Για την Αττάλεια της Τουρκίας αναχωρεί το απόγευμα της Τρίτης 10 Νοεμβρίου, μέσω Ρόδου, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, προκειμένου να συμμετάσχει στη Σύνοδο Ηγετών της 31ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP31). Η παρουσία του πραγματοποιείται ύστερα από ένα παρατεταμένο διπλωματικό παρασκήνιο, καθώς η Άγκυρα φέρεται να είχε επιχειρήσει να παρακάμψει την Κυπριακή Δημοκρατία κατά την αποστολή των αρχικών προσκλήσεων. Η κινητοποίηση της Λευκωσίας και η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην εξασφάλιση της συμμετοχής του Κύπριου Προέδρου.
Η Σύνοδος Ηγετών θα πραγματοποιηθεί στις 11 και 12 Νοεμβρίου, στο πλαίσιο της COP31, η οποία άρχισε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου και θα ολοκληρωθεί στις 20 του μήνα.
Η επίσκεψη του Νίκου Χριστοδουλίδη στην Τουρκία αποκτά ιδιαίτερο διπλωματικό ενδιαφέρον, καθώς η Άγκυρα εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, παρά το γεγονός ότι αποτελεί κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Εθνών.
Η αρχική εξαίρεση της Κύπρου από τις προσκλήσεις
Το ζήτημα προέκυψε όταν, σύμφωνα με δημοσίευμα της «Καθημερινής της Κυριακής» στις 11 Οκτωβρίου, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέστειλε προσωπικές προσκλήσεις στους ηγέτες των υπόλοιπων 26 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Σύνοδο Ηγετών, χωρίς να περιλαμβάνει τον Νίκο Χριστοδουλίδη.
Η κίνηση αυτή ερμηνεύθηκε από τη Λευκωσία ως προσπάθεια αποκλεισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας από το ανώτατο πολιτικό επίπεδο της διεθνούς διοργάνωσης.
Ωστόσο, η συμμετοχή ενός κράτους στις επίσημες διαπραγματεύσεις της Διάσκεψης του ΟΗΕ διαφέρει από την αποστολή προσωπικών προσκλήσεων για επιμέρους εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου.
Η διάκριση αυτή απέκτησε ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Τουρκία, ως διοργανώτρια χώρα, διατηρεί συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε ζητήματα φιλοξενίας και πρωτοκόλλου, χωρίς να μπορεί να αμφισβητήσει μονομερώς τη συμμετοχή συμβαλλόμενου κράτους στις επίσημες διαπραγματεύσεις των Ηνωμένων Εθνών.
Οι ευρωπαϊκές πιέσεις και η τελική πρόσκληση
Η Λευκωσία προχώρησε σε συντονισμένες διπλωματικές ενέργειες, θέτοντας το ζήτημα ενώπιον των ευρωπαϊκών θεσμών και κρατών-μελών.
Στις 11 Οκτωβρίου, κυβερνητική πηγή επιβεβαίωσε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε λάβει πρόσκληση για τη Διάσκεψη.
Η ίδια πηγή απέδωσε την εξέλιξη στη συστηματική διπλωματική προσπάθεια της Λευκωσίας και στην ουσιαστική υποστήριξη των Ευρωπαίων εταίρων της.
Η ευρωπαϊκή παρέμβαση στηρίχθηκε στη θέση ότι η συμμετοχή ενός κράτους-μέλους της ΕΕ σε διεθνή φόρα δεν μπορεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση ή να περιορίζεται με μονομερείς αποφάσεις.
Το ζήτημα είχε απασχολήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη από την άνοιξη, όταν είχαν διατυπωθεί καταγγελίες ότι η κυπριακή πλευρά αντιμετώπισε εμπόδια στη συμμετοχή της σε προπαρασκευαστικές συναντήσεις για την COP31.
Ρητή αναφορά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Η ευρωπαϊκή στάση αποτυπώθηκε και σε επίσημο επίπεδο.
Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, οι ηγέτες των κρατών-μελών υπογράμμισαν τη σημασία της ισότιμης συμμετοχής και μεταχείρισης όλων των χωρών της Ένωσης στη Διάσκεψη COP31 και στις συναφείς εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν την αρχή της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.
Η συγκεκριμένη αναφορά προσέδωσε θεσμικό χαρακτήρα στην ευρωπαϊκή υποστήριξη προς τη Λευκωσία, πέρα από τις διμερείς διπλωματικές επαφές που είχαν προηγηθεί.
Χριστοδουλίδης: Η συμμετοχή στέλνει μηνύματα και για το Κυπριακό
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε επιβεβαιώσει από τις 13 Οκτωβρίου ότι θα συμμετάσχει στη Διάσκεψη.
Στις τότε δηλώσεις του είχε εκφράσει ικανοποίηση για την έκβαση των διπλωματικών προσπαθειών, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη συνδρομή των ευρωπαϊκών εταίρων.
Είχε επισημάνει επίσης ότι η εξέλιξη αυτή στέλνει μηνύματα και σε σχέση με το Κυπριακό.
Παράλληλα, είχε αναγνωρίσει ότι δεν μπορούσαν να αποκλειστούν απρόοπτες καταστάσεις κατά τη διάρκεια της Συνόδου, υπογραμμίζοντας πως η Κυπριακή Δημοκρατία θα ήταν έτοιμη να αντιδράσει εφόσον χρειαζόταν.
Η συμμετοχή του Προέδρου στη Διάσκεψη δεν συνιστά από μόνη της αλλαγή της επίσημης τουρκικής πολιτικής μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στην Αττάλεια και ο Τουφάν Ερχιουρμάν
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναμενόμενη παρουσία στην Αττάλεια και του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν.
Ο ίδιος είχε ανακοινώσει στις 14 Οκτωβρίου ότι είχε λάβει προσωπική πρόσκληση από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με ημερομηνία 14 Ιουλίου.
Είχε επίσης αναφερθεί στη συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη, υπογραμμίζοντας ότι η διπλωματία και ο διάλογος αποτελούν θετικές διαδικασίες.
Η ταυτόχρονη παρουσία των δύο ηγετών αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον μετά την τριμερή συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου στη Λευκωσία, υπό την αιγίδα της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.
Κατά τη συνάντηση αυτή συμφωνήθηκε η διάνοιξη δύο νέων σημείων διέλευσης και η προώθηση σειράς δικοινοτικών πρωτοβουλιών.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κάποια νέα, επίσημα προγραμματισμένη συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο της COP31.
Ούτε έχει επιβεβαιωθεί προγραμματισμένη διμερής συνάντηση Χριστοδουλίδη–Ερντογάν.
Η κυπριακή αντιπροσωπεία και η ατζέντα για το κλίμα
Πέρα από το διπλωματικό παρασκήνιο, η παρουσία της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει και ουσιαστική περιβαλλοντική διάσταση.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Πολίτη», τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη θα συνοδεύσει στη Σύνοδο Ηγετών ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος.
Κατά τη δεύτερη εβδομάδα των εργασιών, η Κύπρος αναμένεται να εκπροσωπηθεί σε υπουργικό επίπεδο από τον Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστο Σενέκη, μαζί με υπηρεσιακούς παράγοντες.
Οι κυπριακές θέσεις αναμένεται να κινηθούν στο πλαίσιο των κοινών ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων για την κλιματική δράση.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται η εφαρμογή της Συμφωνίας των Παρισίων, η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, η προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και η ενίσχυση της διεθνούς χρηματοδότησης για το κλίμα.
Για την Κύπρο, ζητήματα όπως η λειψυδρία, η άνοδος της θερμοκρασίας, οι πυρκαγιές και η ενεργειακή μετάβαση αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικές προκλήσεις, με άμεσες επιπτώσεις στην οικονομία και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Τι προβλέπει το πρόγραμμα της Συνόδου Ηγετών
Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα της Γραμματείας της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, η Σύνοδος Ηγετών θα αρχίσει την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου.
Στην τελετή έναρξης προβλέπεται να απευθυνθούν στους συμμετέχοντες ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες.
Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν εθνικές τοποθετήσεις αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, καθώς και θεματικές συζητήσεις.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ενεργειακή μετάβαση, τις επενδύσεις στην πράσινη βιομηχανία, τη χρηματοδότηση των κλιματικών πολιτικών και την προσαρμογή των πόλεων στις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Το διπλωματικό και περιβαλλοντικό στοίχημα της Αττάλειας
Η συμμετοχή του Νίκου Χριστοδουλίδη στην COP31 πραγματοποιείται σε μια συγκυρία κατά την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει τόσο την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της όσο και τη συνέχιση των προσπαθειών για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό.
Η εξασφάλιση πρόσκλησης, έπειτα από τις ευρωπαϊκές παρεμβάσεις, επιτρέπει τη συμμετοχή της Λευκωσίας στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο της Διάσκεψης.
Ωστόσο, η ουσιαστική σημασία της παρουσίας θα κριθεί και από τις παρεμβάσεις της κυπριακής αντιπροσωπείας στις διεθνείς συζητήσεις για την κλιματική αλλαγή.
Με το Κυπριακό να παραμένει ανοικτό και τις περιβαλλοντικές προκλήσεις να εντείνονται, η Αττάλεια αποτελεί ταυτόχρονα πεδίο κλιματικής διπλωματίας και σημείο ιδιαίτερου πολιτικού ενδιαφέροντος για τις σχέσεις Κύπρου, Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης.
