νέων οδοφραγμάτων, ο Νίκος Χριστοδουλίδης αποκάλυψε ότι, κατά την παρουσία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο, είχε υποβληθεί νέα συμβιβαστική πρόταση που αφορούσε το Πυρόι – Αθηένου και τη Μια Μηλιά.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, ο Γενικός Γραμματέας είχε συζητήσει την εισήγηση και με την τουρκοκυπριακή πλευρά, ενώ υπήρχε προσδοκία ότι θα μπορούσε να ανακοινωθεί συμφωνία κατά τη διάρκεια κοινής συνάντησης.
Όπως ανέφερε, η πρόταση έγινε αποδεκτή από την ελληνοκυπριακή πλευρά, όχι όμως από την τουρκική.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το ζήτημα των νέων σημείων διέλευσης αποτελεί ένα από τα βασικότερα θέματα στα οποία τα Ηνωμένα Έθνη επιδιώκουν συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών.
Τρίτη ή τέταρτη εναλλακτική πρόταση για τα οδοφράγματα
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε ότι έχει υποβάλει ακόμη μία εναλλακτική πρόταση για τα οδοφράγματα, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα καταστεί δυνατή η εξεύρεση κοινά αποδεκτής λύσης.
Όπως σημείωσε, πρόκειται ήδη για την τρίτη ή τέταρτη εναλλακτική εισήγηση της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Ερωτηθείς κατά πόσο η νέα πρόταση αντικαθιστά προηγούμενες εισηγήσεις που αφορούσαν την περιοχή των Κοκκίνων, απέφυγε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, επισημαίνοντας ότι αναμένει πρώτα την απάντηση της τουρκοκυπριακής πλευράς.
Η στάση αυτή καταδεικνύει ότι οι συζητήσεις παραμένουν ανοικτές, χωρίς να έχει επιτευχθεί συμφωνία για τα νέα σημεία διέλευσης.
Αμμόχωστος και απευθείας εμπόριο ξανά στην ατζέντα
Δεύτερη προτεραιότητα αποτελεί η πρόταση της Λευκωσίας για την περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα απευθείας εμπορίου.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την πρόταση αμοιβαία επωφελή, εκτιμώντας ότι μπορεί να δημιουργήσει θετικά δεδομένα και για τις δύο κοινότητες.
Παρά την προηγούμενη αρνητική τοποθέτηση του Τουφάν Έρχιουρμαν, η κυβέρνηση επιμένει ότι η πρόταση πρέπει να εξεταστεί ουσιαστικά και να μην απορριφθεί χωρίς περαιτέρω συζήτηση.
Η Λευκωσία αντιμετωπίζει την πρωτοβουλία ως ενδεχόμενο σημαντικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, που θα μπορούσε να δημιουργήσει ευνοϊκότερο πολιτικό περιβάλλον για την επανέναρξη των συνομιλιών.
Το τρίτο ζήτημα: Η μεθοδολογία των διαπραγματεύσεων
Το τρίτο θέμα που έθεσε ο Πρόεδρος αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να προχωρήσει η προσπάθεια επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Όπως ανέφερε, έχει ήδη καταθέσει σχετική πρόταση στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και στην προσωπική του απεσταλμένη, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, κατά τις επαφές που πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη.
Η πρόταση έχει επίσης κοινοποιηθεί στον Τουρκοκύπριο ηγέτη.
Στόχος της Λευκωσίας είναι να επιτευχθεί συμφωνία για τη μεθοδολογία που θα διέπει τόσο την προώθηση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης όσο και την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό.
Η μία πρόταση που έγινε αποδεκτή
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εξέφρασε ικανοποίηση για το γεγονός ότι μία από τις 19 εισηγήσεις που έχει υποβάλει έγινε αποδεκτή.
Πρόκειται για την κοινή συμμετοχή των δύο ηγετών σε συναντήσεις με τις δικοινοτικές Τεχνικές Επιτροπές Νεολαίας και Πολιτιστικής Κληρονομιάς, καθώς και με το Συμβουλευτικό Σώμα της Κοινωνίας των Πολιτών.
Ο Πρόεδρος υπενθύμισε ότι η δημιουργία μηχανισμού διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών αποτέλεσε εισήγηση της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Αναφέρθηκε επίσης στη σύσταση της Τεχνικής Επιτροπής Νεολαίας, σημειώνοντας ότι η σχετική πρωτοβουλία είχε υποβληθεί από την αξιωματούχο των Ηνωμένων Εθνών Ρόζμαρι Ντι Κάρλο το 2023.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε αποδεχθεί αμέσως την πρόταση, ενώ η τουρκική πλευρά ανταποκρίθηκε θετικά δύο χρόνια αργότερα.
Η κοινή συμμετοχή των ηγετών στις συναντήσεις των επιτροπών συνιστά βήμα ενίσχυσης της δικοινοτικής συνεργασίας, χωρίς ωστόσο να ισοδυναμεί με συμφωνία στα σημαντικότερα εκκρεμή πολιτικά ζητήματα.
Συμβολικό μήνυμα από τα Ηνωμένα Έθνη
Η σημερινή συνάντηση πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της Αποστολής Καλών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών.
Κατά την άφιξή τους, οι δύο ηγέτες έγιναν δεκτοί από τον εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο, Χασίμ Ντιάν.
Σε μια συμβολική κίνηση, τα Ηνωμένα Έθνη προσέφεραν στους δύο ηγέτες από ένα μπουκάλι ελαιόλαδο, που προέρχεται από ελαιόδεντρα τα οποία είχαν φυτεύσει το 2009 ο τότε Πρόεδρος της Δημοκρατίας Δημήτρης Χριστόφιας και ο τότε Τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ.
Η κίνηση παρέπεμπε συμβολικά στις προηγούμενες προσπάθειες διαλόγου και συνεννόησης μεταξύ των δύο κοινοτήτων.
Το επόμενο ορόσημο είναι η επιστροφή της Ολγκίν
Οι επαφές πραγματοποιούνται ενόψει της άφιξης στην Κύπρο, στις 29 Οκτωβρίου, της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
Η ίδια αναμένεται να πραγματοποιήσει χωριστές συναντήσεις με τους δύο ηγέτες, ενώ για τις 9 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί νέα τριμερής συνάντηση.
Παρά την αυξημένη διπλωματική κινητικότητα, η εξεύρεση συμφωνίας στα ουσιαστικά ζητήματα παραμένει το μεγαλύτερο ζητούμενο.
Η ελληνοκυπριακή πλευρά επιδιώκει να καταδείξει ότι προσέρχεται στις συναντήσεις με συγκεκριμένες προτάσεις, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά εξακολουθεί να διατυπώνει διαφορετικές προσεγγίσεις σε βασικά θέματα.
Η ουσιαστική πρόοδος θα κριθεί από τις απαντήσεις στις νέες εισηγήσεις, ιδιαίτερα για τα οδοφράγματα και τη μεθοδολογία των συνομιλιών.
Οι σημερινές δηλώσεις του Προέδρου έγιναν πριν από τη συνάντηση με τον Τουφάν Έρχιουρμαν και συνεπώς δεν προδικάζουν την έκβασή της.
