Ένα ξεχωριστό ταξίδι στην Κύπρο του 1953, μέσα από αυθεντικές ηχογραφήσεις παραδοσιακών τραγουδιών, τσιαττιστών και προφορικής ποίησης, παρουσιάστηκε τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου στο Παραλίμνι, με την προβολή του ντοκιμαντέρ «Η Ηχώ της Κύπρου» (Echoes of Cyprus). Η παραγωγή του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών φωτίζει μια λιγότερο γνωστή πτυχή της πολιτιστικής ιστορίας του νησιού, αξιοποιώντας ένα πολύτιμο ηχητικό αρχείο που διατηρήθηκε για περισσότερες από επτά δεκαετίες.
Η προβολή πραγματοποιήθηκε στο Αμφιθέατρο «Ξένιον», σε διοργάνωση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών και του Δήμου Παραλιμνίου–Δερύνειας.
Η ταινία, σε σκηνοθεσία της Δανάης Στυλιανού, βασίζεται στην πολύχρονη έρευνα της εθνομουσικολόγου δρος Νικολέττας Δημητρίου, η οποία αναζήτησε και μελέτησε σπάνιες καταγραφές της κυπριακής μουσικής παράδοσης.
Το ταξίδι δύο ερευνητών στην Κύπρο του 1953
Η ιστορία ξεκινά το καλοκαίρι του 1953, όταν ο Ελληνοαμερικανός πανεπιστημιακός Τζέιμς Α. Νοτόπουλος και ο Δημήτριος Πετρόπουλος, ερευνητής του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, ταξίδεψαν στην Κύπρο με σκοπό την καταγραφή της λαϊκής μουσικής και προφορικής παράδοσης.
Εφοδιασμένοι με ένα μαγνητόφωνο μπομπίνας, περιηγήθηκαν σε περιοχές του νησιού και κατέγραψαν περισσότερες από οκτώ ώρες παραδοσιακών τραγουδιών, τσιαττιστών, προφορικής ποίησης και οργανικής μουσικής.
Το υλικό αυτό αποτελεί ένα σπάνιο ηχητικό αποτύπωμα της ζωής και του πολιτισμού της Κύπρου πριν από την ανεξαρτησία.
Το πρωτότυπο αρχείο των ηχογραφήσεων φυλάσσεται στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ των Ηνωμένων Πολιτειών.
Μια έρευνα που έφερε ξανά στο φως το ιστορικό αρχείο
Εβδομήντα τρία χρόνια αργότερα, η Νικολέττα Δημητρίου ανασυνθέτει το ταξίδι των δύο ερευνητών, αξιοποιώντας αυθεντικές ηχογραφήσεις, σελίδες ημερολογίων και ιστορικό οπτικοακουστικό υλικό.
Το ντοκιμαντέρ επιχειρεί να αναδείξει όχι μόνο τους ήχους μιας άλλης εποχής, αλλά και τους ανθρώπους που διατήρησαν ζωντανή την παράδοση μέσα από το τραγούδι και την προφορική αφήγηση.
Στην ταινία συμμετέχουν οι Διομήδης Κουφτερός, Κωνσταντίνος Αλκιβιάδης και Γιώργος Ευαγόρου.
Το σενάριο συνυπογράφουν η Νικολέττα Δημητρίου, ο Σταύρος Παμπαλλής και η Δανάη Στυλιανού.
Αλίκη Στυλιανού: Ο πολιτισμός και η αυθεντικότητα της Κύπρου
Στον χαιρετισμό της κατά την προβολή στο Παραλίμνι, η Διευθύντρια του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών, Αλίκη Στυλιανού, αναφέρθηκε στη συνεργασία που οδήγησε στη δημιουργία του ντοκιμαντέρ.
Όπως εξήγησε, είχε γνωρίσει τη Νικολέττα Δημητρίου σε χριστουγεννιάτικη εκδήλωση στο Δημοτικό Μουσείο Χαρακτικής του Χαμπή Τσαγγάρη, στη Λευκωσία.
Ακολούθως ενημερώθηκε για τη μακροχρόνια έρευνά της σχετικά με τις ιστορικές ηχογραφήσεις που φυλάσσονται στο Χάρβαρντ.
Η γνωριμία αυτή εξελίχθηκε σε συνεργασία με το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία της κινηματογραφικής παραγωγής.
Η κ. Στυλιανού τόνισε ότι η ταινία εντάσσεται στην προσπάθεια του ΓΤΠ να αναδείξει την ιστορία και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου, αξιοποιώντας ιστορικά τεκμήρια μέσα από σύγχρονες μορφές οπτικοακουστικής αφήγησης.
Παράλληλα, ευχαρίστησε τους δημιουργούς και τους συντελεστές της παραγωγής, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στον Λάκη Γενεθλή για τη συμβολή του στα κοστούμια εποχής.
Από την πρεμιέρα της Λευκωσίας στην προβολή του Παραλιμνίου
Η πρώτη επίσημη προβολή του ντοκιμαντέρ είχε πραγματοποιηθεί στις 28 Σεπτεμβρίου 2026, στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Λευκωσίας.
Η προβολή στο Παραλίμνι αποτέλεσε συνέχεια της παρουσίασης του έργου στο κυπριακό κοινό.
Η ταινία συνοδεύεται από αγγλικούς υπότιτλους, διευκολύνοντας την πρόσβαση και μη ελληνόφωνων θεατών στο πολιτιστικό περιεχόμενό της.
Η σημασία της διατήρησης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς
Η διάσωση και αξιοποίηση των ηχογραφήσεων του 1953 αναδεικνύει τη σημασία των ιστορικών αρχείων για τη μελέτη της κυπριακής κοινωνίας.
Πέρα από τη μουσική τους αξία, οι καταγραφές προσφέρουν στοιχεία για τη γλώσσα, την προφορική έκφραση, τις κοινωνικές συνήθειες και τις πολιτιστικές πρακτικές μιας εποχής που έχει πλέον απομακρυνθεί από την καθημερινή εμπειρία των νεότερων γενεών.
Μέσα από την έρευνα της Νικολέττας Δημητρίου και την κινηματογραφική προσέγγιση της Δανάης Στυλιανού, το ντοκιμαντέρ μετατρέπει το ιστορικό ηχητικό υλικό σε μια σύγχρονη αφήγηση για την πολιτιστική ταυτότητα της Κύπρου.
Η προβολή στο Παραλίμνι αποτέλεσε ακόμη έναν σταθμό στην προσπάθεια να παρουσιαστεί αυτό το σπάνιο υλικό στο ευρύτερο κοινό και να διατηρηθεί η σύνδεση της σύγχρονης κοινωνίας με τις φωνές και τις μουσικές του παρελθόντος.
