Νέα διάσταση αποκτά η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου, καθώς, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν διπλωματική πρωτοβουλία για την απρόσκοπτη συνέχιση των θαλάσσιων ερευνών του Great Sea Interconnector (GSI). Η κινητοποίηση καταγράφεται σε μια κρίσιμη περίοδο, με την Τουρκία να αμφισβητεί τις θαλάσσιες αρμοδιότητες Ελλάδας και Κύπρου και το γαλλικό ερευνητικό σκάφος «Abeille Marengo» να προετοιμάζεται για την επανέναρξη των εργασιών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Πρώτου Θέματος, τις οποίες αναπαράγει ο Πολίτης, η Ουάσινγκτον μεταφέρει μέσω των διπλωματικών της αποστολών στην Αθήνα, τη Λευκωσία και την Άγκυρα τη θέση ότι δεν δικαιολογείται η προβολή αντιρρήσεων για την υλοποίηση τέτοιων ενεργειακών υποδομών.
Το αμερικανικό μήνυμα και ο ρόλος του Τομ Μπαράκ
Όπως αναφέρει το ελληνικό δημοσίευμα, η αμερικανική διπλωματική κινητοποίηση αποσκοπεί στην αποτροπή νέων εμποδίων στις θαλάσσιες έρευνες και στην αποφυγή κλιμάκωσης της έντασης με την Τουρκία.
Η μεταφορά του μηνύματος προς την Άγκυρα αναμένεται να γίνει προφορικά, με πιθανή εμπλοκή του Αμερικανού πρέσβη στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ.
Η αναφερόμενη πρωτοβουλία συνδέεται με την ήδη διατυπωμένη στήριξη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο προς το έργο.
Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο ο Ρούμπιο είχε εκφράσει την υποστήριξη της Ουάσινγκτον στην ηλεκτρική διασύνδεση, υπογραμμίζοντας τη σημασία της για την ενεργειακή διαφοροποίηση και ασφάλεια της περιοχής.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημη αμερικανική ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει το ακριβές περιεχόμενο της νέας διπλωματικής παρέμβασης.
Η γαλλική ενημέρωση που προκάλεσε συζητήσεις
Στο επίκεντρο των τελευταίων διπλωματικών διεργασιών βρίσκεται και η γραπτή ενημέρωση που φέρεται να απέστειλε η Γαλλία προς την Τουρκία σχετικά με τις σχεδιαζόμενες έρευνες.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί, η συγκεκριμένη επικοινωνία είχε ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσε αίτημα χορήγησης άδειας ή συναίνεσης από την Άγκυρα.
Ωστόσο, το ακριβές περιεχόμενο της γαλλικής ενημέρωσης δεν έχει γίνει γνωστό, ενώ παραμένει αδιευκρίνιστο εάν περιλαμβάνονταν οι συντεταγμένες της διαδρομής του ερευνητικού πλοίου.
Το θέμα έχει προκαλέσει συζητήσεις στην Ελλάδα, καθώς τίθεται το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια ενημέρωση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Τουρκία για την ενίσχυση των δικών της αξιώσεων σε θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
Η τουρκική αντι-NAVTEX και η θέση της Αθήνας
Η νέα κινητικότητα ακολουθεί την ολοκλήρωση της διαδικασίας αδειοδότησης των θαλάσσιων ερευνών από την Ελλάδα, στις 6 Νοεμβρίου.
Η σχετική άδεια εκδόθηκε έπειτα από αίτημα της γαλλικής εταιρείας Nexans, για λογαριασμό της εταιρείας του έργου GSI, ενώ ακολούθησε η προβλεπόμενη NAVTEX.
Αντίστοιχη ναυτική αναγγελία εξέδωσε και η Κυπριακή Δημοκρατία για τις εργασίες που αφορούν την κυπριακή θαλάσσια περιοχή.
Η Τουρκία αντέδρασε με αντι-NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι τμήματα των περιοχών όπου προβλέπονται οι έρευνες εμπίπτουν στην υφαλοκρηπίδα που η ίδια διεκδικεί.
Η Αθήνα απορρίπτει την τουρκική αξίωση για συμμετοχή στη διαδικασία αδειοδότησης, διαχωρίζοντας την απλή διπλωματική ενημέρωση από την αναγνώριση θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επανειλημμένα τονίσει ότι δεν πρόκειται να ζητηθεί άδεια από την Τουρκία για τις συγκεκριμένες εργασίες.
Αναμονή για το «Abeille Marengo»
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στο γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo», το οποίο βρίσκεται στο Ηράκλειο για τις τελικές προετοιμασίες πριν από την έναρξη των νέων ερευνών βυθού.
Αν και ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε αναχώρησή του τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου, νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο απόπλους ενδέχεται να μετατεθεί για τις επόμενες ημέρες, ανάλογα με την ολοκλήρωση των τεχνικών προετοιμασιών.
Οι έρευνες θα αφορούν την καταγραφή των χαρακτηριστικών του βυθού και την οριστικοποίηση της διαδρομής του υποθαλάσσιου καλωδίου.
Η ελληνική NAVTEX ισχύει μέχρι τις 6 Μαρτίου 2027, ενώ η κυπριακή προβλέπει την πραγματοποίηση εργασιών στο αντίστοιχο τμήμα της διαδρομής.
Έργο στρατηγικής σημασίας για την Κύπρο
Το Great Sea Interconnector αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά έργα της Ανατολικής Μεσογείου, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στόχος του είναι η ηλεκτρική σύνδεση της Κύπρου με την Ελλάδα και το ευρωπαϊκό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, με προοπτική μελλοντικής επέκτασης προς το Ισραήλ.
Η υλοποίησή του εκτιμάται ότι θα συμβάλει στην άρση της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου και στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Παρά τη διπλωματική κινητοποίηση, καθοριστικό παραμένει το επόμενο βήμα στη θάλασσα. Η πραγματοποίηση των ερευνών και η αντίδραση της Τουρκίας θα δείξουν κατά πόσο οι τελευταίες διπλωματικές επαφές έχουν δημιουργήσει συνθήκες για την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου.
